XIX. yüzyılın ortalarında İznik'in sosyo - ekonomik durumu: Nüfus ve temettuat defterlerine göre

XIX. Yüzyılın Ortalarında İznik'in Sosyo-Ekonomik Durumu (Nüfus ve Temettuat Defterlerine Göre)" başlıklı çalışmamız, Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinin 1832, 1844 ve 1849 tarihli 586, 1452, 1514, 1453, 1454 numaralı Nüfus Defterlerinde (NFS.) yer alan ve 8314, 8294, 16119, 8309, 8290, 8290A ve 8290B numaralı Maliye-i Varidat Muhasebe Bölümünde (ML.VRD.TMT.) bulunan 1844-1845 yılarına ait İznik kazası temettûat defterlerine dayanmaktadır. İznik merkezinde bulunan Yeşil Camii Mahallesi, Eşrefzade Mahallesi, Mahmud Çelebi Mahallesi, Beğler Mahallesi ve Reaya Mahallesi'nde yaşayan kişilerin 1832, 1844, 1845 ve 1849 yıllarına ait nüfus kayıtlarına ulaşılarak o tarihlerde kullanılan adlar, lakaplar, eşkâller ve meslekler incelendi. Ayrıca, bununla birlikte İznik kazasının 1844-1845 tarihlerinde sosyo-ekonomik ve demografik yapısını temettûat defterleri ışığında incelenerek değerlendirilmeye çalışıldı. Bu sayede 1844-1845 tarihlerinde kasabanın nüfusu, arazileri, hayvan cinsleri ve sayıları, yörede kullanılan aile ve şahıs adları ve lakapları, halkın meslekleri ve bu mesleklerden elde edilen bir yıllık kazançlar, kasabada yetiştirilen ürünler, devlete ödenen vergiler tespit edildi ve elde edilen sayısal veriler grafik ve tablolar halinde gösterildi. Çalışmamızda İznik kazasının merkezinde yer alan mahalleler incelenmiş, yapılan bu incelemelerle İznik'in sahip olduğu sosyo-ekonomik, kültürel demografik özellikleri ortaya konularak, Tanzimat Fermanının ilanı ile başlayan ekonomik ve mali düzenlemeleri İznik ölçeğinde değerlendirilmeye çalışıldı. Anahtar Kelimeler: İznik, Temettuat, Tarım, Hayvancılık, Vergi, Meslekler, Mahalller, Hane, Nüfus.