Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımlar ile dış ticaret ilişkisi

Bu çalışmada, Türkiye'deki doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) ile dış ticaret arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla, DYY ile ihracat ve ithalat arasındaki ilişkiler toplam ve sektörel olarak analiz edilmiştir. Çalışmada ADF ve PP durağanlık sınamaları, Johansen eşbütünleşme, Granger nedensellik testi ve etki-tepki analizi uygulanmıştır. Analizlerde, 2005 ilk çeyreği ile 2021 son çeyreğini kapsayan üç aylık veriler kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, kullanılan tüm modeller için DYY ile ihracat ve ithalat arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin varlığı kanıtlanmıştır. Nedensellik analizleri sonucunda ise, toplam ihracattan toplam DYY'lere ve hizmet sektörü ihracatından hizmet sektöründeki DYY'lere doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Ayrıca, hizmet sektöründeki ithalattan GSYIH'ye ve GSYIH'den hizmet sektöründeki DYY'lere doğru bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Etki-tepki analizi sonuçları da nedensellik analizi sonuçlarını doğrular nitelikte gerçekleşmiştir. Sektörel olmayan ve ülke geneli değerleri içeren değişkenlerin kullanıldığı modele göre ihracatın DYY'ler üzerinde pozitif ve sürekli bir etkisi vardır. Ayrıca hizmet sektöründe negatif başlayan etkinin zaman içerisinde pozitife döndüğü tespit edilmiştir.