Ideal citizenship depictions in Turkish primary school textbooks: Changes and continuities during the government of the Justice and Development Party

Bu çalışma Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde inşa edilen Türk ulusal kimliğinin etnik ve dini kimlik bileşenlerindeki değişimi ve devamlılığı ölçmeyi amaçlıyor. Bunu gerçekleştirebilmek için sıkı devlet denetimi altında tutulan ilköğretim ders kitaplarına odaklanıyor. Araştırmanın temel hedefi, farklı etnik ve dini kimliklere sahip Türkiye yurttaşlarının ders kitaplarında inşa edilen ulus algısında ne derece yer bulabildiğini göstermektir. Adalet ve Kalkınma Partisi hükümetleri döneminin açıklayıcı bir analizini yapmak için bu dönemde basılan ders kitaplarıyla bu hükümetlerden hemen önce basılmış ders kitaplarını karşılaştırmalı olarak incelemek büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple, bu tez 2000 yılı ders kitapları ile 2012 yılı ders kitaplarının karşılaştırmalı içerik ve söylem analizlerinde varılan sonuçlara dayanarak son dönemde üretilmesi hedeflenen yurttaş kimliğinin etnik ve dini bileşenlerindeki değişimleri ve devamlılıkları gösterir. Bu iki ayrı döneme ait Hayat Bilgisi, Sosyal Bilgiler ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarının mukayesesi sonucunda varılan noktaya göre Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde öğrencilere sunulan ulus algısı, Türkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca olduğu gibi hiyerarşik yapıdadır. Ders kitaplarının toplumda yer alan bazı etnik ve dini kimlikleri idealize ederek inşa ettiği kapsayıcılıktan uzak bir ulusal kimliği tüm yurttaşlara empoze etmesi, bu hiyerarşik ulus algısının temel kaynağıdır. Ders kitaplarının karşılaştırmalı söylem ve içerik analizi sonuçlarına göre Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde farklı etnik ve dini kimlik grupları, kurulan hiyerarşik ulus algısında farklı derecelerde ulusa kabul edilir veya ulustan dışlanır. Böylece, kanun önünde eşitliğe sahip yurttaşlar ders kitaplarının kimliksel içeriğine ve söylemine göre inşa edilen ulus algısının farklı basamaklarında yer alır. Anahtar Sözcükler: Türkiye, Adalet ve Kalkınma Partisi, ulus, ulusal kimlik, etnik kimlik,dini kimlik, ders kitapları, ilköğretim, makbul yurttaş, Türklük, devlet, söylem analizi, içerik analizi