Yoğun bakım hemşirelerinin kalıcı üriner kateterizasyon hakkındaki bilgi ve beceri düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin kalıcı üriner kateterizasyon uygulaması ve bakımına yönelik bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve gözlemsel tipte yapılmıştır. Araştırma Aralık 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma Kayseri Şehir Hastanesi'nde bulunan dokuz farklı yoğun bakım ünitesinde görev yapan hemşireleri ve ilgili konuya ilişkin gözlemlerin yapıldığı bir yoğun bakım ünitesindeki uygulamaları kapsamaktadır. Araştırma kapsamında 262 yoğun bakım hemşiresi araştırmaya dahil edilmiş ve araştırmaya katılımda gönüllülük esası aranmıştır. Veri toplama aracı olarak literatür doğrultusunda hazırlanan "Hemşirelere İlişkin Tanıtıcı Özellikler Formu", "Kalıcı Üriner Kateterizasyon Bakımına İlişkin Bilgi Formu" ve "Kalıcı Üriner Kateterizasyon Uygulamasına İlişkin Gözlem Formu" kullanılmıştır. Hemşirelere Kalıcı Üriner Kateterizasyon Bakımına İlişkin Bilgi Formu'nda bulunan soruların anlaşılabilirliğini test etmek için ön uygulama yapılmıştır. Ön uygulama sonucunda hemşirelerin önerileri dikkate alınarak form hazır hale getirilmiştir. Araştırmada kullanılan anketler, 16 soruluk bilgi testi ve 16 adet uygulama basamağından oluşan gözlem formundan oluşmaktadır. Araştırmaya katılan hemşirelerin eğitim durumuna bakıldığında; büyük çoğunluğunun lisans mezunu olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların yaş aralığı 21-50, yaş ortalaması ise 30,6'dır. Hemşirelerin %57,6'sı mezun olduktan sonra kalıcı üriner katetere yönelik eğitim almadığını belirtmişlerdir. Uygulanan bilgi testinde hemşirelerin puan ortalaması 43,75'tir. Bilgi testi sonuçlarına göre hemşireler; erkeklerde kullanılan üriner kateter numarasına büyük düzeyde doğru yanıt verirken, üriner kateterin üretral meatustan kaç cm ilerletilmesi gerektiği sorusuna ve üriner kateter takarken bir dirençle karşılaşıldığında ne yapılması gerektiğine dair sorulan soruya genellikle yanlış yanıt verdiği belirlenmiştir. Hemşirelerin erkek hastalara kalıcı üriner kateter uygulamasında bilgi eksikliklerinin olduğu saptanmıştır. Gözlem formu aracılığıyla yapılan üriner kateter bakımına ilişkin gözlemlerde, hemşirelerin büyük çoğunluğunun bakım öncesi ve sonrası el hijyeni sağladığı, bakımda eldiven kullandığı, bakım öncesi hastaya uygun pozisyon verdiği gözlenmiştir. Ayrıca hemşirelerin, kateterin dışta kalan kısmını sabitlemede ve idrar torbasının yerle temasını kontrol etmede eksikliklerinin olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada, hemşirelerin kalıcı üriner kateterizasyon uygulaması ve bakımına ilişkin yeterli bilgi düzeyine sahip olmadıkları belirlenmiştir. Bu bağlamda, hemşirelerin kanıta dayalı güncel bilgileri takip etmelerinin sağlanması, hizmet içi eğitimlere belirli aralıklarla devam edilmesi ve kalıcı üriner kateter uygulamasına ilişkin mevcut durumu ortaya koyan benzer çalışmaların yapılması önerilmektedir.