Türkiye'de Devlet Halk Dansları Topluluğu'nun sahnelediği dansların standartlaşma süreci ve güncel pratiklerdeki melezleşme sorunları

Bu çalışmada ilk olarak geleneksel Türk kültür ve sanatını doğru bir şekilde tanıtma amacıyla kurulan Devlet Halk Dansları Topluluğunun (DHDT) kuruluşundan itibaren somut olmayan kültürel mirasın taşıyıcısı olma ve standardizasyon sağlama misyonuna değinilmiştir. Nitekim Devlet Halk Dansları Topluluğunun kurulmasının ardından Anadolu hareket geleneği, ulusun temsili olarak birtakım pratiklerle sahneye uyarlanmaya çalışılmıştır. Kendiliğinden ve kuşaktan kuşağa aktarılarak öğrenilen -somut olmayan kültürel mirasın bir ögesi- bu danslar katılımcı dans formundan gösteri dansı formuna dönüşmüş; dönüşürken de çeşitli düzenlemelere maruz kalmıştır. DHDT'nin tarihsel süreçteki değişim ve gelişim aşamalarını ele alan bu tezin ana odağını ise topluluğun 2010 yılından sonra sergilediği kimi zaman popülist olarak nitelendirilebilecek prodüksiyonlardaki melezleşme sorunu oluşturmuştur. Bu bağlamda çalışmada 2010-2020 yılları arasında sahnelenen "1915 Bir Hilal Uğruna" ve "1919 Bitmeyen Yolculuk" temsilleri ele alınmış ve melezleşme meselesi bu örnekler üzerinden temellendirilmeye çalışılmıştır. Ele alınan temsiller video analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Süreç içerisinde farklı yönetmeliklere tabi olan DHDT'nin kuruluş amaçlarından uzaklaştığının altının çizilmeye çalışıldığı bu araştırmada ele alınan iki prodüksiyondaki müzik, kostüm ve hareket cümlelerinin ve hatta metinlerin popüler kültüre hitap eden içeriklerle örüntülendiği görülmüştür. Bu örneklerden hareketle değerlendirildiğinde, topluluğun sahne uyarlama pratiklerinde dansın yanı sıra performansı oluşturan tüm sanatsal ögelerde popülist bir yaklaşım benimsediği ve melez formlarda eserler ortaya çıkardığı sonucuna varılmıştır.