Türk romanında kasaba (1860-1960)

"Türk Romanında Kasaba" adlı bu çalışmada 1860-1960 yılları arasında tefrika edilen/yayımlanan ve mekân olarak doğrudan veya büyük ölçüde kasabada geçen Çalıkuşu, Akşam Güneşi, Bir Kadın Düşmanı, Yeşil Gece, Acımak, Eski Hastalık, Ateş Gecesi, Değirmen, Kavak Yelleri, Son Sığınak, Vurun Kahpeye, Kuyucaklı Yusuf, İnsan Kurdu, Rahmet Yolları Kesti, Yediçınar Yaylası, Köyün Kamburu, Teneke, İnce Memed 1, Baba Evi, Zeliş, Aganta Burina Burinata, Nabi'nin Park Kahvesi, Denizin Çağırışı, Karanlık Dünya ve Yağmur Duası olmak üzere yirmi beş (25) roman, bireysel ve toplumsal izlekler bakımından ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Anlatma esasına bağlı metinlerde mekân, salt bir dekor olmaktan ziyade karakterlerin ruh hâllerinin ve algılarının yansıtılıp çözümlenmesinde ve bir coğrafyanın; tarihî, siyasi, kültürel, ekonomik ve sosyolojik özelliklerinin ortaya konmasında en temel unsurlardan biridir. Söz konusu çalışma ile kasabaların, metin içinde yüklendiği değer ve fonksiyonlar ortaya konmuş ve incelenen romanların tümünde kasaba teminin, bireysel ve toplumsal izlekler bağlamında ele alındığı görülmüştür. Bu durum, dış dünyayı gözlemleyen ve edebiyat ile buluşturan yazarların genel olarak eleştirel gerçekçi bir çizgide olduğunu ortaya koyar. Romanlarda Osmanlı Devleti'nin çöküş süreci, Millî Mücadele yılları, yoksulluk ve tedirginlik içinde olan halkın gerçekliği, inkılabın yansımaları, dönemin bürokrasisi ve memuriyet anlayışı, ağa/eşraf hâkimiyeti, yanlış dinî algıların sosyal hayatı yönlendirmesi, eğitim, kadın erkek ilişkileri, yozlaşmış ilişkiler, toplumsal değişimler ve yaşanan çatışmalar gibi pek çok sosyal gerçeklik, eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Bu sayede bireyin varoluş ve kendini gerçekleştirme serüveni ortaya konmuştur. Bu eserler aracılığıyla romancılar genel olarak toplum düzeninin değiştirilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi gerektiğine dair mesajlar vermişlerdir.