Tursunbeg İbrahim Taymas'ın şiirlerinde satirizm üzerine bir çalışma (Transkripsiyon-aktarma-inceleme)

Sanatçının hayattaki sorunlara karşı sanatsal bir formda eleştirilerini sunduğu bir tür olan satire, çalışmada şiir türü olarak yer almaktadır. Her şiir, ait olduğu şairin, zamanın ve mekânın izlerini taşır. Satirik şiir doğrudan toplumu kaynak aldığı için amacı zamanın ve mekânın durumunu yansıtmaktır. Dolayısıyla satire, içerisinde tarihi kanıtlar barındıran bir sanatlı söyleyiştir. Çağdaş Uygur şairi Tursunbeg İbrahim Taymas içinde bulunduğu durumu sorgulayabilen biri olarak halkının sözcüsü olma kimliğini edebiyat vasıtasıyla üstlenmiştir. "Sekkiz Süritim" isimli satirik şiirlerinin toplandığı eserine ulaştığımız Taymas'ın bu eserde eleştirdiği konuların onun fikir dünyasına dair önemli ipuçları vereceği düşüncesiyle bir çalışma ortaya konuldu. Çalışmadaki amaç, şairi Türk edebiyatına tanıtmak ve satirizmin Çağdaş Uygur edebiyatında Taymas vasıtasıyla ne ölçüde yer aldığını göstermektir. Tezde Tursunbeg İbrahim Taymas'ın satirik şiirleri Arap asıllı Uygur alfabesinden Latin alfabesine transkribe edilerek, Türkiye Türkçesi'ne aktarıldı ve eleştirisini sunduğu konular bakımından incelenip tematik bir inceleme gerçekleştirildi. Belirtilmelidir ki 'satire' terimi Türkiye edebiyatında "hiciv/yergi" terimleriyle karşılanmıştır, çalışmada ise, Çağdaş Uygurca'da da kullanılan "satire" terimi tercih edildi. Anahtar Kelimeler: Çağdaş Uygur şiiri, Satire, Eleştiri.