Yolcuk değerlerine etki eden faktörlerin veri madenciliği ile analizi: Kahramanmaraş örnek çalışması

Ulaşım, toplumsal, sosyal ve ekonomik açıdan önemli bir role sahiptir. Ulaşım altyapısı ve hizmetleri, mal ve insan hareketliliğini sağlayarak pazarlara erişimi, istihdamı, yatırımları ve rekabeti artırmaktadır. Ulaşım sektörünün gelişimi, toplumun refahı ve kalkınması için hayati bir öneme sahiptir. Ulaşımın etkin ve verimli bir şekilde planlanması ve yönetilmesi ise ulaşım talebi ve arzı arasındaki dengenin sağlanması açısından gereklidir. Ulaşım talebi ve arzı, seyahat edicilerin özellikleri, tercihleri ve davranışları ile yakından ilgilidir. Bu nedenle, seyahat edicilerin profillerini ve seyahat alışkanlıklarını anlamak, ulaşım planlamasında önemli bir adımdır. Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Ana Planı Hane Halkı Anketi verilerini kullanarak, seyahat edicilerin ulaşım alışkanlıklarını etkileyen faktörleri belirlemek ve yorumlamaktır. Veri madenciliği, büyük hacimli verilerden bilgi çıkarmak için kullanılan bir tekniktir. Veri madenciliği ile ulaşım verileri analiz edilerek, seyahat edicilerin yaşları, cinsiyetleri, otomobil sahiplikleri, ekonomik durumları, seyahatlerine başladıkları ve seyahatlerini bitirdikleri coğrafi noktalar ve seyahat için kullandıkları ulaşım modları (türleri) arasındaki ilişkiler ortaya çıkarılabilir. Bu çalışmada, veri madenciliği araçlarından biri olan Orange yazılımı kullanılarak; hane bazlı, kişi bazlı ve yolculuk bazlı olarak birliktelik analizi yapılmıştır. Oluşturulan birliktelik kurallarının minimum destek (minimum support) ve minimum güven (minimum confidence) değerleri, veri setine uygun şekilde seçilmiştir. Elde edilen kuralların sayısı, yapılan yolculuk sayılarına göre değişmektedir. Kuralların içeriği incelendiğinde, seyahat edicilerin ulaşım modu tercihlerinin yaş, cinsiyet, otomobil sahipliği gibi demografik özelliklerle; ekonomik durum gibi sosyo-ekonomik özelliklerle; başlangıç ve bitiş noktalarının konumu gibi coğrafi özelliklerle ilişkili olduğu görülmüştür. Bu çalışma ile elde edilen sonuçlar, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi'nin ulaşım planlama sürecine katkı sağlayabilecek niteliktedir. Ayrıca, bu çalışma ulaşım sektörünün analizi için veri madenciliği yöntemlerinin kullanılmasına bir örnek teşkil etmektedir.