Yapay su yollarının Uluslararası Hukuk bakımından incelenmesi ve Kanal İstanbul projesi

Uluslararası mal ve ticaret hizmetinin yüzde sekseninden fazlası denizler üzerinden gerçekleşmektedir. Deniz Ticaretinin en önemli güzergâhları yapay ve doğal suyolları olarak nitelendirdiğimiz kanallar ve boğazlardır. Dünyadaki kanallar örneklerinin amacı ticaret yolunu kısaltarak maliyetten ve zamandan kazanım sağlamaktır. Türk Boğazlarının ticaret hacminin artmasıyla birlikte gemi trafiğinin yoğunlaşması beklemelere ve gemi kazalarına yol açması sebebiyle alternatif suyolu yapılması gerekmektedir. Türk Boğazlarından geçiş rejimi 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile belirlenmiştir. Dönemin değişen koşulları münasebetiyle Türk Boğazlarında artan gemi trafiği ve gemi boyutlarının büyümesi İstanbul Boğaz'ında kazalara sebep olabilmekte ve bazı boyuttaki gemilerin geçişleri zorlaşabilmektedir. Boğazlardan seyir eden tehlikeli madde taşıyan gemilerin olası kaza sonucu şehre hasar vermesi çok yüksek ihtimaller dâhilindedir. Ulusal suyolu projesiyle İstanbul Boğaz'ında geçiş sistemini yeniden düzenlenmesi gündeme gelmiştir. Kanal İstanbul olarak ifade edilen suyolu projesi İstanbul Boğaz'ına alternatif bir suyolu olarak planlanmaktadır. Bu çalışmada dünyada yer alan önemli kanalların tarihi, yapısı, geçiş sistemleri stratejik konumlarının ülkeye etkisi ve Kanal İstanbul incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde kavramsal çerçeve oluşturulmuş, ikinci bölümde deniz ticaretinde önemli kanallar; Süveyş, Panama, Kiel, Korint, Welland, Don-Volga, Lingqu ve proje olarak açıklanan Fars, İsrail ve Nikaragua kanalları incelenmiştir. Üçüncü bölümde yapılması planlanan alternatif suyolu Kanal İstanbul Projesinin yapısı ve konumu incelenmiş, Montrö ve Tüzükler ile İstanbul Boğazı'nda geçiş sistemi ve Kanal İstanbul'un hukuki boyutuna bakılmıştır.