Sünni cihatçı örgütlerin tipolojisi: IŞİD, El Kaide, Nusra Cephesi, Taliban, Boko Haram ve Hamas örnekleri

İslam dinini temel alan cihadi hareketler, 1930'lu yıllardan itibaren kurumsallaşmaya başlayan İslami uyanış sürecinin yarattığı fikirsel zeminden hareketle, çeşitli ulusal ve uluslararası gelişmeler temelinde değişmiş ve dönüşmüştür. Özellikle 1980'li yıllardan itibaren cihadi hareket, 1960'lı yıllarda oluşmaya başlayan çağdaş cihadi fikriyatı yansıtmaya başlamıştır. Günümüzde, söz konusu fikriyatı benimseyen cihadi hareketlerin sayıca fazlalıkları, etki kapasitelerinin artması; temel hedeflerinin en azından İslami bir düzen yaratımı gibi hususlarda benzeşmesine rağmen oluşumlar arasında gerilimlerin vuku bulması gibi gerekçeler, söz konusu oluşumlara yönelik tipoloji çalışmalarını ve bu çalışmaların sunduğu sınıflandırmaları gerekli kılmaktadır. Yalnızca Sünni cihadi oluşumlara yönelik bir tipoloji öneren bu çalışmanın oluşturulmasında, Sünni cihadi oluşumların benzer bir inanç sistemine ve İslami düzen yaratımına yönelik hedefe sahip olmalarına rağmen birbirleri arasında önemli benzerlik ve farklılıkların bulunduğu varsayımından hareket edilmiştir. Bu varsayım temelinde çalışmanın temel argümanında, Sünni cihadi oluşumların cihadı benzer biçimde anlamlandırmalarının yanı sıra tekfircilik ve ümmetçilik ölçekleri ile hedef ve hedefe yönelik yöntem içerikleri bakımından benzeştikleri ve ayrıştıkları; bu durumun sınıflandırmaya olanak sağladığı ve buna yönelik olarak sunulacak bir tipoloji yaratımının da işlevsel olacağı iddia edilmiştir. Söz konusu iddiaya yönelik olarak çalışmada IŞİD, El Kaide, Nusra Cephesi, Taliban, Boko Haram ve Hamas oluşturulan tipolojinin örnek aktörleri olarak belirlenmiş, örnek oluşumlara yönelik gerçekleştirilen irdeleme ile elde edilen alt bulgular temelinde, Sünni cihadi oluşumlar arasında tekfircilik ve ümmetçilik anlayışları; cihadın kapsamı ve hedefe yönelik yöntem içerikleri çerçevesindeki bölümlendirmelere sahip bir tipoloji yaratımının, bu oluşumları anlama ve değerlendirmede anlamlı ve kapsayıcı bir nitelik taşıması ile işlevsel olacağı sonucuna ulaşılmıştır.