Yapraktan uygulanan farklı grafen oksit nanopartikül dozlarının organik ve kimyasal gübrelerle yetiştirilen fesleğen (Ocimum basilicum L.)'in verim ve kalitesine etkisi

Bu tez çalışmasında yapraktan uygulanan grafen oksit nanopartikül (nGO) dozlarının (100, 200, 300, 500 mg L-1) ahır gübresi (A: 30 ton ha-1) ve NPK (K: 90:60:60 kg ha-1) ile yetiştirilen fesleğen (Ocimum basilicum L. var. dino)'in bazı tarımsal özelliklerine ve biyolojik aktivitesine etkileri incelenmiştir. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre tasarlanan araştırma 11 parselden oluşmuştur (Kontrol, A, K, A+nGO100, A+nGO200, A+nGO300, A+nGO500, K+nGO100, K+nGO200, K+nGO300, K+nGO500). İki yıllık araştırmada (2022-23) her yıl iki biçim alınmıştır. Verim öğeleri bakımından ahır gübresi uygulamaları daha üstün özelliklere sahip olmakla birlikte, nGO dozunun artışı ile tarımsal parametrelerde anlamlı ölçüde artış görülmüştür. En yüksek yeşil ve kuru herba verimi sırasıyla 28019 ve 4984 kg ha-1 olarak 1. yılın A+nGO500 uygulamasında saptanmış, bitki başına en yüksek yeşil herba (89.2 g), kuru herba (15.9 g), yeşil yaprak (57.5 g), kuru yaprak (10.8 g), yeşil dal (31.7 g) ve kuru dal (5.1 g) yine 1. yılın A+nGO500 uygulamasında kaydedilmiştir. En yüksek ortalama uçucu yağ (UY) değeri (%69) 1. yılda bulunarak, kontrol grubu en yüksek orana sahip olmuş (%0.82) ve tarımsal özelliklerin aksine nGO dozunun artması ile UY oranlarında düşüş gerçekleşmiştir. GC/FID-MS analizi sonucu linalool (%48.8-57.92) UY'nin majör bileşeni olarak bulunmuştur. Öjenol (%16.62-26.24), 1,8-sineol (%5.11-10.66), cis-α-bergamoten (%3.37-8.05), γ-kadinen (%1.38-2.67) diğer önemli uçucu yağ bileşenleri olarak ortaya çıkmıştır. nGO uygulamalarının yaprak ekstre örneklerinde antioksidan aktiviteye etkisi bulunmaması ile birlikte UY örneklerinde anlamlı olup, en yüksek aktivite kontrol grubunda tespit edilmiştir. Ekstrelerin en yüksek DPPH ve FRAP aktiviteleri sırasıyla %88.35 ve 250.30 µg TEs mg-1, UY'nin aktiviteleri ise sırasıyla %68.22 ve 253.5 µg TEs ml-1 olarak tespit edilmiştir. En yüksek toplam fenolik madde ve flavonoid miktarları ise sırasıyla 96.09 µg GAEs mg-1 ve 8.78 µg QEs mg-1 olarak belirlenmiştir. FT-IR analizi sonucu kuru yapraklarda nGO kalıntısına rastlanmamıştır. Araştırmanın genel bulgularına göre, NPK, ahır gübresi ve nGO konsantrasyonlarının uygulanmasıyla fesleğenin tarımsal özellikleri olumlu yönde etkilenmiştir.