5
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Otizm Spektrum Bozukluğundan etkilenen öğrenciye ev içi güvenlik becerilerinin kazandırılmasında sosyal öykülerin etkililiği
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciye ev içi güvenlik becerilerinin kazandırılmasında sosyal öykülerin etkililiğini sınamaktır. Araştırmada ev içi güvenlik becerilerinden; elektrik ve yangın güvenliği becerileri, zehirli maddelerden korunma becerileri ve gıda güvenliği becerilerinin kazanımını sağlamak amacıyla sosyal öyküler geliştirilmiştir. Araştırmanın katılımcısı otizm spektrum bozukluğu tanısı olan yedi yaşında bir öğrencidir. Araştırmanın etkililik verileri toplanırken tek denekli araştırma yöntemlerinden davranışlar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Sosyal öykü uygulamasından önce ve sonra bilgi düzeyinde edindiği ev içi güvenlik becerilerini davranış olarak sergilemesi üzerine oturumlar düzenlenerek öğrencinin okul ortamında ve ev ortamında performansına ilişkin veri toplanmıştır. Araştırmanın bulguları sosyal öykülerin ev içi güvenlik becerilerinin edinim, izleme ve genelleme aşamalarında etkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonunda ebeveynin ve öğretmenin kullanılan sosyal öykülere ve öğretilen becerilere yönelik olumlu görüş bildirdikleri tespit edilmiştir.
İşitme kayıplı çocuğu olan ailelerin oluşturduğu dijital kültürün incelenmesi: Bir netnografi araştırması
Araştırmanın amacı işitme kayıplı bireyler ve ailelerinin Facebook'ta oluşturdukları 14235 üyesi olan topluluğun dijital kültürünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma dijital kültür araştırmalarında kullanılan netnografi araştırması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcıları dijital topluluğun 4 yöneticisi ve 14235 üyesidir. Araştırmada gözlem, yarı-yapılandırılmış görüşme, doküman ve yansıtmalı araştırmacı günlüğü ile veri toplanmıştır. Tümevarım olarak analiz edilen veriler sonucunda topluluğun kültürü topluluğun dinamikleri, topluluğun paylaşımları ve topluluğun dinamikleri başlıkları altında toplanmıştır. Toplulukta bilgi gereksinimi ve psikososyal destek öne çıkmaktadır. Topluluğun kültürü analiz edildiğinde fiziki ortam, dijital ortam ve fijital arasında yoğun bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu ilişkiyi açıklamak amacıyla model geliştirilmiştir. Üyeler bazı deneyimleri fiziki ortamda, bazı deneyimleri dijital ortamda yaşarken bazı deneyimleri ise iki ortamda eş zamanlı yaşamaktadırlar. Araştırma sonuçlarının işitme kayıplı çocuk ve aileleriyle ilgili alanyazına ve uygulamalara katkı sunacağı düşünülmektedir. İşitme kayıplı çocuklara yönelik erken müdahale uygulamalarının topluluk üzerindeki yansımaları sunulan hizmetlerin niteliğini arttırmak için yol gösterici olacaktır.
Koklear implantlı işitme kayıplı çocuklara sağlanan dil yaşantıları hakkında annelerin görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmada, koklear implantlı işitme kayıplı çocukların dil yaşantılarına ilişkin annelerin görüşleri incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden betimsel durum çalışması desenine göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya yaşları dört yaş ila altı yaş arasında değişen çok ileri derecede işitme kaybı olan yedi işitme kayıplı çocuk ve işiten anneleri dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri yarı-yapılandırılmış görüşmeler, gözlemler (video kayıtları), araştırmacı günlükleri, doküman incelemeleri ve ürünler aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, koklear implant öncesi süreçte işitme kaybının fark edilmesi, işitme cihazının kullanılması, annelerin yaşadıkları sorunlar ve çözümleri, koklear implant sürecinde koklear implant olması, annelerin yaşadıkları sorunlar ve çözümleri ile annelerin beklentileri yer almıştır. Koklear implant sonrası süreçte annelerin işitme kayıplı çocuklarla günlük rutinler oluşturdukları, annelerin işitme kayıplı çocuklar ne tür etkinlikler yaptıkları, etkinlikleri nasıl ve nerede yaptıkları yer almıştır. Araştırma sonunda annelerin işitme kayıplı çocukları ile bazen sözlü etkileşim, bazen sözlü ve sözlü olmayan etkileşim bazen de sözlü olmayan etkileşim kurdukları görülmüştür. İşitme kayıplı çocukların dil yaşantılarında erken tanı, erken ve uygun cihazlandırma, aile merkezli aile eğitimine dahil olma ve zengin dilsel çevrede nitelikli sözlü etkileşimlerin yapılmasının gerekliliği belirlenmiştir.
Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda sözel uyarana tepki öğretiminin ters yönlü sözel uyarana tepki üzerindeki etkisinin belirlenmesi
OSB olan çocuklarda sözel uyarana tepki öğretiminin ters yönlü sözel uyarana tepki üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada; tek denekli araştırma yöntemlerinden yoklama denemeli katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, yaşları 5-6 yaş arasında değişen otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı olan iki kız ve iki erkek çocuktur. Araştırmanın ilk bağımlı değişkeni, öğretimi yapılan sözel uyarana verilen doğru tepki sayısıdır. İkinci bağımlı değişkeni ise, doğrudan öğretimi yapılmayan ters yönlü sözel uyarana sözel olarak doğru tepki verme sayısıdır. Ayrıca, öğretim sırasında sunulan hedeflenmeyen bilgi uyaranının ortaya çıkıp çıkmadığı da değerlendirilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkeni olan sözel uyarana tepki öğretimi, ayrık denemelerle öğretim ile gerçekleştirilmiştir. Öğretim oturumları haftada iki gün, günde iki kez, bire bir eğitim formatında gerçekleştirilmiştir. Öğretim oturumlarında, sözel uyarana verilen 5 farklı duygu ifadesi (mutlu, üzgün, şaşkın, korkmuş ve utanmış) üzerinde çalışılmıştır. Araştırma bulguları, sözel uyaran tepki öğretiminin OSB olan çocukların; duygu ifadelerini sözel olarak söyleme davranışını kazanmalarında; edindiği bu davranışları, hiçbir öğretim yapılmaksızın ters yönlü sözel uyaranlara kendiliğinden farklı kişi, ortam, araç-gereç ve zaman gibi koşullara genellemelerinde yüksek düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca düzenlenen izleme oturumlarında bu davranışların yüksek oranda korunduğu belirlenmiştir. Katılımcı çocukların annelerinin araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşleri, oldukça olumludur.
Okul öncesinde kaynaştırma uygulamasından yararlanan özel gereksinimli öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinin öğretmenleriyle olan ilişkilerine etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki özel gereksinimli çocuklar ile kurdukları ilişki ile bu çocukların sosyal becerileri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmış ve araştırmanın çalışma grubunu toplamda 28 ilden yaşları 36-84 ay arasında değişen 41'i kız, 101'i, erkek olmak üzere 142 çocuk ve 134'ü kadın, 8'i erkek olmak üzere 142 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Öğrenci-Öğretmen İlişki Ölçeği-Kısa Formu ve Okul Öncesi Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği-Öğretmen Formu kullanılarak çevrimiçi olarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda çocukların öğretmenleriyle orta düzey yakınlıkta bir ilişki kurdukları belirlenmiştir. Bu ilişki üzerinde öğretmenin mesleki deneyiminin yakınlık boyutunda anlamlı farklılık yarattığı görülmüştür. Çocukların sosyal becerilerinin düşük olduğu saptanmıştır. Çocuğun yaşının ve babanın eğitim düzeyinin çocukların sosyal becerilerinde anlamlı farklılık yarattığı görülmüştür. Öğretmenlerin sınıflarındaki özel gereksinimli çocuklarla kurdukları ilişki ile bu çocukların sosyal becerileri arasında anlamlı ilişkiler olduğu, çocukların sosyal becerilerinin öğrenci-öğretmen ilişkisinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.