Tıkayıcı uyku apnesi sendromunda görsel dikey algı, düşme riski, objektif ve subjektif vestibülooküler refleks değerlendirmesi

Tıkayıcı uyku apnesi sendromu (TUAS), uykuda üst hava yolunun yineleyici şekilde daralması ya da tamamen kapanmasıyla ortaya çıkan, apne (solunumun durması) ve hipopne (hava akımında belirgin azalma) epizotlarıyla karakterize bir bozukluktur. Çalışmada TUAS olan hastalarda vestibüler sistemin çok boyutlu değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda vestibülooküler refleksin (VOR) objektif ve subjektif olarak değerlendirilmesinin yanı sıra görsel algı ve düşme riski de incelenmiştir. Ayrıca düşme riski için karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Bu değerlendirmeler için video baş itme testi (vHIT), fonksiyonel baş itme testi (fHIT), Tinetti Denge ve Yürüme Testi, görsel dikey algı testleri statik ve dinamik durumda, sırasıyla, dikey (SVV) ve yatay (SVH) olarak uygulanmıştır. Kesitsel tasarımdaki bu çalışmaya, 18-55 yaş aralığında orta TUAS ve ağır TUAS gruplarında 22, kontrol grubunda 23 kişi olmak üzere olmak üzere toplam 67 birey dahil edilmiştir. TUAS grubundaki katılımcılar polisomnografi testi uygulanan ve tanı alan bireylerden oluşmaktadır. Kontrol grubuna uyku problemi olmayan bireyleri dahil etmek için Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi uygulanmış ve toplam puanı ≤5 olanlar belirlenmiştir. Tüm katılımcılara Kulak Burun Boğaz muayenesi yapılmış ve Mini Mental Durum Testi (MMSE >24) ile bilişsel uygunluk doğrulanmıştır. Bulgular, beden kitle indeksinin kontrol grubuna kıyasla her iki TUAS grubunda daha yüksek olduğunu (p<,05) (kontrol-orta ve kontrol-ağır farkları anlamlı; orta-ağır farkı anlamsız) ve düşme riskinin her iki TUAS grubunda kontrole göre artmış bulunduğunu göstermiştir (p<,05). Görsel algı testlerinde, SVH hariç (p>,05) diğer testlerde grup etkisi saptanmıştır (p<,05). Dinamik SVV ve dinamik SVH'de özellikle ağır TUAS ile kontrol arasında farklılık belirginleşirken, SVV için yapılan Bonferroni düzeltmeli ikili karşılaştırmalarda anlamlılık korunmamıştır. vHIT kazançlarında üç grup arasında farklılık gözlenmemiştir (p>,05). Buna karşılık fHIT'te doğru cevap yüzdelerinde düşüşler görülmüş; en belirgin fark kontrol ve ağır TUAS grupları arasında gözlenmiştir (p<,05). Korelasyon analizlerine göre Tinetti puanları ile görsel dikey algı testleri arasında ilişki saptanmamıştır. Tinetti ile vHIT yalnızca ağır TUAS'ta sol posterior semisirküler kanal için orta derecede pozitif ilişkili bulunmuş, Tinetti ile fHIT ise hem orta hem ağır TUAS'ta orta ve güçlü derecelerde pozitif ilişki göstermiştir. Sonuç olarak TUAS'ta düşme riski artmakta, vHIT normal sınırlar içinde kalabildiği durumlarda dahi fHIT fonksiyonel VOR yetersizliğini tespit edebilmektedir; bu nedenle TUAS'ta kapsamlı vestibüler değerlendirmenin subjektif/perseptüel ve fonksiyonel testleri içerecek şekilde yapılandırılması önerilir. Anahtar Kelimeler: TUAS, vHIT, fHIT, görsel algı testleri, düşme riski