Türkiye’deki Tüketicilerin Organik Ürün Satın Alma Hareketlerini Etkileyen Faktörler

ÖZ: Günümüzde tüketicilerin her geçen gün bilinçlenmesi sonucunda satın alma davranışlarının da önemli ölçüde etkilendiği görülmektedir. Söz konusu bu durum sonucunda konvansiyonel tarım ürünleri ile üretilen ürünlerin; insan, hayvan ve çevre sağlığına olan olumsuz etkileri göz önünde bulundurularak üreticilerin ve tüketicilerin alternatif üretim sistemlerine ihtiyaç duymalarına sebep olmuştur. Ortaya çıkan bu ihtiyaç sonucunda alternatif üretim sistemine dahil olan organik tarım sistemi ile üretilen gıda ve ürünlere olan tüketici taleplerini arttırmıştır. Bu çalışmada İstanbul’daki tüketicilerin organik gıda ve ürün satın alma eğilimlerini etkileyen faktörlerin neler olduğunu tespit etmek ve bu faktörlerin ne derece etkili olduğunu ölçmek amaçlanmaktadır. Çalışmada kullanılan değişkenler çevre korumayı destekleme, sürdürülebilir çevre sorumluluğu, organik ürün deneyimi, şirketlerin çevre dostu olması ve sosyal imaj faktörleridir. Bu çalışma kapsamında İstanbul’daki organik ürün satışı gerçekleştiren pazar ve marketlerden alışveriş yapan 312 tüketiciye anket yöntemi uygulanmıştır. Yapılan çalışmada kolayda örnekleme metodu kullanılmıştır. Toplanan veriler doğrultusunda tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, regresyon, t-testi ve varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Uygulanan veri toplama yöntemi ve yapılan analizler sonucunda organik ürün satın almayı tercih eden tüketicilerin satın alma davranışlarını söz konusu faktörlerin etkileyip etkilemediği veya ne derece etkilediği tespit edilmiştir. iv Araştırmada kullanılan faktörlerden çevre korumayı destekleme, organik ürün deneyimi, şirketlerin çevre dostu olması ve sosyal imaj faktörleri tüketicilerin organik ürün satın alma eğilimi üzerinde pozitif bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın bir diğer faktörü olan sürdürülebilir çevre sorumluluğunun organik ürün satın alma eğilimi üzerinde negatif bir etkisi olduğu yapılan analizler sonucunda tespit edilmiştir. Söz konusu sonuçların yardımıyla tüketicilerin organik ürün satın alma davranışlarına etki eden faktörler belirlenmiş ve gelecek çalışmalara ışık tutacak önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Organik, Tarım, Tüketici, Satın Alma Davranışı, Sürdürülebilirlik, Çevre, Sosyal, Sorumluluk, İmaj, İstanbul.