Türk havacılık tarihi (1909-1954) Milli Mücadele Dönemi öncesi ve sonrası Türk havacılığı

Havacılık alanında yapılan çalışmalar çok eski zamanlara dayanmaktadır. Tarihin en büyük değişimi ve modern havacılığın oluşturulması için üretilen tayyareler, XX. yüzyılın başlarında icat edilen önemli gelişmelerden biri olmuş, zaman içerisinde önemli savaş araçları haline gelmiştir. Tayyarelerin havadan yaptığı taarruzlarla savaşın kaderini değiştireceği ve ölüm saçan bir araç olarak kullanılabileceği Trablusgarp Savaşı‟nda kendini göstermiştir.imam Cevheri, Hazarfen Ahmet Çelebi, Lagari Hasan Çelebi, Leonardo Da Vinci, Montgolfier kardeşler, Cayley, Kaufman ile gelişen binlerce yıllık hayal ve özlem Wright kardeşlerle gerçek olmuştur. Havacılığın önemini anlayan devletler, kendi semalarını korumak ve düşmanlarını yenebilmek için havacılık sanayine büyük yatırım yapmışlardır. Osmanlı Devleti‟nin son dönemlerinde havacılık ile ilgili incelemeler yapılmış, batılı devletlerin orduları ile aynı tarihte tayyare ve balon kullanılması benimsenmiştir. Türk havacılığının kuruluş çalışmaları; 1909‟da Mahmut şevket Paşa‟nın direktifi ile başlamış, 1911‟de ilk havacılık komisyonu kurulmuştur. Havacılık Mektebi oluşturularak pilot ve makinist yetiştirmek hedeflenmiş ve gelecek savaşlarda havacılığın etkili kullanılması için hazırlık yapılması öngörülmüştür. 1912-1913 tarihleri arasındaki Balkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı‟nda, Osmanlı Devleti‟nin, elinde hiçbir hava aracının bulunmaması ve mevcut olanların da etkili kullanılmaması savaşın kaybedilmesinde en önemli etken olmuştur. Osmanlı havacılığı envanterine 1912-1918 tarihleri arasında yaklaşık 450- 500 tayyare alınmıştır. 1920 yılında Osmanlı ordusunda havacılık lağv edilmiştir. Atatürk, havacılığın modern ve çağdaş hale getirilmesi için Cumhuriyet Döneminde büyük gayret ve emek harcamıştır. Tayyarelerin milli olanaklarla yurt içinde üretilmesi için hava harp sanayisinin kurulmasına öncülük etmiştir. 1923‟den sonrası, devlet ve özel teşebbüs tarafından Türk havacılığının oluşturulması ve geliştirilmesi açısından önemli bir dönemi oluşturmuştur. Havacılık alanında ve tayyare sanayinde iyi niyetli olarak yapılan birçok girişime karşın olumlu sonuç alınamamış ve arzu edilen hedeflere ulaşılamamıştır. Anahtar Kelimeler: Milli Mücadele, Türk havacılığı, Türk Tayyare Cemiyeti, Hava Harp Sanayii, Türkkuşu.