124
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Arşivlenen Tez
Yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımının başka bir boyutu: Ders kitaplarının cinsiyet tercihi açısından incelenmesi
Yabancılara Türkçe öğretiminde Türkçenin öğretiminin yanı sıra Türk kültürünün tanıtılması ve aktarılması da hedeflenenler arasındadır. Bu bağlamda yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılacak ders kitapları yoluyla Türk kültürünün doğru şekilde tanıtılması oldukça önemlidir. Bu önemden yola çıkıldığında ders kitaplarının hazırlanmasında toplumun sahip olduğu cinsiyet anlayışının da özenle ve doğru şekilde yansıtılması gerekmektedir. Bu özenle hazırlanmış ders kitapları aracılığıyla Türk kültürünü tanıyan bireylerin, Türk kültüründeki toplumsal cinsiyet algısını doğru şekilde kazandıkları görülecektir. Bu amaçla şekillenen çalışmada yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan Yeni Hitit 1 Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı, Gazi TÖMER Yabancılar İçin Türkçe A1 Ders Kitabı, İstanbul Yabancılar İçin Türkçe A1 Ders Kitabı ve Yedi İklim Türkçe A1 Ders Kitabındaki görseller, okuma ve dinleme metinleri, oluşturulan çerçeve ve belirlenen kategorilere göre incelenmiş ve kitaplardaki cinsiyet tercihi Türk kültürünün özellikleri bağlamında ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu bağlamda ders kitaplarında yer alan görseller ile okuma ve dinleme metinlerinde var olan cinsiyet tercihinin ne şekilde olduğunu ortaya koymak için her kitap oluşturulan kategorilere göre tek tek içerik analizi yapılarak incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda kitaplardaki resimlerin cinsiyete göre dağılımı tespit edilmiş, cinsiyetlerin bulundukları mekânlara, iletişim kurdukları bireylere, temsil ettikleri mesleklere ve faaliyet ve sorumluluklarıyla ilgili eylemlerine yönelik elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda ele alınan kitaplar kategorilere göre ayrı ayrı incelendiğinde söz konusu cinsiyet tercihinde kitaplar arasında farklılıklar olduğu, kitapların bazılarının Türk kültürüne ait geleneksel cinsiyet anlayışını yansıtırken bazılarının yansıtmadığı, bazılarının ise cinsiyet kalıplarının dışına çıkan verilerden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu bulgulardan hareketle ilgili alana yönelik hazırlanacak ders kitaplarında cinsiyet algısının nasıl olması gerektiğine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Temirkul Ümötaliyev'in seçme şiirlerinde kelime dünyası
Kelimeler, eserlerde kullanılış şekli, türü ve anlamı bakımından şairin / yazarın üslubunu ortaya koyar. Bu bakımdan, şairin / yazarın duygu ve düşünce dünyasını kelimeler aracılığıyla anlamak mümkündür. Çalışmada, Kırgız şairi ve Sovyetler Birliği subayı Temirkul Ümötaliyev'in şiirlerindeki kelimeler üzerinden üslubu konusunda bilgi edinmek amaçlanmıştır. Ümötaliyev, Çağdaş Kırgız edebiyatında, önemli bir yere sahiptir. O, şiirleri, manzumeleri ve çevirileriyle pek çok Sovyet ülkesinde adını duyurmuştur. Çalışmada, Ümötaliyev'in kitaplarından seçilen 50 şiir üzerinden kelime dünyası incelenmiştir. Çalışma, giriş, dört ana bölüm, sonuç, kaynakça ve eklerden oluşan esere ve veriye bağlı leksiko-stilistik bir bakış açısıdır. Birinci bölümde, tezin temelini oluşturan dil bilimi, yapısalcılık, göstergebilim, Prag Dilbilim Okulu, Rus Biçimciliği, sözcük bilimi, sözcük anlam bilimi ve kelime dünyası üzerine durulmuştur. İkinci bölümde, Temirkul Ümötaliyev'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri ile ilgili bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde şairin kelime dünyası, kelimelerin kullanım şekilleri ve sıklık değerleri, birincil, ikincil ve diğer veriler, tespit edilerek açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, kelimelerin isim ve fiil olarak iki ana grup altında anlam bilimi açısından sınıflandırması yapılmıştır. Sonuç ve kaynakçanın ardından ekler bölümünde, ele alınan şiirler, metin sözlüğü ve fotoğraflara yer verilmiştir. Genel olarak bakıldığında Ümötaliyev'in Ekim Devrimi ve II. Dünya Savaşı döneminde yaşaması, şiirlerini oldukça etkilemiştir. Şairin şiirlerinde emek, savaş, barış temalarının yaygın olarak kullanılması bu durumla ilişkilendirilebilir. Anahtar Kelimeler: Temirkul Ümötaliyev, Şiir, Kelime Dünyası, Gösterge, Anlam.
Alper Canıgüz'ün romanlarında söz varlığı
Alper Canıgüz, günümüz yazarlarından biridir. Eser vermeye 2000 yılında başlayan yazarın, beş romanı bulunmaktadır. Alper Canıgüz sadece roman türünde eser vermiştir. Son romanını 2017 yılında çıkaran yazar, yazmaya devam etmektedir. Bu çalışmada Alper Canıgüz'ün beş romanı incelenmiş ve söz varlığı çıkarılmıştır. Yazarın romanlarında söz varlığı ögeleri olarak; atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler (ilişki sözleri), argolar, terimler, yabancı sözcükler tespit edilmiştir. Çalışmanın giriş kısmında dille ilgili kısa bilgi verildikten sonra, çalışmanın amacı, kapsam ve sınırı, yöntemi belirtilmiştir. Çalışma, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Alper Canıgüz'ün hayatı ve eserleri incelenmiş, edebî kişiliği ortaya konmuştur. İkinci bölümde, Alper Canıgüz'ün romanlarında tespit edilen söz varlığı ögeleri incelenmiştir. Bu bölümde her başlıkta ilgili öge hakkında bilgiler verilmiştir. Ögeler, romanlardan alınan örnek cümlelerle ve sözlük anlamlarıyla desteklenmiştir. Ayrıca her öge sınıflandırılmış ve alt başlıklara ayrılmıştır. Bazı ögelerin romanlardaki kullanım oranları da belirlenmiştir. Elde edilen söz varlığı ögeleriyle ve yazarın üslubuyla ilgili çıkarımlar ortaya konmuştur. Sonuç bölümünde bu çalışmadan elde edilen bulgular değerlendirilmiştir. Bu bulgular üzerinden çalışmayla ilgili genel çıkarımlar yapılmıştır.
Sezgin Kaymaz romanlarında söz varlığı
Sezgin Kaymaz, son dönem Türk edebiyatında adını romanları ve hikâyeleriyle duyurmuş ve kısa zamanda Türk edebiyatına birçok eser kazandırmıştır. Romanlarını ve hikâyelerini kendine özgü üslubuyla yazmıştır.Çalışmada Sezgin Kaymaz'ın romanları incelenmiş; romanları üzerinden söz varlığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Yazarın romanları üzerinden söz varlığının ve kendine has üslup özelliklerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmada, giriş ve sonuç dışında dört bölüm vardır. Giriş kısmında, roman türünün Türk edebiyatındaki tarihsel gelişiminden kısaca bahsedilmiştir. Birinci bölümde Sezgin Kaymaz'ın hayatı, eserleri ve edebi anlayışı üzerinde durulmuştur. İkinci bölüm, çalışmanın en geniş ve en uzun bölümü olup romanlardaki söz varlığı ortaya çıkarılmıştır. Bu söz varlığı ögeleri alt başlıklara ayrılmış, her alt başlığın altında romanlardan örnek cümleler verilmiştir. Üçüncü bölümde, romanlardaki standart dil ve standart dil dışı kullanımlardan örnekler gösterilmiştir. Dördüncü, son bölümde ise romanlardaki isim ve fiil unsurları ele alınmıştır. Çalışmada Kaymaz'ın romanları esas alındığından, metne dönük bir inceleme yapılmış ve romanlardan örnekler metinler verilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmanın bütününden çıkarılan bulgular tespit edilmiştir. Ekler kısmında da yazara elektronik posta üzerinden gönderilen sorularla yapılan röportaj ve yazarın romanlarının dış kapak fotoğrafları verilmiştir.
Tügölbay Sıdıkbekov'un "Abısındar", "Muzdakta", "Paydaga Çeçilgen Çatak" adlı hikâyeleri esasında Kırgız Türkçesinde isimler
Kavramlara karşılık gelen nesneleri açıklayan biçimbirimler isimlerdir. Dil bilgisi kitapları incelendiğinde en temel sözcük türü isimdir. Diğer tüm sözcükler isim soyludur. Bu sebeple de sözcükler isim ve fiil olarak ayrım gösterir. Kırgız Türkçesi ve Türkiye Türkçesi Türkçenin birer kolu olarak benzerlik göstermektedir. Her ne kadar benzer olsa da ayrımların olduğu noktalar da mevcuttur. Bu belirtilenlerden hareketle bu çalışmada Tügölbay Sıdıkbekov'un Abısındar, Muzdakta, Paydaga Çeçilgen Çatak adlı hikâyeleri Türkiye Türkçesine aktarılmış ve bu hikâyelerdeki isimler incelenmiştir. İsimler anlamları, görevleri ve yapıları bakımından incelenip sınıflandırılmıştır. Yapılan sınıflandırmalar başlıklar hâlinde verilmiş bu başlıkların altına sonuçlar eklenmiştir. Çalışmanın amacı bu sınıflandırmalar dahilinde Kırgız Türkçesindeki isimleri, isimlerin görevlerini, yapılarını, aldıkları ekleri; isim soylu sözcüklerin özelliklerini, kullanım durumlarını Türkiye Türkçesiyle de karşılaştırarak belirlemektir. Bunlar incelenirken hikâyeden örnekler verilmiş bu örnekler de hikâyelere satır numarası verilerek gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: İsimler, Kırgız Türkçesi, Tügölbay Sıdıkbekov, Türkiye Türkçesi, Kırgız Türkçesinde İsim.
Zonguldak masalları (Araştırma-inceleme-metin)
Toplumun kültürel yapısı aynı zamanda o toplumun yaşam tarzına yön vermektedir. Toplumu oluşturan en önemli yapı taşlarından biri de masallardır; çünkü masallar var olduğu toplumun kültürel - ekonomik yapısı, yeme-içme alışkanlıkları, âdet, gelenek ve görenekleri hakkında bilgi vermektedir. Bu anlamda kültürel değerlerin yaşatılması ve kuşaktan kuşağa aktarılmasında masallar önem taşır. Son yıllarda toplumun masallardan uzaklaştığı görülmektedir. Köylerden şehirlere yaşanan göçler, teknolojinin yaşamda oldukça fazla yer teşkil etmesi gibi sebepler masal anlatıcılarının sayılarını azaltmıştır. Canlı kültür hazineleri olan masallar, bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bu yönüyle düşünüldüğü zaman masalların teknoloji çağı içerisinde kaybolmadan derlenip, yazılı hale getirilmesi sonraki kuşakların masalları tanıması, öz kültürlerinden haberdar olmaları ve bilimsel çalışmalara kaynak olması açısından oldukça değerlidir. Masal çalışmaları incelendiğinde, Karadeniz Bölgesi masal çalışmalarında Zonguldak iline yönelik masal çalışmasının olmadığı görülmüştür. Yapılan bu çalışmada Zonguldak'ın farklı köylerinden derlenen 50 masal, ağız özelliklerine bağlı kalınarak aktarılmıştır. Çalışmada öncelikli amaç, Zonguldak iline ait masal çalışmalarının olmamasından kaynaklanan eksiği gidermek ve bu sayede kültürel değerleri bizden sonraki kuşaklarda aktarmaktır. Anahtar Kelimeler: Zonguldak Masalları, Masalların Tasnifi, Tip, Motif Sıralaması
Ayfer Tunç'un "Acılezzet" ve "Önemsizlik" adlı hikâyeleri üzerine söz dizimi incelemesi
Ayfer Tunç'un "Evvelotel - Saklı" adlı kitabındaki "Acılezzet" ve "Önemsizlik" adlı hikâyeleri üzerinde söz dizimi incelemesi yapılan bu çalışmada öncelikle yazarın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verildi. Ardından söz dizimi açısından eser incelemesi yapıldı. "Acılezzet" ve "Önemsizlik" adlı hikâyeler ilk olarak kelime grupları başlığı altında detaylı olarak incelendi. Kelime grupları metinde bulunan örnek cümlelere göre çeşitli alt başlıklara ayrıldı. Her bir kelime grubuna ait açıklamalara farklı kaynaklardan yorum ve tanımlamalar yapıldı. İkinci aşamada ise cümle bahsi üzerinden çeşitli görüşlere değinildi. Metin içerisinden çeşitli cümlelerle kapsamlı bir örneklemeye gidildi. Cümle bahsinin son aşamasında ise her iki hikâye üzerinden özellikle edebî yönü zengin cümleler seçilerek cümle tahlillerine yer verildi. Kelime grupları ve cümle konularındaki sınıflandırmalarda Leyla Karahan'ın "Türkçede Söz Dizimi" adlı eseri esas alındı. Kitabın hem 1993 hem 2017 basımları incelendi. Yazarın 2017 basımlı kitabında cümle çeşitlerine dair bazı farklılıklara yer verdiği görüldü. Cümle çeşitleri incelenirken 1993 basımlı kitabın tasnifinden yararlanıldı. Çalışmanın sonuç kısmında ise kelime grubu ve cümle tahlillerine dayalı olarak yazarın üslubuna dair çıkarımlarda bulunuldu.
Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti İstanbul merkezi umumi rapor'unun transkripsiyon ve değerlendirilmesi
Bu çalışmada, Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti İstanbul Merkezi Umumi Rapor'unun Transkripsiyon ve Değerlendirilmesi yer almaktadır. Transkripsiyon kısmında gelir gider raporları tablolaştırılarak açıklanmıştır.Himâye-i Etfâl Cemiyeti'nin faaliyetleri, işleyiş mekanizması, idari birimi, çalışanlar hakkında bilgiler mevcut olup cemiyetin mali bütçesi, yardım toplama etkinlikleri ayrıntılı olarak metinde yer almaktadır. 1927 yılına ait mali bütçenin transkripsiyonu yapılarak Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti'ne dair genel bilgilere yer verilmiştir. Günümüz Çocuk Esirgeme Kurumuna gelinceye değin aşamaları, niceliksel ve niteliksel faaliyetleri belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Çocuk Esirgeme Kurumu, Himâye-i Etfâl, İstanbul Himâye-i Etfâl Cemiyeti, Cemiyet, Yetim, Savaş,Bütçe.
İmparatorluktan ulus devlete geçişte muhalif bir kişilik: Velid Ebuzziya
Mondros Ateşkesi sonrası Mustafa Kemal önderliğinde Milli Mücadeleye başlayan Anadolu zor bir süreçten geçmektedir. O dönemde halk, Milli Mücadele yanlıları ve Milli Mücadele karşıtları olmak üzere iki zıt tabana ayrılmıştır. 1919-1922 yılları arasını kapsayacak olan Türk Kurtuluş Mücadelesi gerek halkın iradesi gerek Ankara Hükümetinin kesin, değişmez ve kararlı duruşu sonucu zaferle neticelenmiş böylece Cumhuriyete giden yol açılmıştır. Çalışmamıza konu olan Abdurrahman Velid Ebuzziya, muhafazakar kişiliği ile tam olarak Milli Mücadele yanlısı olmuş, gerek kendi gazete köşesindeki yazıları, gerek fiilen yaptıklarıyla bunu ispatlamış bir kişidir. Cumhuriyet'e giden süreçte Büyük Millet Meclisi Hükümetinin, olduğu gibi muhafaza edilmesini istediği için yeni rejimi sert bir şekilde eleştiren, bu sebeple İstiklal Mahkemelerinde yargılanan Velid Bey hakkındaki tüm davalardan beraat etmiştir. Ancak yaşanan bu gelişmeler Mustafa Kemal ile arasının açılmasını engelleyememiştir. Türk basınına önemli hizmetleri bulunan Velid Ebuzziya 1945 yılında hayatını kaybetmiştir. Bu çalışmada Ebuzziya'nın Tasvir-i Efkâr ve Tevhid-i Efkar gazetesindeki köşe yazıları ile TİTE, İSAM ve Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinden elde ettiğimiz bulgular tezimize zenginlik katmıştır. Milli Mücadele'den Cumhuriyet'e doğru giden süreçte Velid Ebuzziya'nın muhafazakar kimliği çerçevesinde Milli Mücadeledeki rolü, yeni rejime bakış açısı ve Türk basın tarihine olan katkıları tezimizin ana omurgasını teşkil etmektedir.
Ebubekir Eroğlu'nun seçme şiirlerinde kelime dünyası
Dilbilimin alt kollarından sayılabilecek olan kelime dünyası çalışmaları son yıllarda ivme kazanmıştır. Şairlerin kullandıkları kelimeler, onların hayatından, hayallerinden süzülüp gelen kelimelerdir. Kelime dünyası çalışmaları, şairin üslubu hakkında söz söyleyebilme olanağı sağlamaktadır. Bu tezde Ebubekir Eroğlu'nun seçme şiirleri üzerinde kelime dünyası inceleme çalışması yapılmıştır. Tez, giriş bölümüyle birlikte 5 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde kelime dünyası çalışmaları ve bu çalışmaların önemine değinilmiştir. Birinci bölümde Ebubekir Eroğlu'nun hayatı, edebi kişiliği ve kısaca eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölüm de kelimelerin sıklık frekanslarına ayrıntılı yer verilerek en sık tekrar edilen isim ve fiiller örnekler eşliğinde sunulmuştur. Üçüncü bölümde kelime türleri tespit edilmiş, bunlar isim ve fiil unsurları ana başlığı altında ayrıntılandırılmıştır. Dördüncü bölümde kelime grupları incelenmiştir. Bu bölümde isim ve sıfat tamlamaları anlam ve biçim açısından ayrılarak daha ayrıntılı şekle getirilmiştir. Kelimelerin sınıflandırılma işi bütün bölümlerde tablo ve grafiklerle somutlaştırılmıştır. Son olarak deyimler, ikilemeler ve taklidî kelimeler tespit edilerek sıklık frekanslarıyla birlikte örneklendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise tez genel olarak değerlendirilmiştir. Çalışma boyunca başvurulan kaynaklara kaynakça kısmında yer verilmiştir. Ekler bölümünde de Ebubekir Eroğlu'nun incelenen seçme şiirleri bulunmaktadır.