1844 (H.1259) tarihli Çerkeş Kazası Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Nüfus, sosyal ve ekonomik açıdan bir toplumun gelişmesine etki eden en büyük faktörlerden biridir. Bunun yanında bir devletin nüfusunun durumu ve özellikleri ile de ülkenin gelişmişlik düzeyi arasında sıkı bir bağ söz konusudur. Bu nedenle nüfusun özelliğini ve sayısını belirlemek için yapılan sayımlar tarih boyunca önemli bir veri kaynağı olmuştur. Son dönemlerde farklı bölgelere ait sayıları artan nüfus çalışmaları birçok alana ışık tutmaktadır. Yapılan ve yapılmaya devam eden bu çalışmalar Osmanlı Devleti'nin sosyolojik ve demografik yapısının bir bütün olarak ele alınmasına katkı sağlayacak bilgiler içermektedir. Çalışmanın konusunu oluşturan 1844 tarihli Çerkeş Kazası Nüfus Defteri, Çankırı Belediyesi bünyesinde bulunan Dr. Rıfkı Urga Araştırma Merkezi Arşivi'nden temin edilmiş ve dijitale aktarılan belgeler üzerinde transkripsiyonu yapılıp veriler hazırlanarak değerlendirme çalışması yapılmıştır. Defterdeki kayıtların incelenmesi neticesinde Çerkeş Kazası, mahalle ve köylerinde yaşayan şahısların fiziki özellikleri, özür durumları, lakapları, yaşları, doğumları, ölümleri, askerlik durumları ve meslekleri hakkında bilgiler sunulmaya ve çıkarımlarda bulunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ehl-i İslam Nüfus Defteri, Demografi, Osmanlı Devleti, Çerkeş Kazası, Nüfus Sayımı