The Support design of drives in soft ground at Soma-Işıklar colliery

Yumuşak formasyonlar içerisinde (Örneğin kil gibi) açılan galeriler çok sık tamir ve tarama gerektirecek şekilde, yüksek kabarma basınçları etkisi ile önemli ölçüde deform asyonlara uğrarlar. Bu nedenle, kabaran formasyonlarda açılan galerilerde uygulanacak olan tahkimat sistemleri ve etki eden kayaç basınçları ile ilgili detaylı araştırmalar yapmak sözkonusu galerilerin uzun vadeli durayhlığını sağlayabilmek için oldukça önemlidir. Soma- Işıklar kömür sahasında ana giriş desandresinin açılmasına 1992 yılında başlanmıştır. Desandrenin açılması sırasında yüksek konverjanslardan dolayı yoğun tahkimat ve duraylılık sorunlarıyla karşılaşılmıştır. Bugüne kadar birçok kez desandre ilerlemesi durdurulmuş ve tabanı taranarak, tamir-bakım yapılmak zorunda kalmıştır. Bu tezde, içinde desandrenin sürüldüğü kayaçlann tanımlanmasına yönelik birdizi laboratuvar ve saha çalışmaları yapılmıştır. Konuyla ilgili temel bilgiler ve bunların birbirleriyle olan ilişkileri detaylarıyla açıklanmıştır. Desandrenin açılması sırasında mühendislik jeolojisine yönelik yerinde ölçümler yapılmıştır. Sahada yerinde konverians ve tahkimata etki eden yük ölçümleri yapılmıştır. Bu ölçümler sonucunda "Taban Kemerli Rijit Çelik Tahkimat + Beton" tahkimat sisteminde belirlenen konverjans değerlerinin, ilk uygulanan tahkimat sistemine göre çok düşük değerlerde olduğu, buna karşın, beton tahkimatta özellikle tavan kemerde kırılmaların devam ettiği gözlenmişitir. Yapılan yük ölçümleri sonucunda ise desandrenin tahkimatına etki eden yük dağılımının uniform olmadığı ve maksimum kayaç yükünün 79 ton/m^ (0.77 MPa) düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Desandrenin tahkimat tasarımı için ; Analitik, Gözlemsel ve Ampirik Dizayn yöntemleri olmak üzere üç farklı dizayn yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemlerden elde edilen sonuçlar irdelenmiş ve öneriler ortaya konmuştur. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, analitik dizayn metoduyla gözlem metodu arasında bir uyum olduğunu gözlenmiştir. Desandrenin tam daire kesitli açılmasının zorunlu olduğu ve beton tahkimat kalınlığının en az 30 cm olması gerektiği belirlenmiştir. Tahkimat sistemi olarak, kil formasyonları içinde açılan galerilerde yaygın, başarılı uygulamaları görülen beton segmentlerin kullanılması önerilmiştir.