Tehâfütü'l-Felâsife'de haşrin cismâniliği problemi

Bu araştırmanın amacı Ebu Hamid el-Gazzâlî'nin Tehâfütü'-Felâsife eserinde yirminci meselede tartıştığı haşrin cismâniliği (bedenli dirilme) problemini değerlendirmektir. Ebu Hamid el-Gazzâlî, İslam düşüncesinde; eserleriyle, fikirleriyle ve tartışmalarıyla adından en çok söz ettiren filozoflardan biridir. Meşhur eseri Tehâfütü'l- Felâsife' de ise filozofları fikirlerinden dolayı eleştirmiştir. Haşrin cismâniliği konusunda eleştirilerinin odak noktası İbn Sinâ'dır. İbn Sinâ'nın erken dönem eserlerinde geçen fikirlerini eleştirmiş hatta bu fikirlerinden dolayı küfürle itham etmiştir. Eserin metodundan dolayı konu, on sekiz ve on dokuzuncu meselelerle desteklenerek tartışılmıştır. Gereklilik arz ettiğinden bu üç mesele, haşrin cismâniliği tartışmaları etrafında analiz edilecektir. Araştırma, Gazzâlî'nin ismi geçen eseri, İbn Sinâ'nın haşr ile ilgili fikirlerini özetlediği erken dönem eserleri ve konuyla ilgili kaynaklardan istifade edilerek literatür taraması yöntemiyle hazırlanmıştır. Araştırmanın, Gazzâlî'nin eserindeki haşrin cismâniliği problemi ve İbn Sinâ'nın konuyla ilgili görüşleri etrafında şekillenmesi sınırlılıklarını oluşturmaktadır. Bu sınırlamanın temel sebebi ise haşrin cismâniliği probleminin filozoflar ve Gazzâlî arasındaki tartışmaların önemli bir tanesi olması ve bir yüksek lisans tezinin eserdeki tüm tartışmaları değerlendirmeye elverişli olmamasıdır. Araştırmanın konuyla ilgili her iki zıt görüşü tez ve antitezleriyle birlikte karşılaştırmaya elverişli bir şekilde açıklaması literatüre katkıda bulunacaktır. Çalışma Gazzâlî ve filozoflar arasındaki tartışmaları tarafların yöntemleriyle birlikte okumaya katkı sağlayacaktır.