Suistimal farkındalık düzeyi: İç denetçiler üzerine bir araştırma

21. yüzyılın başında çok uluslu şirketlerde yaşanan ünlü dolandırıcılık olayları sonrasında suistimale ilişkin bakış açısı oldukça değişerek; suistimali tespit etmeye ve önlemeye yönelik faaliyetler örtük bir bileşen olmaktan çıkmış ve bu durum yatırımcıların suistimal riskine karşı daha duyarlı hale gelmesine, iş ilişkilerine ve tedbir olanaklı mekanizmalara gösterilen ilgiyi arttırmaya sebebiyet vermiştir. Ulusal ve uluslararası standartlar özelinde iç denetimin suistimale ilişkin görev ve sorumlulukları netleştirilmiş ve suistimalle mücadeleye yönelik geliştirilen kavram ve metodojiler de önem kazanmıştır. Yapılan çalışmalar kapsamında çoğunlukla muhasebeciler, mali müşavirler ve bağımsız denetçiler merkeze alınmakta iken; suistimale ilişkin üst yönetime katkı sunmanın yanı sıra suistimalin tespit ve önlenmesinde güçlü bir savunma hattı niteliği taşıyan iç denetim de ön plana çıkmaya başlamıştır. Bu çalışmada, suistimal farkındalığının suistimal ile mücadeledeki önemi vurgulanarak, iç denetimin suistimalin tespit ve önlenmesindeki konumu açıklanmıştır. İç denetçilerin suistimale ilişkin görüşlerinin alınmasıyla yeni çalışmalara fayda sağlama, daha önce çalışılmayan bir konuyu ele alarak ve yapılmayan ampirik bir çalışmayı yaparak, yeni bir sentez ile literatüre katkı sunma motivasyonuyla; iç denetçilerin suistimal farkındalığını ölçmeye yönelik literatüre dayalı bir anket geliştirilmiştir. Türkiye'nin farklı kurum ve kuruluşlarında görev alan iç denetçilerin katılım sağladığı anket uygulaması çerçevesinde, demografik profil, suistimal tespit ve önleme teknikleri kullanım durumu ve teknoloji temelli tekniklerin kullanım durumunun suistimal farkındalığı üzerindeki etkileri çeşitli istatistiksel analizlerle test edilmiştir. Sonuç olarak, ankete katılan iç denetçiler çerçevesinde suistimal farkındalıklarının çok yüksek olduğu, araştırma kapsamında ele alınan demografik profile göre farkındalık ortalamalarında istatistiksel olarak bir fark olmadığı görülmüştür. Suistimal tespit ve önleme tekniklerinden elektronik yazışmaların gözetlenmesi, kurumlarda en az kullanılan yöntem olarak belirtilmesine karşın, iç denetçiler tarafından etkinliği yüksek olarak değerlendirilmiştir.