Ürün tasarımında ses ve kalite algısını ölçmeye yönelik bir yöntem önerisi: Elektrikli süpürgeler üzerine bir çalışma

Kullanıcı deneyimi tasarımının bileşenlerinden olan ses tasarımı; psikolojik arka plan, duyusal algılar ve bu kavramların ürün ile ilişkisi gibi öznel yapıları barındıran, kapsayıcı bir bakış açısı ile ele alınması gereken karmaşık bir süreçtir. Tasarımcılar için ürün seslerin nasıl olduklarından ziyade kullanıcı tarafından ne şekilde algılandıkları daha önemlidir. Kullanıcı deneyimi kavramına verilen önemin artmasıyla, kullanıcıların beklentilerini karşılamaya yönelik ürün seslerinin algılanan özelliklerini öngörmeyi sağlayacak bilgi kaynaklarına olan ihtiyaç da giderek artmaktadır. Bu tez çalışması, elektrikli süpürge sesleri aracılığı ile kullanıcılarda ürüne dair oluşan algıların neler olduğunu, kişilerin bu algıları hangi kelimeler ile ifade ettiklerini, bu algıların oluşmasında sesin hangi özelliklerinin ne şekilde etkili olduğunu tanımlamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda karma bir yöntem olan Repertuar Çizelgesi Tekniği kullanılarak 20 tasarım öğrencisi ile yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. İlk aşamada görüşmeler sonucunda kişilerin sesleri nasıl algıladıklarını ifade eden veriler toplanmıştır ve bu veriler anlamsal içerik analizi ile 22 ortak yapı altında toplanmıştır. Bu ortak yapılar kullanıcıların elektrikli süpürge seslerini nasıl algıladıklarını ifade eden bir kelimeler sözlüğü oluşturmuştur. İkinci aşamada ise elektrik süpürgesi seslerinin ses kalitesi metrikleri (Zwicker gürlüğü, keskinlik, pürüzlülük) hesaplanmış, spektrumları Mel Frekansı Kepstral Katsayılarını (MFKK) kullanarak analiz edilmiş ve spektogramlar çıkarılmıştır. Çalışma sonucunda kullanıcı ifadeleri (ortak yapılar), spektogramlar ve ses kalitesi metrikleri arasındaki ilişkiler tanımlanmıştır.