Türkiye'de geometrik düşünme üzerine yazılmış tez çalışmalarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de geometrik düşünmeyi konu alan yüksek lisans ve doktora tez çalışmalarının eğilimleri hakkında genel bir bilgi edinmektir. Çalışmada nitel araştırma kapsamında doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynaklarını Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanında kayıtlı olan ve 2000-2023 yılları arasında Türkiye'de geometrik düşünme üzerine hazırlanan 126 tez çalışması oluşturmaktadır. Tezler hazırlanan tez inceleme formuna göre incelenmiştir. Araştırma verilerinin kodlanmasında Microsoft Excel programı kullanılarak frekans, yüzde gibi betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Çalışma sonunda elde edilen bulgulara bakıldığında geometrik düşünme üzerine hazırlanan tezlerin büyük çoğunluğunda van Hiele geometrik düşünme teorisinin kullanıldığı görülmüştür. En çok araştırılan konu alanının başarı olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmaların ağırlıklı olarak yüksek lisans düzeyinde yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Tezlerin yıllara göre dağılımının düzenli bir şekilde olmasa da son yıllarda genel olarak artış gösterdiği belirlenmiştir. Çalışmaların yayım dillerinin ağırlıklı olarak Türkçe olduğu görülmüştür. En çok tez çalışmasının Dokuz Eylül Üniversitesinde ve çoğunlukla İlköğretim Ana Bilim Dalında hazırlandığı ortaya çıkmıştır. Tez yazarlarının genel olarak kadın yazarlardan oluştuğu görülmüştür. Çalışmalara en fazla Doçent Doktor unvanlı öğretim üyelerinin danışmanlık yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. Yüksek lisans düzeyinde tez çalışmalarında nicel, doktora düzeyinde tez çalışmalarında ise karma araştırma yönteminin daha fazla kullanıldığı görülmüştür. Tezlerde en fazla deneysel ve yarı deneysel desen kullanılmıştır. Ortaokul öğrencileri ile daha fazla sayıda çalışma yürütülmüştür. Küçük örneklem gruplarıyla yapılan çalışmaların ağırlıklı olduğu ve en fazla 0-100 aralığındaki gruplarla çalışmalar yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak sıklıkla testlerin kullanıldığı görülmüştür. Tezlerde verilerin analizinde ise en çok nicel veri analiz türlerinden t testinin kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelime temalarının dağılımında tezlerde en çok van Hiele kodunun kullanıldığı görülmüştür. Tezlerin sonuçlarına göre ise farklı öğrenme ortamlarının öğrencilerin geometrik düşünme düzeylerini ve zihnin geometrik alışkanlıklarını artırmada etkili olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda ortaya konulan sonuçların geometrik düşünme ile ilgili çalışma yapacak olan araştırmacılara yol göstereceği ve özellikle farklı geometrik düşünme teorileri ile yapılacak çalışmaların artmasının alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.