Ülseratif kolit hastalarında hastalık aktivitesi ile nöropeptit düzeyindeki değişiklikler

Ülseratif Kolit (ÜK) genellikle kolon mukozasında şiddeti ve süresi değişken, ardışık alevlenmeler ve remisyonlar ile karakterize inflamatuar, ülseratif bir süreçtir, ilk atak ve sonraki alevlenmelerin tetikleyici mekanizması tam olarak anlaşılamamıştır. İntestinal mukozadaki peptiderjik nöronların inflamasyonda rolü önemlidir. Substance P (SP) ve duyusal nöronlardan birlikte eksprese olan Kalsitonin gen ilişkili peptid (CGRP) bu inflamasyonda dual etki gösterirken, Vazoaktif intestinal peptid (VIP) antiinflamatuar etki gösterir. Bu peptitler enterik nöronlardan salındığı gibi intestinal inflamatuar hücreler tarafından da üretilir. Neprilisin (NEP), SP?yi parçalayarak antiinflamatuar etki gösterir. Bu konuda daha önce detaylı araştırma yapılmamıştır ayrıca antiinflamatuar tedavinin bu peptid düzeylerine etkisi bilinmemektedir. Bu çalışmada ÜK hastalarında SP, VIP, CGRP ve NEP düzeylerinin, inflame mukozada ve tedavi sonrasında remisyon dönemindeki değişiminin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Polikliniğine karın ağrısı, kanlı-mukuslu ishal gibi şikayetlerle başvuran 18-75 yaş grubu hastalardan alt endoskopi ile ülseratif kolit tanısı konan 74 hasta alındı. Kontrol grubu farklı nedenlerle (malignite tetkik, demir eksikliği anemisi) alt endoskopi yapılan ve mikroskopik olarak normal olan hastalardan seçildi ve 28 kişi çalışmaya dahil edildi. Ülseratif kolit ile uyumlu endoskopik görünümü olan hastalara ÜK?in konvansiyonel tedavisi olan 5-ASA preparatları ve/veya metilprednisolon ve/veya azatiopürin verildi. Tedavi başlandıktan en az 3 ay sonra klinik olarak remisyona girdiği düşünülen 33 hastaya remisyon kontrolü için endoskopik değerlendirme yapıldı ve biyopsileri alınarak histopatolojik olarak doğrulandı. ÜK tedavi öncesi aktivasyon dönemi ve tedavi sonrası remisyon döneminde ayrıca sağlıklı kontrollerde SP, VIP ve CGRP düzeyi ELISA yöntemi kullanılarak tespit edildi. Ayrıca dokularda immunhistokimyasal olarak NEP düzeyleri incelendi. Geboes evreleme sistemi kullanılarak hastalıklı ve sağlıklı dokuların evrelemesi yapıldı. Çalışmada ÜK, pankolit tanısı alan hastaların lezyonlu bölgelerindeki nöronal SP düzeyinin sağlıklı dokuya göre baskılandığını, tedavi sonrası remisyon döneminde ise tüm ÜK hastalarında tedavi öncesi aktivasyon dönemi ile karşılaştırıldığında nöronal ve nöron dışı SP düzeyinin anlamlı olarak arttığını, yine sağlıklı kontrol grubuna göre tedavi sonrası nöron dışı SP düzeyinin daha yüksek olduğunu belirledik. SP?yi parçalayan NEP düzeyinin lezyonlu bölgelerde lezyonsuz bölge, tedavi sonrası ve sağlıklı kontrollere göre baskılandığını izledik. Nöronal VIP düzeyini sağlıklı kontrollerde tüm ÜK hastalarına göre anlamlı derecede daha yüksek olduğunu gördük. Distal tip tutulumu olan hastaların lezyonsuz bölgelerinde de lezyonlu bölgeyle karşılaştırmasında nöronal ve nöron dışı VIP düzeyini belirgin yüksek saptadık. Tedavi öncesi aktif döneme göre tedavi sonrası remisyon döneminde nöronal ve nöron dışı VIP düzeylerinde belirgin artış saptadık. Tedavi sonrası remisyon döneminde nöronal CGRP düzeyini ÜK hastalarının aktif dönemlerine ve sağlıklı kontrollere göre yüksek saptadık. Aldığımız doku örneklerini histopatolojik Geboes evreleme sistemini kullanarak evreleyip endoskopik değerlendirmelerimizi teyit ettik. Sonuç olarak SP, VIP, CGRP ve NEP düzeylerinde tedavi sonrası remisyon dönemlerinde artış saptadık. Antiinflamatuar tedavinin nöronal SP ve CGRP düzeylerini iyileşmiş mukozada artırdığını gördük. SP?nin doku iyileşmesine de birlikte eksprese edildiği CGRP gibi katkısı vardır. VIP?in antiinflamatuar etkisi iyi bilinmektedir, aktif mukozada artması ve tedavi sonrası düzeylerinin düşmesi antiinflamatuar etkisini desteklemektedir. Antiinflamatuar tedavinin iyileştirici etkisinin bir parçası olarak VIP düzeylerini artırması olabilir. Bu sonuçlar daha önceki bulgularla birleştirildiğinde İBH patofizyolojisinde VIP, CGRP ve SP ile peptitleri hidrolize eden NEP düzeylerindeki azalmanın rol oynadığını göstermektedir