Zeytinyağı Endüstrisi Atıksularının Arıtımı

Zeytin, yüzyıllar boyunca insanlar için oldukça faydalı bir bitki olmuştur. Zeytin meyvesi ve bu meyveden elde edilen zeytinyağı, sağladığı enerji, kendine özgü lezzeti ve içerdiği vitaminler sayesinde, Akdeniz mutfağının vazgeçilmez bir öğesi konumuna gelmiştir. Zeytinyağı üretimi, hiçbir kimyasal madde kullanılmaması ve büyük miktarda enerjiye ihtiyaç duyulmaması nedeniyle çevre dostu olarak görülse de, üretim sonrasında açığa çıkan atıksuyun (karasu) organik madde, askıda katı madde, yağ ve gres içeriği oldukça yüksektir. Bu sebeple, karasuyun arıtımı, önemli çevre problemleri arasında yer almaktadır Bu çalışmanın amacı, farklı endüstrilerden gelen karasuyun karakterizasyonunun ve arıtılabilirliğinin incelenmesidir. Arıtılabilirlik çalışmaları kapsamında, altı farklı karasu örneği incelenmiş, değişik arıtım yöntemleri denenmiştir. Aynı arıtım yönteminin uygulandığı iki farklı karasu numunesiyle yapılan çalışmalarda çok farklı sonuçlar elde edilmiştir. Deneysel çalışmaların ilk kısmında karasuyun filtrasyon, çalkalama, havalandırma, çöktürme ve distilasyon gibi fiziksel yöntemlerle arıtılabilirliği incelenmiştir. Filtre kağıdından filtrasyon sonrasında %41 KOİ giderme verimi elde edilmiştir. Çalkalayıcıda 11 gün bekletilen atıksuda %49 KOİ giderme verimine ulaşılmıştır. Havalandırma deneylerinde maksimum verim (%43) 7 saat havalandırma sonrasında elde edilmiştir. Çöktürme deneyinde elde edilen KOİ giderme verimi ise sadece %26'dır. Bu sonuç karasu arıtımında çöktürmenin ön arıtım adımı olarak kullanılamayacağını göstermektedir. Tüm fiziksel arıtım yöntemlerinde maksimum KOİ giderme verimi (%99) kimyasal arıtımdan geçmiş atıksuyun distilasyonu ile elde edilmiştir. Kimyasal arıtım çalışmalarında, kimyasal çöktürme ve kimyasal oksidasyon denemeleri yapılmıştır. Kimyasal çöktürmede koagulant olarak FeCl3.6H2O kullanıldığında %32 KOİ giderme verimi elde edilmiştir. Kireç [Ca(OH)2] ile çöktürmede elde edilen KOİ giderme verimi %13, HCl ile çöktürmede ise %38'dir. Bu durum asidik koşullarda daha iyi sonuçlara ulaşıldığını göstermektedir. Kimyasal çöktürme çalışmalarında maksimum KOİ giderme verimi (%55) atıksuyun önce asidik sonra bazik hale getirilmesiyle elde edilmiştir. Kimyasal oksidasyon deneylerinde ise MnSO4 katalizliğinde havalandırma, KMnO4, NaOCl, H2O2 ve Fenton reaktifi ile oksidasyon alternatifleri incelenmiştir. En yüksek KOİ giderme verimlerine (%65-%70) Fenton reaktifi ile oksidasyon sonrasında ulaşılmıştır. Ancak çıkış suyunun KOİ konsantrasyonu hala 32 000 mg/L gibi yüksek bir değerdedir. Biyolojik arıtım çalışmalarında ise Oil Gator bakterisi kesikli biyolojik reaktörde kullanılmıştır. Reaktör 3 hafta boyunca sürekli havalandırılmış, günlük olarak KOİ giderme verimleri incelenmiştir. 22 gün sonunda ulaşılan KOİ konsantrasyonu 60 000 mg/L ve KOİ giderme verimi %52'dir. Tez kapsamında yapılan deneysel çalışmalar sonucunda ulaşılan en düşük KOİ değeri 1 000 mg/L'dir. Bu koşullarda alıcı ortama deşarj standartlarını sağlamak mümkün değildir. Fizikokimyasal, kimyasal veya biyolojik arıtım yöntemlerinin tek başına uygulanması durumunda istenen giderme verimlerine ulaşılamamaktadır. Birden fazla kademede yapılan arıtılabilirlik çalışmalarıyla daha iyi sonuçlar elde edilmektedir. Zeytinyağı üretimi atıksularının arıtımında, fiziksel arıtma, kimyasal oksidasyon ve biyolojik arıtma alternatiflerinin ardışık olarak uygulanmasıyla alıcı ortama deşarj standartları sağlanabilir.