Trol orduları ve dijital propaganda: Ukrayna-Rusya savaşı örneğinde trol hesapların rolü ve stratejileri

21. yüzyılın başlarından itibaren gündelik hayatta yer almaya başlayan dijital teknolojilerin hızlı bir şekilde gelişmesi ve yaygınlaşması, pek çok alanda olduğu gibi propaganda faaliyetlerinde de köklü bir değişime neden olmuştur. Dijital çağ, devletler ve topluluklar arasındaki çatışmalarda yeni bir cephe açmış, sosyal medya platformları ve dijital iletişim araçları propaganda faaliyetlerinin merkezi haline gelmiştir. Bu propaganda faaliyetlerinde, belirli bir amaç ve hedef doğrultusunda genellikle dezenformasyon yaymak, toplumsal algıyı manipüle etmek ve kamuoyunu yönlendirmek amacıyla oluşturulan sahte veya anonim sosyal medya hesapları ciddi bir rol üstlenmektedir. Yaygın kullanımıyla 'trol' olarak anılan bu hesaplar, özellikle kriz ve savaş dönemlerinde propaganda aracı olarak etkin şekilde kullanılmaktadır. 24 Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya saldırması ile başlayan Ukrayna ve Rusya arasındaki çatışmanın propaganda ayağındaki trol hesaplar oldukça aktif bir rol oynamıştır. Çalışmada, Ukrayna ve Rusya'nın sosyal medyada yürüttükleri, trol hesaplar üzerinden şekillenen dezenformasyon kampanyaları, propaganda ve bilgi savaşları incelenmiştir. Çalışma kapsamında, Rusya-Ukrayna savaşı sırasında aktif olarak kullanılan trol hesapların, X platformundaki paylaşımları içerik analizi yöntemi ile incelenerek, paylaşımlarda kullanılan içerik türleri ve kullanılan dil analiz edilmiştir. Araştırma, iki ülkenin dijital propaganda stratejilerini ve trol hesapların propaganda faaliyetlerinde oynadığı rolü değerlendirerek, modern dönemdeki çatışma ortamlarında, dijital propagandanın da güçlü bir üstünlük aracı haline geldiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, 1 Ocak 2024 – 1 Ocak 2025 tarihleri arasında paylaşılan 60 adet X (Twitter) paylaşımı, amaçlı örneklemle seçilerek nicel ve nitel içerik analizi metotlarıyla incelenmiştir. Sonuç olarak incelenen trol hesapların farklı ülkeleri destekliyor olmalarına rağmen oransal olarak aynı türden propaganda içeriklerine başvurdukları tespit edilmiştir. Güven zedeleme, korku yaratma ve aşağılama gibi söylemlerin, trol paylaşımlarında sık sık kullanıldığı anlaşılmıştır.