XIX. Yüzyılda Osmanlı'da çiçek salgınları ve çiçek hastalığı ile mücadele

Asırlardır devletleri ve toplumları derinden etkileyen çiçek hastalığı, XIX. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti'nin pek çok noktasında görülmüştür. Modern aşının keşfi ve devletin aşılama faaliyetleri ile bu illet nispeten kontrol altına alınmışsa da çiçek hastalığı ile mücadelede Osmanlı, Batı'nın gerisinde kalmıştır. Teknolojinin yakından takip edilmemesi bazı idareciler tarafından eleştirilere neden olmuştur. Öte yandan idarecilerin gayretlerine rağmen halk çoğu zaman nizamname hükümlerine uymamış ve geleneksel yöntemlerle hastalığı tedavi etmek istemiştir. Bu araştırmada öncelikle çiçek hastalığının özelliklerine ve tarihçesine; yüzyıllardır dünyanın pek çok yerinde uygulanagelen çiçekleme usulüne; modern aşının keşfiyle birlikte çiçek aşısının Osmanlı'da üretilmesine değinilecek, ardından XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde görülen çiçek salgınları ve devletin çiçek hastalığı ile hassas mücadelesi ele alınacaktır. Araştırmamızda başta Osmanlı arşiv kaynakları olmak üzere çeşitli yazılı ve görsel kaynaklardan faydalanılmış, daha önce çalışılmamış bir konunun birinci el kaynaklar üzerinden aydınlatılması ve tıp tarihi araştırmalarına yardımcı olması amaçlanmıştır.