Vergi politikalarının gelir dağılımı üzerindeki etkisi

Bu çalışmanın temel amacı, vergi politikalarının gelir dağılımı eşitsizliği ve insan gelişimi üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Gelir dağılımını temsil eden GINI katsayısı ve insan gelişimini gösteren HDI değişkenleri kullanılarak, farklı vergi türlerinin bu iki temel ekonomik ve sosyal gösterge üzerindeki etkisi incelenmiştir. Veri seti 2000-2023 dönemi yıllık verilerden oluşmaktadır. Veriler 2010 baz yılı kapsamında TL cinsinden olan veriler GDP deflatörü ile deflate edilmiştir. Verilerin logaritması alınmıştır. Çalışmanın sonuçları, gelir dağılımını etkileyen önemli unsurlardan biri olarak gelir vergisinin ve mülkiyet vergisinin öne çıktığını göstermiştir. Gelir vergisi, özellikle 2. ve 3. gecikmede GINI katsayısı üzerinde anlamlı bir etki göstermiştir. Bu durum, gelir vergisinin gelir eşitsizliğini azaltıcı bir mekanizmaya sahip olduğunu ve bu etkinin belirli bir zaman gecikmesiyle ortaya çıktığını işaret etmektedir. Benzer şekilde, mülkiyet vergisinin de GINI katsayısı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Mülkiyet vergisi, genellikle servet sahiplerinden elde edilen bir gelir türü olduğu için, bu verginin gelir eşitsizliğini azaltıcı etkisi daha doğrudan bir şekilde gözlemlenmiştir. Çalışmada, insan gelişimini temsil eden HDI üzerindeki etkiler incelendiğinde, gelir vergisinin yine önemli bir faktör olduğu görülmüştür. Gelir vergisi, 3. gecikmede HDI üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmuş ve bu durum, gelir vergisinin insan gelişimi üzerindeki etkisinin zaman içerisinde ortaya çıktığını göstermiştir.