Türkiye'de sürdürülebilir kalkınmanın sosyal, çevresel ve ekonomik belirliyecilerinin tespiti

Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik, çevresel ve sosyal boyutların birleşiminden oluşan bir kalkınma modelidir. Boyutların her biri model için önem arz etmektedir. Bu tezde Türkiye için sürdürülebilir kalkınma hedefinde boyutların öne çıkan değişkenleri ile sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişki incelenmektedir. Çalışma, 1990-2021 dönemini kapsayan ekolojik ayak izi, küreselleşme ve nüfus yoğunluğu değişkenlerinin sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Çalışmada, değişkenlerin durağanlığını, değişkenler arasındaki nedensel etkileşimi ve uzun vadeli dinamikleri araştırmak için Fourier tabanlı birim kök, nedensellik ve eş-bütünleşme testleri kullanılmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, sadece nüfus yoğunluğundan sürdürülebilir kalkınmaya doğru nedensel ilişki tespit edilmiştir. Küreselleşme ve nüfus yoğunluğu sürdürülebilir kalkınmayı olumlu yönde etkilemektedir ancak ekolojik ayak izi olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durumda, Türkiye'nin politika yapıcıları sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için ekolojik ayak izini azaltmaya daha fazla önem verirken, küreselleşmeyi teşvik etme ve nüfus yoğunluğunu etkin bir şekilde yönetme çabalarını sürdürmeleri önemlidir.