Yenilenebilir enerji kaynakları destekleme mekanizmasının (YEKDEM) elektrik piyasalarına olan etkileri ve sürdürülebilir bir model önerisi.

Bu araştırmada, Türkiye Elektrik Piyasası ve Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması olarak adlandırılan YEKDEM ele alınmıştır. Söz konusu destekleme mekanizmasının elektrik piyasalarına olan etkileri incelenmiş, işleyiş hakkında değerlendirmelerde bulunulmuş ve sonuçta daha sürdürülebilir bir teşvik mekanizması modeli önerilmiştir. Piyasaya etkileri bakımından yapılan incelemelerde 2011 yılından 2019 yılı Nisan Dönemine kadar, EİGM, EPİAŞ, TEİAŞ ve EPDK tarafından yayınlanmış veriler kullanılmıştır. Bu veriler ışığında YEKDEM Kurulu güç kapasitesindeki gelişmeler, katılımcı bazında değişiklikler, kaynak türüne göre yıllık üretim miktarları, kurulu güç artışına bağlı sistem maliyetleri, aylar itibariyle piyasa takas fiyatları ağırlıklı ortalamaları ile YEKDEM birim maliyetleri, YEKDEM dengesizlik miktarları, YEKDEM'in yıllık piyasa takas fiyatları ağırlıklı ortalamasına olan yıllık birim etkisi incelenmiştir. 2020 yılından 2030 yılına kadar, YEKDEM'den yararlanması muhtemel kapasite, kaynak bazlı ve portföy bazlı yıllık kapasite faktörleri (verimlilik), hesaplanmış kapasite faktörlerine göre üretim miktarları, YEKDEM'e katılmaya devam edecek kapasite ile YEKDEM dışı kalacak kapasite için geçmiş yıllarda gerçekleşen portföy bazlı kapasite faktörlerinin aynen devam edeceği koşulu ile üretim miktarları hesaplanmıştır. Ayrıca lisanssız kapsamında kapasite tahsisi yapılmış kapasite ve bu kapasite için geçmiş yıllarda gerçekleşen portföy bazlı kapasite faktörlerinin aynen devam edeceği koşulu ile üretim miktarları hesaplanmıştır. Sonuçta 2020 yılından 2030 yılına kadar teşvikten yararlanması muhtemel lisanslı ve lisanssız dâhil kapasiteye ait bir üretim projeksiyonu oluşturulmuştur. Oluşturulan projeksiyonda, yenilenebilir enerji santrallerinin doğal koşulların etkilerinde bir değişiklik olmayacağından hareketle, geçmiş yıllarda gerçekleşen kaynak bazlı ve portföy bazlı kapasite faktörlerinin, ileriye yönelik yapılacak projeksiyonda da aynen devam edeceği kabul edilmiştir. Teşvik sistemini portföy olarak bünyesinde baz yük santralleri olan ve piyasada söz sahibi olan garantör bir şirket üzerinden yürütülmesi önerilmiş olup, böylece dengesizliğin yüksek olduğu yenilebilir portföyünün en iyi şekilde yönetilmesi amaçlanmıştır. Önerilen bu mekanizma gün öncesi piyasasında oluşan piyasa takas fiyatlarını etkilemeden yapılan bir teşvik olduğundan, serbest piyasanın gelişimi üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağı değerlendirilmektedir. Bu çalışmada yenilenebilir enerji yatırımlarının piyasa üzerine olan olumsuz etkileri azaltılarak, piyasaya entegre bir yapıda yönetilmesi amaçlanmıştır.