Üniversite öğrencilerinin öz şefkat düzeyleri ile siber zorba ve siber mağdur olmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Üniversite öğrencilerinin dijital teknoloji kullanımının artması ile sosyal ilişkiler, sosyal ağlara taşınmıştır. Bu ağlara taşınan sosyal ilişkiler ise sosyal medya kullanıcılarının diğer insanlarla olan iletişim biçimini etkilemektedir. Bu durum sosyal medyada kendilerini diğerleriyle karşılaştırma olanağı bulan sosyal medya kullanıcılarından bazılarının kendilerini acımasızca eleştirme eğilimi göstermesine ve öz şefkat durumlarını da olumsuz etkilemeye başlamıştır. Öte yandan sosyal ağlarda sıklıkla karşılaşılabilen siber zorbalık ve bunun sonucunda yaşanan siber mağdur olma durumları da sosyal medya kullanıcılarını etkilemektedir. Bu bağlamda öz şefkat, siber zorba ve siber mağduriyet ile ilgili bir araştırma yapma gereği duyulmuştur. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin öz şefkat düzeyleri ile siber zorba olma ve siber mağdur olmaları arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel tarama yönteminin kullanıldığı araştırmanın örneklemini rastlantısal örnekleme ile Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde yer alan 68 üniversiteden 363 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Örneklem grubuna geçerliliği ve güvenilirliği Türk kültürü için sınanmış olan psikometrik ölçekler uygulanmıştır. Bu ölçekler Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Sanal Zorba/Kurban Ölçeği ve araştırmacının hazırladığı Kişisel Bilgi Formudur. Katılımcıların öz şefkat düzeyleri ile siber zorba ve siber mağdur olma eğilimi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Spearman Brown korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Öz şefkat, siber kurban ve siber zorba olma düzeyinin cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı iki kategorili değişkenlerde kullanılan Mann Whitney U testi ile incelenmiştir. Bununla birlikte öz şefkat, siber kurban ve siber zorba olma düzeyinin sosyoekonomik düzey, üniversiteye gelmeden önce yaşanan yere (büyükşehir, köy, kasaba, diğer) göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere Kruskal Wallis H testi ile incelenmiştir.Veri seti parametrik istatistiklerin varsayımını karşılamadığı için tüm analizlerde nonparametrik istatistikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda üniversite öğrencilerinin siber zorba ve siber mağdur olma ölçeklerinden aldıkları toplam puanlar ile öz şefkat düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Buna karşın siber zorba olma ölçeğinin alt boyutlarından olan sanal ortamda söylenti çıkarma ve zorbalık boyutu ile öz şefkat düzeyi arasında anlamlı, pozitif ve düşük düzeyli bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca üniversiteye gelmeden önce yaşanan yerin siber zorba, siber mağdur olma puanlarını anlamlı olarak farklılaştırmadığı bulunmuştur. Bunun yanında düşük sosyoekonomik düzeye sahip olanların daha yüksek öz şefkat düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Öğrencilerin öz şefkat düzeyleri üniversiteye gelmeden önce yaşanan yer, cinsiyet ve üniversite türüne göre istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir. Ayrıca üniversite öğrencilerinin siber zorba, siber mağdur olmaları cinsiyete göre farklılaşmıştır. Erkek öğrencilerin siber zorba olma eğilimleri daha fazla iken kadın öğrencilerin daha fazla siber mağduriyet yaşadıkları saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Öz şefkat, siber zorbalık ve siber mağduriyet.