Suriye'den Elazığ'a göç eden Şâzeliyye dervişlerinin dinî mûsikî uygulamaları

Dinî mûsikî, cami ve tekkelerde ibadetlerin mânevî etkisinin güçlendirilmesinde önemli bir işleve sahiptir. Tasavvuf geleneğinde mûsikî, zikir ve tesbihat gibi uygulamalarla birlikte kullanılmış, tekkelerde düzenli olarak icra edilmiştir. Kuzey Afrika'da ortaya çıkan ve Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'ye nispet edilen Şâzeliyye Tarikatı, zamanla İslâm dünyasının farklı bölgelerine yayılmış olup mûsikîye önem veren tarikatlar arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, Şâzeliyye Tarikatı geleneği içerisinde faaliyet gösteren Elâzığ'daki Şâzeliyye Tekkesi'nin dinî mûsikî uygulamaları incelenmiştir. Araştırmanın konusu, Suriye'de yaşanan iç savaş sonrasında Türkiye'ye göç ederek Elazığ'a yerleşen Şâzeliyye mensuplarının oluşturduğu tekkede sürdürülen zikir ve mûsikî faaliyetleridir. Söz konusu tekkede icra edilen eserleri literatüre kazandırmak amacıyla gerçekleştirilen çalışma kapsamında, dervişlerin zikir ve diğer tasavvufî uygulamalarda kullandıkları mûsikî formları tespit edilmiştir. Şeyh Şehîr İsmail Seyyid Ramazan Efendi önderliğinde faaliyet gösteren tekkede, haftanın belirli günlerinde zikir meclisleri düzenlenmektedir. Bu meclislerde büyük istiğfar duası, salât-ı meşîşiyye, esma-i hüsnâ, kelime-i tevhid, salâvatlar ve lafza-i celâl zikri gibi uygulamalar gerçekleştirilmektedir. Ayrıca zikir sırasında çeşitli ilâhiler okunmakta, bazı güfteler ise kaside formunda doğaçlama (irticâlî) şekilde icra edilmektedir. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tasavvuf, dinî mûsikî ve tasavvuf-mûsikî ilişkisi ele alınmıştır. İkinci bölümde Şâzeliyye Tarikatı'nın kuruluşu, Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'nin hayatı, konumuzu yakından ilgilendiren tarikat kolları ve Elâzığ'daki tekkenin oluşum süreci incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise tekkede uygulanan zikir usûlleri, ilâhiler ve mûsikî icraları değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma kapsamında katılımcı gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılmış, elde edilen eserler notaya alınmıştır. Diğer birçok tarikatta olduğu gibi Şâzeliyye'de de mûsikînin önemli bir yeri olduğu bu çalışmada yapılan incelemeler neticesinde gözlemlenmiştir.