Tam yargı davalarında mahkemeye erişim hakkı

Adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak kabul edilen mahkemeye erişim hakkı, en basit haliyle kişilerin bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmesini ifade etmektedir. Mahkemeye erişim hakkı, mutlak bir hak değildir. Diğer bir deyişle; herkesin, her uyuşmazlığı, her zaman yargı önüne getirebilmesine olanak tanımaz. Belli koşullarda sınırlandırılabilir. Bu doğrultuda mahkemeye erişim hakkının öncelikle ne olduğu ve hangi durumlarda, ne şekilde sınırlandırılabileceği hususu çalışmamız kapsamında ele alınacaktır. İdari dava türleri arasında yer alan ve idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararların tazmin edilmesi amacıyla açılan tam yargı davalarının açılabilmesi için mevzuatta bazı özel şartlar bulunmaktadır. Bu şartlar, kimi zaman farklı biçimlerde yorumlanabilmektedir. Bu yorumlar bazı durumlarda aşırı şekilci olup ilgililerin mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmesine neden olabilmektedir. İdarenin işlem ve eylemlerinden doğan zararın tazmin edilmesi amacını taşıyan tam yargı davalarında, mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmesi yargıya olan güveni de zedeleyebilmektedir. Bu çalışma kapsamında, idari yargılama hukukunda dava türleri arasında yer alan tam yargı davaları bağlamında mahkemeye erişim hakkının nasıl değerlendirildiği ve değerlendirilmesi gerektiği hususu akademik araştırmaya tabi tutulmuştur. Araştırma sürecinde tam yargı davalarına özgü durumlar açıklanmaya çalışılmıştır. Tam yargı davalarına özgü durumların, uygulamada nasıl yorumlandığı üzerinde durulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ve Anayasa Mahkemesinin, tam yargı davalarında mahkemeye erişim hakkına dair kararlarında hangi hususlar yönünden değerlendirme yapıldığına dikkat çekilmiştir. Ayrıca Danıştay'ın ve Bölge İdare Mahkemelerinin ilgili konularda kararlarına yer verilerek söz konusu kararlar mahkemeye erişim hakkı bağlamında değerlendirilmiştir. Tam yargı davaları için getirilen özel düzenlemeleri, bu düzenlemelerin yargı kararları uyarınca nasıl değerlendirildiğini, bu değerlendirmelerin kişilerin mahkemeye erişim hakkını ne ölçüde sınırlandırdığını ve sınırlandırmanın mahkemeye erişim hakkının ihlaline neden olup olmadığını bilmek, adaletin tam olarak tesis edilmesi adına büyük bir ehemmiyet arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Adil Yargılanma Hakkı, Mahkemeye Erişim Hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, İdari Yargılama Hukuku, Tam Yargı Davaları.