Vergi yükü, enflasyon ve ekonomik büyüme ilişkisi: 1990-2022 Türkiye örneği

Vergi yükü teriminin, literatürde çeşitli anlamları bulunmaktadır. Yapılan çalışmada, vergi yükü terimi toplam vergi yükünü ifade etmektedir. Vergi yükünü hesaplarken, kamunun elde ettiği gelirler gayri safi yurtiçi hasıla ile oranlanmaktadır. Vergi yükünün, iki farklı yöntem ile hesaplanması mümkündür. Hesaplama yöntemlerinden birincisinde yalnızca vergi gelirleri hesaplamada kullanılmaktayken, hesaplama yöntemlerinden ikincisinde ise, vergi gelirlerine ilave olarak vergiye benzer gelirlerde hesaplamada kullanılmaktadır. Vergi yükünün, ekonomik büyüme oranlarına olan etkisi, ekonomide yer alan karar verici organların atacakları adımlar da büyük paya sahiptir. Ülkeler, çoğunlukla uyguladıkları vergi teşvikine ilişkin politikalar ile küresel ekonomik sistemde yer alan sermaye yatırımlarını kendilerine yönlendirmeye çalışmaktadırlar. Bu nedenle başka ülkeler de bu doğrultuda kararlar almaktadırlar. Fiyatlar genel düzeyinde oluşan devamlı artışlar ve bu nedenle de yerli paranın değer yitirmesi enflasyon olarak adlandırılmaktadır. Enflasyon makroekonomik değişkeni, ülkelerin ekonomik istikrarını ve sürdürülebilir kalkınma süreçlerini belirleyen temel unsurlardan biridir. Enflasyonun ekonomik büyümeyi nasıl şekillendirdiği, fiyat istikrarı ve yatırım ortamı açısından büyük önem taşımaktadır. Yapılan bu çalışmada, vergi yükü ve enflasyon ile ekonomik büyüme ile arasındaki ilişkiyi araştırmak için, VAR (Vector Autoregression) modelinden yararlanılmıştır. Model oluşturulurken, değişkenlerin durağanlık düzeylerini ölçmek amacıyla ADF (Augmented Dickey-Fuller) ve PP (Phillips-Perron) birim kök testleri kullanılmıştır. Testler neticesinde birim kökün var olup olmadığı test edildikten sonra, değişkenler arasındaki nedenselliğin belirlemesi amacıyla Granger nedensellik analizi ve etkileri incelemek için etki-tepki analizleri uygulanmıştır. Ulaşılan sonuçlarda, vergisel politikaların enflasyon oranlarınlarıyla etkileşim içerisinde olduğu ve ekonomik büyüme oranları üzerinde olumlu etkilerinin bulunduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca, ekonomik sistemde, sürdürülebilir büyüme oranlarına ulaşılabilmesi için vergi yükü oranları ile fiyat istikrarını gösteren verilerin dengeli bir dağılıma sahip olması gerekmektedir.