Üriner sistem taş hastalığı olan 2 yaş altı çocukların klinik olarak değerlendirilmesi

Üriner sistem taş hastalığı çocuklarda insidansı giderek artan bir sağlık sorunudur. Hayatın ilk 2 yılındaki ÜSTH, hem etiyoloji hem de prognoz açısından diğer yaş gruplarından farklılık göstermekte olup bazı yazarlar tarafından ayrı bir klinik antite olduğu görüşü de mevcuttur. Bu çalışmada Ocak 2015-Aralık 2021 tarihleri arasında üriner sistem taş hastalığı tanısı almış 0-2 yaş hastaların demografik ve klinik verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya yaş ortalaması 8,1±5,6 ay olan 117'si (%57,9) erkek, 202 hasta alındı. Ortalama takip süresi 24,5±18,3 aydı. Hastaların 42'si (%20,8) prematür idi. 47'sinde (%23,3) yenidoğan yoğun bakım öyküsü vardı. 115'inin (%56,9) ailesinde üriner sistem taş hastalığı öyküsü vardı. En sık başvuru semptomu 76 (%37,6) hastada olan huzursuzluk idi, 30 (%14,9) hastada koyu renkli idrar vardı; 66 hasta (%32,7) ise asemptomatikti. 134'ünde (%66,3) formula mama kullanımı vardı. 117 (%57,9) hastada ek gıda dönemine geçildikten sonra çorba ve yemeklerinde ilikli kemik suyu kullanımı görüldü. Hastaların başvurudaki idrar taş metabolik tetkik sonuçlarında 93 (%46) hastanın tetkikleri normal iken 59 (%29,2) hastada hipositratüri, 46 (%22,7) hastada hiperkalsiüri, 8 (%3,9) hastada hipomagnezüri, 5 (%2,4) hastada hiperokzalüri, 1 (%0,5) hastada sistinüri saptandı. Hastaların 9'unda (%4,5) taş analizi yapılmıştı ve bunların 4'ünde kalsiyum okzalat taşı saptandı. Olguların taş etiyolojisinde yer alan faktörlerine baktığımızda; 112 (%55,4) hastada metabolik bozukluk, 9 (%4,5) hastada üriner sistem anomalisi, 33 (%16,3) hastada tekrarlayan İYE öyküsü, 42'sinde (%20) ilaç kullanımı vardı. Geriye kalan 45 hastada bir neden saptanamazken; bu hastaların 30'unun (%50) formula mama, 30'unda (%50) kemik suyu tüketimi olduğu görüldü. İlk USG'de taş boyutu 3 mm'den küçük 'mikrolitiazis' olarak tanımlanan hasta sayısı 53 (%26,2) idi. Başvurudaki taş lokalizasyonları; 109 (%54) hastanın taşı alt polde idi, 67 (%33,2) hastanın taşı orta polde, 15 (%7,4) hastanın taşı üst polde ve 11 (%5,4) hastanın taşı pelvikalisiyel bileşkedeydi. Üreter ve mesanede taşı olan hiç hasta yoktu. İlk USG'de taşlar 81 hastada (%40,1) bilateral, 121 hastada (%59,9) hastada unilateraldi. En çok tercih edilen medikal tedavi seçeneği 135 hastaya verilen potasyum sitrattı. 18 hastaya cerrahi tedavi gereksinimi duyulmuştu. Cerrahi tedavi yapılan hastaların 14'ünde tercih edilen yöntem ESWL, 6'sında PCNL idi, 3'ünde açık cerrahi tedavi gerekti. Takipte 160 (%79,2) hastada taşlar kayboldu, 28 (%13,9) hastanın taş boyutu/sayısı azaldı. 6 (%3) hastanın taşları aynen devam etmekte idi. 8 hastanın (%4) taş boyutu/sayısı arttı. Taş boyutu ≥3 mm olan grupta mikrolitiazisi olan gruba göre İYE öyküsü (%45 vs %28) ve ailede taş hastalığı öyküsü (%61 ve %43) daha yüksek oranda idi. ≥3 mm taşı olan hastaların spontan olarak taş düşürme öyküsü mikrolitiazisi olan hastalara göre daha yüksek oranda idi (%13 ve %2). ≥5 mm taşı olan hastaların <5 mm olan hasta grubuna göre YDYB öyküsü (%35 ve %20) ve İYE öyküsü (%74 ve %32) daha yüksek oranda idi. Cerrahi tedavi gereksinimi olan grubun tanı anında ortanca yaşı, cerrahi tedavi gereksinimi olmayan hastalara göre daha yüksekti (10 ay ve 6 ay). Cerrahi tedavi gereksinimi olan hastaların İYE öyküsü (%78 ve %38) ve spontan taş düşürme öyküsü (%56 ve %6) cerrahi tedavi ihtiyacı olmayan hastalara göre daha fazla idi. Üriner sistem taş hastalığı olan iki yaşından küçük çocuklarda etiyolojide en sık neden olarak, başta hipositratüri ve hiperkalsiüri olmak üzere metabolik bozuklukların olduğunu saptadık. Olguların ¼'üne yakın bir kısmında etiyolojik neden saptanamadı; bunlarda formula mama ve kemik suyu kullanımı gibi beslenme ile ilgili faktörlerin taş oluşumu ile ilişkili olabileceğini düşünüyoruz. Takipte olguların büyük bir kısmında taşlar kayboldu. Anahtar Kelimeler: Çocuklarda Üriner Sistem Taş Hastalığı, Pediatrik, İnfant, Ürolitiazis