Intra-medial transcultural television remakes in Turkey: An interpretant-based comparative analysis of the American TV series Desperate Housewives and its Turkish remake Umutsuz Ev Kadınları

Görsel-işitsel medyanın giderek yaygınlık kazanması, 1990'lardan bu yana görsel-işitsel çeviri alanının önemini ve görünürlüğünü arttırmaktadır. Görsel-işitsel çeviri, çeviribilimin erginlik kazanan bir araştırma alanına dönüşmekte olup söz konusu dönüşüm süreci (altyazı, dublaj, uyarlama ve yeniden çevrim gibi) görsel-işitsel materyallerin çeşitliliğine ve farklı türden görsel-işitsel çevirilere yönelik yaklaşımlara yansır. Buna karşın, geçmişten bugüne çeviribilim araştırmacıları bir çeviri türü olarak yeniden çevrimleri göz ardı etmiştir. Bu bağlamda, bu araştırma yeniden çevrimleri çeviribilim açısından sorunsallaştırarak söz konusu kültürel ürünlere çeviribilimin bir ilgi alanı olarak yaklaşır. Öncelikli amaçlarından biri yeniden çevrimlerin çeviribilimle ilgisine dikkat çekmek olan bu çalışma öncelikle Türk televizyonundaki medyaiçi kültürlerarası yeniden çevrimlerin bir bütüncesini oluşturur ve Lawrence Venuti'nin önerdiği yöntemi genişleterek yeniden çevrim sürecinin zengin ve karmaşık yapısını incelemek üzere yöntemsel bir çerçeve önerir. Bu doğrultuda, yeniden çevrimlerin televizyondaki önemini ortaya koymak üzere, ilk olarak 1968 yılından günümüze Türk televizyon dizileri tarihinde çevirinin rolü irdelenmiştir. Bunu takiben, Türk televizyonunun program tedariğini sağlamak adına yeniden çevrim olarak adlandırılan yeni bir program türünü keşfedip yayınladığı 2000 ila 2020 yılları arasındaki dönem detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Türkiye'de 2000'li yılların başından bu yana televizyonda yayınlanan yeniden çevrimlerin hızla yaygınlık kazanmasını göz önünde bulunduran bu tez, bilhassa yeniden çevrim sürecinde "kültürlerarası bir nüfuz"un (Even-Zohar, 1990) gerçekleştiğini ve yeniden çevrimlerin Türk "kültür repertuvarı"nda (Even-Zohar, 2002) bir yandan tutucu, öte yandan ise yenilikçi rol(ler) oynadığını ileri sürer. Bu doğrultuda, tezin diğer bir amacı Türk televizyon repertuvarında medyaiçi kültürlerarası yeniden çevrim dizilerin konumunu sorgulamaktır. Desperate Housewives (ABC, ABD, 2004-2012) ile bu dizinin Türkiye'ye yeniden çevriminin (Kanal D/FOX, 2011-2014) makro ve mikro boyutlarda gerçekleştirilen karşılaştırmalı analizini vaka çalışması olarak ele alan bu araştırma, yeniden çevrim dizilerin Türk televizyon dizileri repertuvarına "seçenek" (Even-Zohar, 2002) olarak girmesininin ardından nasıl ve hangi açılardan "kültürlerarası nüfuz"a yol açtığını derinlemesine araştırmayı amaçlar.