Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde sözcüksel yaklaşım: "al-" örneği için bir uygulama

Sözcüksel yaklaşım çerçevesinde hazırlanan bağlam ve derlem temelli öğretim uygulamalarını B1-B2 düzeyindeki öğrencilerin sözvarlığını geliştirmeye etkisinin araştırıldığı bu çalışma, çokanlamlı "al-" eyleminin öğretimi üzerine tasarlanmıştır. Çalışmanın nicel boyutu, yarı deneysel desenlerden ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu desene göre tasarlanmış; B1-B2 düzeyindeki 21 öğrenci deney grubunu, 20 öğrenci kontrol grubunu oluşturmuştur. Nitel boyutta görüşme ve belge inceleme tekniklerinden yararlanılmış; nitel verilerden elde edilen bulgular, nicel bulguları açımlamak üzere kullanılmıştır. Süreçte, ön testten sonra deney grubuyla sözcüksel yaklaşıma uygun olarak bağlam ve derlem temelli hazırlanan öğretim uygulamaları, 6 hafta uygulanmıştır. Kontrol grubuna bu süreç boyunca herhangi bir eğitim verilmemiştir. Uygulama sonrası deney ve kontrol grubuna son test yapılmış, son testten dokuz hafta sonra deney grubuna kalıcılık testi yapılmıştır. Ön test, son test ve kalıcılık testinden elde edilen verilerin çözümlenmesinde, verilerin normal dağılıp dağılmamasına bakılarak uygun istatistiksel yollara başvurulmuştur. Görüşme verileri, tümevarımsal nitel çözümleme ile, belgeler (etkinlik kitapçıkları) yanlış çözümlemesi ile analiz edilmiştir. Bulgular, çokanlamlı "al-" eyleminin öğretiminde sözcüksel yaklaşım çerçevesinde hazırlanan bağlam ve derlem temelli uygulamaların öğrenci başarısı üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Başarı testi genelinde ve temel, yan, değişmece, deyimsel anlam alt boyutlarında deney grubunun son test ortalama puanlarının kontrol grubundan daha yüksek olduğu ve ortaya çıkan farkın anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yanlış çözümlemesinden elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin süreç boyunca "al-" eyleminin geçtiği dilsel birimlerde yaptığı yanlışların azalma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular da uygulamanın olumlu sonuçlarını destekler niteliktedir. Sonuç olarak sözcüksel yaklaşım çerçevesinde hazırlanan bağlam ve derlem temelli öğretim uygulamalarının sözvarlığını geliştirmede etkili olduğu vargısına ulaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Sözcüksel Yaklaşım, Bağlam, Eşdizimlilik, Derlem, Çokanlamlılık