Comparative chemical and bioactivity studies on an endemic species Crataegus turcicus Dönmez and some Crataegus species growing in Türkiye

Crataegus turcicus Dönmez Türkiye'ye endemik bir ağaç türüdür. Bu çalışmada Crataegus turcicus Dönmez bitkisinin çiçekli dalları, yaprakları ve meyvelerinin kimyasal bileşim ve biyoaktivite çalışmaları açısından diğer iyi bilinen Crataegus türleri (C. monogyna, C. pentagyna ve C. orientalis) ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. İlk olarak toplam fenolik (TFMM), flavonoit (TFM), proantosiyanidin (TPM), ve antosiyanidin (TAM) madde miktarları saptandı. En yüksek TPM değeri C.turcicus'un çiçekli dallarının hidroalkolik ekstresinde bulundu. Ayrıca, tüm bitki organlarının, diğer Crataegus türleri ile karşılaştırıldığında, TFMM, TPM ve TAM açısından daha yüksek miktarlarda olduğu gözlendi. Yüksek Performaslı İnce Tabaka Kromatografisi (YPİTK) sonuçları, C. turcicus'un farklı bitki kısımlarının klorojenik asit, neoklorojenik asit, kersetin, vitexin türevleri, epikateşin, prosiyanidin ve siyanidin glikozitleri bakımından zengin olduğunu ortaya koydu ve kantitatif analiz Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (YPSK) ile gerçekleştirildi. Bir dizi in vitro antioksidan aktivite sonucuna göre, C. turcicus'un çiçekli dalları, 2,2,-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) testinde en yüksek antioksidan aktiviteyi gösterdi. Ayrıca, C. turcicus'un 1 mg/mL konsantrasyonundaki hidroalkolik ekstreleri, indometazinden (pozitif kontrol) daha etkili bir şekilde RAW 264.7 hücrelerinde LPS ile indüklenen nitrik oksit, tümör nekroz faktör-alfa (TNF-α) ve interlökin-6 (IL-6) üretimini azalttı. C. turcicus, anti-enflamatuvar etkinliğinin yanı sıra, prostaglandin E2 (PGE2) seviyesini azaltarak analjezik aktivite de gösterdi. Anahtar kelimeler: Crataegus L.; Crataegus turcicus; fenolik profili; antioksidan aktivite; antienflamatuvar aktivite; analjezik aktivite