Türkiye`de konut sorununa bir çözüm olarak konut kooperatifciliğinin gelişimi ve Türk konut politikası içerisindeki yeri

Cumhuriyet'in ilanıyla katî ve çok boyutlu bir modernleşme sürecine dahil olan Türkiye'de, 1950'li yıllardan itibaren, ulusal pazar sisteminin işlemeye başlaması ve sanayileşme ile birlikte üretim ve tüketim kalıplarının kitleselleşerek değişmesine, halkın gündelik hayatının geleneksel cemaatçi bağlarından çözülüp iş/çalışma etrafında kenti odak alarak niteliksel bakımdan gelişmesine ve hayat standartlarının ani yükselişe geçmesine şahit olunmuştur. Türkiye'de nüfus artışı, iç göçlerin hızlanması ve hızlı kentleşme, reel-fizikî anlamda "modernleşme'' olarak adlandırılabilecek olan süreç içerisinde, pek çok sorunla birlikte, konut sorununu da ortaya çıkarmıştır. Konut sorunu üzerinde odaklanan bu çalışmada, bir yandan sorunun gelişimi, bir yandan da çözüm çabaları ele alınmıştır. Konut sorunu, esasen, gelişmekte olan, yani modern ekonomiye sonradan intibak etme uğraşındaki bütün ülkelerde ortaya çıkmıştır. Gecekondulaşma ise bu sorunun en bariz göstergelerinden biri olmuştur. t Türkiye'de konut sektörünün ekonomik gelişme bakımından taşıdığı önemin idrakinin de etkisiyle kamu otoriteleri soruna çözüm bulmak için bazı arayışlara başlamışlardır. Kamu otoriteleri çeşitli dönemlerde farklı politikalar izleyerek sorunu çözmek istemişlerdir. Türkiye'de uygulanan değişik politikaların, sorunun çözümünde yetersiz kaldığının anlaşılmasıyla, alternatif bir çözüm olarak konut kooperatifçiliğine ağırlık verilmiştir. Türkiye'de esasen 1934 yılında başlayan, fakat yeterli teşviki görmediği için bir türlü istenen sonuçları veremeyen kooperatifçilik, nihayet 1980'li yıllarda kesin bir pollitika tercihi halini almıştır. Toplu Konut İdaresi'nin kurulması ve konut üretimini teşvik için bir fon oluşturulmasıyla devlet, konut kooperatifçiliği alanında etkili bir teşvik mekanizması oluşturmuştur.Belirtilen dönemden itibaren, ferdî konut kooperatifçiliği yanından, bunda daha çok ve planlı bir şekilde "toplu konut" seçeneği ön plana çıkmıştır. Devlet kendi kurumu marifetiyle alanda etkin bir varlık haline gelmiş olmakla birlikte, genel olarak kooperatifçiliğin, özel olarak ise konut kooperatifçiliğinin sorunlarına gereken ilgi gösterilmemiştir. Konut kredisi uygulamalarının sosyal amaçlara göre isabetli bir şekilde kararlaştırılıp uygulanmaması, kırsal-kentsel toprak reformunun yapılamamış olmasından ileri gelen arsa rantların yüksekliği, kentsel gelişme alanlarına kayan kooperatif konutlarına altyapı teminindeki güçlükler, kooperatiflerin iç ve dış denetiminin yetersizliği, yerel yönetimlerin konuyla ilgili karar ve uygulamalardaki zayıflığı, ilgili mevzuatm dağınıklığı gibi önemli sorunlar toplu konut kooperatifçiliği yoluyla konut sorununa etkili çözümler bulunmasını önlemektedir. Çalışmada, konut kooperatifçiliği alanındaki gelişmeler ortaya konduğu gibi, karşılaşılan bu gibi sorunlar da uygulamaların değerlendirilmesine dayalı olarak belirlenmiş ve çeşitli çözüm yollan önerilmiştir. n