Yargılamada ihtisaslaşma bağlamında Türk askeri ceza yargısı

Bu çalışmada yargıda ihtisaslaşmanın tarihsel, sosyolojik ve felsefi kökenleri incelenmiş, yargı teşkilatı içerisinde askeri yargı kolunun ve askeri mahkemelerin gerekli olup olmadığı, askeri mahkemelere geçmişten günümüze neden ihtiyaç duyulduğu ve askeri mahkemelerin evrensel hukuk ilkeleri kapsamında ihlal niteliği taşıyıp taşımadığı tartışılmıştır. Devletlerin tarihsel geçmişi incelendiğinde ordunun oluşumu ile askeri mahkemelerin kurulması aynı döneme denk gelmektedir. Çünkü devletler sınır güvenliğine önem verdiğinden ordu düzeninin bozulmaması için ayrıca önlemler alma ihtiyacı duymuştur. Bu kapsamda ordu içinde geçerli olacak şekilde ek mevzuat hükümleri oluşturulmuş ve bu mevzuat hükümlerini uygulamak üzere askeri mahkemeler kurulmuştur. Savaşların yoğun olduğu dönemler atlatıldıktan sonra askeri mahkemelere duyulan ihtiyacın her geçen gün azaldığı günümüze gelindiğinde askeri mahkemelerin gerekli olup olmadığı hala tartışılmaktadır. Askeri mahkemelerin varlığının evrensel hukuk ilkeleri açısından uygun olmadığı iddia edilmektedir. Özellikle askeri yargı kolunun yargıda birliğe engel olduğu, askeri mahkemelerde görev yapan asker kökenli hâkimlerin atamalarının yürütme organı tarafından yapılmasının ve asker kökenli hâkimlerin görev yaptıkları süre içerisinde orduya bağlı olmalarının hâkimin tarafsızlığı ilkesi açısından ihlallere yol açtığı konularında eleştiriler bulunmaktadır. Ancak ordunun dışarıya kapalı ve kendine has özellikleri olan bir örgüt olması dolayısıyla orduya tamamen yabancı kişilerin ordu içindeki uyuşmazlıkları rahatlıkla çözümleyemeyecektir. Bu nedenle askeri mahkemelerin ve bu mahkemelerde asker kökenli hâkimlerin görev yapmasının gerekli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Sonuç olarak askeri mahkemelerin günümüzdeki evrensel hukuk ilkeleri kapsamında düzenlenmesinin, askeri mahkemelerin üye seçimlerinin yürütme organının etkisi altında olmadan yapılmasının ve görev süresi boyunca adli yargı mahkemeleri gibi hâkimlerin bağımsızlığını sağlayacak önlemlerin alınmasının gerekli olduğu değerlendirilmektedir.