Tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireylerde hasta-hekim iletişimi ve hastalık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmada, Tip 2 diyabet tanılı bireylerin hasta-hekim ilişkileri ve hastalık algılarının incelenmesi ile bu bireylerin hekimleriyle olan iletişimlerinin hastalık algısına etkisini belirlenmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan çalışma, Manisa ilinde yer alan seçili aile sağlığı merkezlerine başvuran Tip 2 DM tanılı hastalar ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, tanıtıcı bilgi formu, Hasta Hekim İlişkisi Anketi-9 (HHİA) ve Kısa Hastalık Algısı Ölçeği (KHAÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 171 hasta katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 59,86±9,90 yıldır. Çalışmaya katılan hastaların %57,3'ü kadın, %42,7'si erkeklerden oluşmaktadır. Katılımcıların HHİA skor ortalaması 39,95±6,13, KHAÖ puan ortalaması 27,23±9,67 bulunmuştur. Hastalık süresi arttıkça hasta hekim ilişkisinin olumsuz etkilendiği görülmüştür (p=0,005). Diyabet takipleri için aile hekimlerine giden hastaların hasta hekim ilişkileri diğer uzmanlardan takipli hastalara göre anlamlı ölçüde daha olumlu bulunmuştur (p=0,002). Sadece oral antidiyabetik ilaç kullanan hastaların, hekimleriyle konuşurken rahat hisseden ve yeterli görüşme süresi bulabilen hastaların hasta hekim ilişkileri daha olumlu saptanmıştır (sırasıyla p=0,002, p<0,001). Hastaların yaşı ilerledikçe hastalık algılarının daha olumlu olduğu gözlenmiştir (p=0,033, r=-0,163). Tedavi rejiminde insülin yer alan ve diyabete bağlı komplikasyonu bulunan hastaların hastalık algılarının daha olumsuz olduğu saptanmıştır (p<0,001). Katılımcıların takipli olduğu hekimle görüştüğü poliklinik ortamını uygun bulanların, hekimiyle konuşurken kendini rahat hissedenlerin ve hekimiyle yeterli görüşme süresi bulduğunu belirten katılımcıların hastalık algısının daha olumlu olduğu görülmüştür (p<0,005). HHİA skoru ile KHAÖ ortalama puanı arasında orta düzeyde anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır (p<0,001, r=-0,336). Sonuç: Bu çalışma, diyabetin süresinin hasta-hekim ilişkisini olumsuz etkilediğini, aile hekimliği ortamında takip, sadece oral antidiyabetiklerle tedavi, muayene sırasında rahat hissetme ve yeterli muayene süresinin daha olumlu sonuçlarla ilişkili olduğunu göstermiştir. Klinik ortamı uygun bulan ve doktorlarıyla iletişim kurarken rahat hisseden hastalar hastalığa daha olumlu bakıyordu. Hasta-hekim ilişkisi puanları ile hastalığa bakış açısı arasında orta derecede negatif bir korelasyon bulundu. Bu da daha güçlü ve destekleyici bir hekim-hasta iletişiminin, hastalığa daha olumlu bakış açısına ve daha iyi hastalık yönetimine katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Diyabet, hasta-hekim ilişkisi, hastalık algısı, ortak karar verme, aile hekimliği