Türkiye'deki illerin elektrikli otomobil şarj istasyonu yeterliliğinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi

Elektrikli otomobiller, geleneksel içten yanmalı motorların aksine elektrik enerjisi ile çalışan taşıtlardır. Çevresel sürdürülebilirlik bilincinin artmasıyla birlikte elektrikli otomobil kullanımı da hızla artmaktadır. Özellikle son yıllarda elektrikli otomobil satışlarının arttığı görülmektedir. Bu durumda, elektrikli otomobil satışlarının gelecekte de devam etmesi öngörülmektedir. Artan elektrikli otomobil sayısı, beraberinde elektrikli otomobil şarj istasyonu ihtiyacını da getirmektedir. Dolayısıyla, elektrikli otomobillerin tercih edilmesi şarj istasyonlarının varlığı ve erişilebilirliği açısından önem arz etmektedir. Elektrikli otomobillerin tercih edilmesi ve stratejik planlama süreçlerinin etkin bir şekilde uygulanabilmesi için; elektrikli şarj istasyonlarının kapsamlı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Bu inceleme ile potansiyel yatırımcılara doğru yönlendirme sağlanması ve elektrikli otomobil kullanıcılarına uygun altyapının başarılı bir şekilde oluşturulması açısından kritik bir öneme sahiptir. Çalışmanın temel amacı, Türkiye genelindeki elektrikli otomobil şarj istasyonlarının yeterliliğini veri zarflama analizi ile değerlendirmektir. Araştırmada, Türkiye genelindeki 81 ilde faaliyet gösteren elektrikli araç şarj istasyonlarının yeterliliği, veri zarflama analizi modelleri ile detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir. Analizde, Türkiye'deki illerin mevcut şarj istasyonlarının yeterlilikleri değerlendirilerek, her bir il bazında elektrikli otomobil şarj istasyonları yeterli, kısmen yeterli ve yetersiz olarak sınıflandırılmıştır. Dolayısıyla, Türkiye genelindeki şarj istasyonlarının stratejik planlama süreçleri ve kullanıcı ihtiyaçlarına uygun altyapı oluşturulması bakımından bu çalışmanın önemli bir rol oynaması amaçlanmaktadır. Çalışmada, literatürde 30 yıldan fazla bir geçmişe sahip veri zarflama analizi kullanılmıştır. Bu yöntem, birden fazla girdi ve çıktının değerlendirilmesine olanak tanıyarak, göreceli performans değerlendirmesi yapılan birçok alanda yaygın olarak kullanılan etkili bir modeldir. Çalışmanın uygulama bölümünde, ilk olarak Charnes, Cooper, Rhodes (CCR) girdi ve çıktı yönlü model, daha sonra ise Banker, Charnes ve Cooper (BCC) girdi ve çıktı yönlü modeller ile elde edilen sonuçlar ayrı ayrı incelenmiştir. Bu çalışmada, CCR ve BCC modelleri kullanılarak Türkiye'deki 81 ildeki elektrikli otomobil şarj istasyonlarının yeterlilikleri değerlendirilmiştir. Bu analizlerin çözümünde R programlama dili kullanılarak her bir ildeki şarj istasyonlarının yeterlilik değerleri ve sıralamaları detaylı bir şekilde ölçülmüştür. Bu çalışma, Türkiye genelindeki elektrikli otomobil şarj istasyonu yeterliliği konusunda verimli ve iyileştirme gereken bölgelerin belirlenmesiyle birlikte yeni yatırım kararları ve şarj istasyonu iyileştirme stratejileri oluşturulmasında yol gösterici olması hedeflenmektedir.