Türkiye siyasetinde kadının niteliksel temsilinin dinamikleri üzerine sayısal bir analiz

Çalışmanın temel amacı, Türkiye'de kadınların siyasette niteliksel temsilinin kamuoyuna ve sisteme dayalı dinamiklerini ortaya koymak ve Türkiye örneği üzerinden sistematik bir analiz yaparak kadınların siyasal temsili ile ilgili çıkarımlarda bulunmaktır. Çalışmanın kuramsal arka planını ve ana sorunsalını niteliksel temsil modeli çerçevesinde yapılan tartışmalar oluşturmaktadır. Bu tartışmaların da çoğu kadın hakları, kadınların tanımlayıcı ve niteliksel temsili arasındaki bağlantıyı temel almaktadır. Bu çalışma, cinsiyet, siyasal ideoloji, dindarlık, siyasi elit mesajları ve cinsiyetçi kalıp yargıların birbiriyle etkileşiminin, kadınların niteliksel temsil düzeyi ve başarısı ile ilişkili olduğunu iddia etmekte ve bu argümanı ampirik olarak test etmektedir. Çalışma kapsamında kadınların niteliksel temsilinin kurumsal ve kamuoyu odaklı belirleyenlerini ortaya koyabilmek için özgün iki veri seti oluşturulmuştur. Bu bağlamda birinci aşamada, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) 22, 23 ve 24'üncü dönemlerinde görev alan milletvekilleri tarafından verilen (5000) kanun teklifleri incelenmiştir. İlk olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) uygulanan ve daha sonra birçok ülkede kullanılan Karşılaştırmalı Gündemler Projesi (Comparative Agendas Project -CAP-) isimli içerik analizi ve başlık kodlama yöntemi ile kodlanmıştır. Böylelikle farklı siyasi partilerin kadınların niteliksel temsili konusunda ne kadar etkin ya da pasif oldukları ortaya konulmuştur. İkinci aşamada ise KONDA araştırma ve danışmanlık şirketine, Türkiye genelinde 2700 kişiyle yüz yüze görüşme yöntemi ile anket çalışması yaptırılmıştır. Çalışmanın ampirik kısmında yapılan analizler tezin ana argümanını desteklemektedir. Kadın milletvekilleri erkek milletvekillerine kıyasla kadınlara yönelik politikalarda daha aktif bir profil çizmektedir. Parti ideolojilerinin de kadınların niteliksel temsili üzerinde son derece belirleyici olduğu anlaşılmaktadır. Kamuoyu düzeyinde elde edilen bulgular ise seçmenlerin dindarlık seviyesinin, kadınların siyasette daha fazla bulunmasına yönelik düşünce üzerinde etkili olduğunu ve bu etkinin parti tercihine bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Parti elitlerinin kadınların geleneksel rollerini ön plana çıkaran söylemlerinin ve toplumun cinsiyete yönelik önyargılarının kadınların siyasi temsili ile ilişkili olduğu ampirik olarak ortaya konulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Kadın, Niteliksel Temsil, Toplumsal Cinsiyet, Demokrasi