Yenidoğan tarama testlerinde topuk kanı numune örneği alınması ve gönderilmesi ile ilgili sağlık çalışanlarına verilen eğitimin uygunsuz numune örneği sayısına etkisi

Bu tez çalışmasının amacı, topuk kanı numune örneği alınması ve gönderilmesi konusunda sağlık çalışanlarına verilen eğitimin, uygunsuz numune örneği sayısına etkisini değerlendirmektir. Araştırma, Zonguldak ili Ereğli ilçesinde bulunan 54 aile sağlığı merkezinde görev yapan 47 hemşire ve ebe üzerinde ön test-son test tek gruplu yarı deneysel bir tasarımla gerçekleştirilmiştir. Çalışma öncesinde, son altı ayda alınan topuk kanı numunelerinin uygunsuzluk oranları belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarına verilen eğitim sonrasında, takip eden altı ay boyunca alınan numunelerin uygunsuzluk oranları yeniden değerlendirilmiştir. Numune sayılarının yanı sıra veri toplama aracı olarak "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Topuk Kanı Alınmadan Önce, Alınma Esnası ve Alındıktan Sonra Yapılan İşlem Basamaklarına İlişkin Soru Formu" kullanılmıştır. Veriler, SPSS 24 programı kullanılarak frekans, yüzde, Mcnemar testi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, araştırmaya katılan katılımcıların bilgi düzeylerinin genel olarak yüksek ve benzer olduğu, bilgi düzeyinin en düşük gözlemlendiği aşamanın topuk kanı alınma zamanına ilişkin maddelerde olduğu belirlenmiştir. Uygunsuzluk nedenleri arasında yetersiz kan miktarı başta olmak üzere kontaminasyon ve yanlış etiketleme görülmüştür. Çalışmada, eğitim sonrasında eğitim öncesine göre uygunsuz numunelerde %80'lik bir azalma olduğu tespit edilmiş olup bu fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır. Eğitim sonrası, sağlık çalışanlarının bilgi düzeylerinde ve uygulama becerilerinde önemli bir artış gözlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre sağlık çalışanlarının topuk kanı alma öncesi işlemlere ilişkin bilgi düzeylerinde anlamlı artış olduğu tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarına verilen eğitimin, topuk kanı numunelerinin kalitesini önemli ölçüde iyileştirdiğini göstermektedir. Bu nedenle düzenli eğitim programlarının sağlık hizmetleri içerisine entegre edilmesi ve sürekli mesleki gelişimin teşvik edilmesi önerilmektedir. Ayrıca, standart prosedürlerin uygulanmasının izlenmesi ve kalite kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi uzun vadede sağlık hizmetlerinin etkinliğini arttırabilir.