Başkent University
Discipline

Department of Electrical and Electronics Engineering

Başkent University

20

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

20 Theses
Master'sOpen AccessTR

Makine öğrenmesi ile gelişmiş polarizasyon kestirim yöntemi

Günümüzde elektronik harp sistemlerinin önemi dramatik olarak artmaktadır. Elektronik Harp sistemlerinin unsurlarından olan elektronik destek sistemleri, elektromanyetik spektrumu pasif olarak kullanmaktadır. Yayılan sinyalleri analiz eden bu sistemler, düşman ve dost unsurların, yönlerini, konumlarını, kimliklerini, birlikler arası haberleşme içeriğini tespit edebilmektedir. Bu sayede, elektronik destek sistemleri istihbarat verilerinin çıkarılmasında büyük rol oynamaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, radar veya haberleşme sinyallerini analiz eden sistemler kabiliyetlerini genişletmektedir. Elektronik harp ve radar uygulamaları, keşif kabiliyetini artırmanın yanı sıra sinyal polarizasyon bilgilerini kullanarak hedef yön ve konum bulma performansını arttırmaya çalışmaktadır. Bu faktörler, sinyalin polarizasyon bilgisinin bahsedilen mevcut sistemlere dahil edilmesine yol açmıştır. Alıcının veya vericinin bulunduğu platformun konumuna veya yönüne bağlı olarak alıcı-verici arası polarizasyon uyumsuzluğu meydana gelebilmektedir. Hedef sinyallerin yüksek güçte alınabilmesi, başarılı bir yön bulma performansı veya elektronik harp sistemlerine karşı etkili bir karşı önlem alınabilmesi için alıcı ve vericideki polarizasyon uyumsuzluğunun önlenmesi gerekmektedir. Bu yüzden elektronik destek sistemlerinde, yayılan sinyalin polarizasyonunun tespiti, kimliklendirme, yön ve konum bulma sistemlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, gelen sinyalin polarizasyonunu derin öğrenme yoluyla kestiren bir yaklaşım önerilmiştir. Önerilen yaklaşımda, öncelikle klasik geliş açısı ve polarizasyon kestirimi gerçekleştiren algoritmalar gibi kovaryans matrisi hesaplanmaktadır. Hesaplanan kovaryans matrisinin gerçek, sanal ve faz değerlerinden algoritmanın giriş görüntüleri elde edilmiştir. Evrişimsel sinir ağları sayesinde giriş görüntülerinden öznitelikler çıkarılıp, tam bağlı katmanlar sayesinde polarizasyon kestirimi yapılmaktadır. Çalışmada doğrusal polarizasyon belli çözünürlüklerde ele alınmıştır. İlk sınıf yatay polarizasyon ve son sınıf dikey polarizasyon olmak üzere, doğrusal polarizasyon on farklı sınıfa ayrılmıştır. Gözetimli öğrenme modelini benimseyen ve evrişimsel sinir ağlarını ve tam bağlı katmanları içeren model, klasik algoritmalara göre daha hızlı sonuç vermiştir. Önerilen yaklaşım gerçek-zamanlı sistemlerde kullanılma potansiyelini ortaya koymuştur. Polarizasyon sınıfı kestirme performansı kapsamında, hatalı kestirimlerde dahi komşu sınıfları kestiren algoritma özellikle düşük SNR değerlerinde klasik MUSIC algoritmasına göre daha başarılı sonuçlar vermiştir. Ayrıca tez kapsamında, geliş açısı kestirimi için de hibrit bir algoritma önerilmiştir. Önerilen hibrit algoritma, öncelikle evrişimsel sinir ağı tabanlı bir algoritma ile polarizasyon kestirimi yapmaktadır. Sonrasında geliş açısı kestirimi için klasik Çoklu Sinyal Sınıflandırma (Multiple Signal Classification-MUSIC) algoritması kullanılmaktadır. Evrişimsel sinir ağları ile polarizasyon kestiriminin sonucunda, klasik MUSIC algoritması polarizasyon parametrelerini taramadan doğrudan sadece uzamsal açılarda arama yapacağından, geliş açısını daha hızlı kestirmiştir. Önerilen hibrit algoritma, düşük SNR değerlerinde, polarizasyonu daha başarılı kestirdiğinden, geliş açısı kestirimi kapsamında klasik MUSIC algoritmasına göre daha başarılı sonuçlar vermiştir.

Derin öğrenmeMakine öğrenmesiPolarizasyon+2
Yusuf Önür
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Zaman alanı terahertz fiber üstü radyo uygulamaları için yonga üstü fotonik bileşenlerin ileri tasarım yöntemleri ile geliştirilmesi

Terahertz (THz) bandı, elektromanyetik spektrumda mikrodalga ve optik frekans bantları arasında yer almakta olup, tipik olarak 0.1 ila 10 THz arasındaki frekansları kapsamaktadır. Özellikle 100 GHz'in üzerindeki THz frekanslarında elde edilen geniş bant genişlikleri, geleceğin kablosuz haberleşme sistemleri için büyük bir ilgi odağı haline gelmiştir. Bu bantlar, terabitler seviyesinde veri iletim hızları sunarak, milimetre dalga tabanlı kablosuz sistemlerden yaklaşık yüz kat daha yüksek aktarım hızlarına ulaşılmasını mümkün kılmaktadır. Ancak, THz frekanslarının sunduğu avantajlardan tam anlamıyla yararlanabilmek için, geniş çalışma bant genişliğine ve yüksek güç seviyelerine sahip yüksek performanslı terahertz kaynakları ve algılayıcıların geliştirilmesi önemli bir araştırma problemi olarak varlığını sürdürmektedir. THz dalgalarının üretilmesinde fotoiletim yöntemi, doğrusal olmayan optik süreçlere kıyasla çok daha yüksek güç verimliliği sunmakta olup, teorik olarak %100 verime ulaşma potansiyeline sahiptir. Ancak, bu yöntemin etkin bir şekilde kullanılabilmesi için, üretilen THz sinyallerinin faz, genlik, uzak alan profili ve hüzme yönlendirme açısı gibi temel parametrelerinin yüksek verimlilik ve hassas bir şekilde kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu kontrolün, ultrakısa optik darbelerin fotoiletken antenlerin aktif bölgelerine ulaşmadan önce, optik darbeleri ilgili işlemleri yerine getirecek şekilde uyaran yonga üstü fotonik mimari sayesinde en yüksek performans ve ölçeklenebilirlikle sağlanabileceği öngörülmektedir. Bu doğrultuda, terahertz sinyal yayılımında kritik bir rol oynayan ultrakısa optik darbelerin (özellikle 100 femtosaniye altı) çok kanallı fotonik mimari içerisinde bozulmadan ilerleyebilmesi ve farklı kanallar arasında gecikme süresi üzerinde hassas ayarlamalar yapılabilmesi, fotonik entegre devrelerin zaman alanında yüksek hassasiyet ile tasarlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda, yonga üstü optik bağdaştırıcılar, zaman alanı gecikme hatları, güç bölücüler, yansıtıcılar, optik kıvrımlar (bends), geçiş bölgeleri, mod dönüştürücüler ve ışık yönlendiriciler gibi kilit bileşenlerin ultrakısa darbelerin spektral ve zamansal bütünlüğünü koruyacak şekilde optimize edilmesi, yeni optimizasyon yöntemlerinin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, terahertz zaman-alanı hüzme yönlendirmeli fotoiletken anten dizisi için fotonik mimari bileşenleri belirlenerek hibrit terahertz-fotonik mimarisi oluşturulmuş; bu bileşenlerin ultrahızlı darbeler odaklı tasarımı, farklı malzeme platformlarında ve terahertz fotoiletken antenleri ile hibrit olarak üretimi, ayrıca hem zaman alanı hem de frekans alanı karakterizasyonu konuları incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde terahertz entegre fotonik sistemlere genel bir giriş yapıldıktan sonra ikinci kısımda yüksek dispersiyon profiline sahip fotonik dalga kılavuzlarında ultrahızlı darbe yayılımı ve zaman alanı dinamikleri ele alınmıştır. Bu kapsamda, ultra hızlı darbelerle gerçek zamanlı gecikme hatları ve hüzme yönlendirme uygulamalarının verimli bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için, gecikme hatlarının yapısal parametrelerinin yüksek tepe gücü, gelişmiş zamansal çözünürlük ve uzatılmış darbe depolama süresi gibi kritik performans metrikleri üzerindeki etkileri incelenmiş ve uygulamaya özel optimum tasarımlar elde edilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, hüzme yönlendirme uygulamalarında kullanılacak dispersif fotonik dalga kılavuzlarının, çok kanallı fotonik mimarilerde daha ölçeklenebilir şekilde çalışmasını sağlamak amacıyla, kristal kafes yapıları ve grup indis profilleriyle uyumlu optik güç bölücüler, grup indis geçiş bölgeleri, optik kıvrımlar ve yansıtıcıların tasarımı ele alınmıştır. Bu bileşenlerin düşük kayıplı, geniş bantlı ve Bloch mod profillerini koruyacak şekilde optimize edilmesi için ileri tasarım yöntemleri kullanılarak en uygun topolojiler elde edilmiştir. Ayrıca, benzer ileri tasarım yaklaşımları, özellikle silisyum nitrür tabanlı gerçek zamanlı gecikme hatlarında karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik olarak da gösterilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde, silikon ve silikon nitrür tabanlı fotonik mimarilerin sırasıyla 100 ve 150 nm seviyesinde hassasiyetle üretim adımları detaylandırılmış ve bu yapıların terahertz fotoiletken antenlerle hibrit entegrasyonu ele alınmıştır. Ardından, frekans ve zaman alanı ölçüm süreçleri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. İlk olarak, önceki bölümlerde ifade edilen fotonik bileşenlerin frekans alanı karakterizasyonu nasıl gerçekleştirildiği ve ölçüm verilerinin analizine yönelik metodolojiler açıklanmıştır. Daha sonra, zaman alanı ölçümleri, geleneksel sürekli dalga (CW) fotonik ölçümlerinden elde edilen verilerle Sonlu Darbe Tepkisi (FIR) modeli kullanılarak, tasarlanan yapıların ultrahızlı darbeler altındaki performansının deneysel olarak nasıl doğrulandığı ifade edilmiştir. Önerilen yöntemler ve tasarımlar, yalnızca terahertz dalga formu üretimi ile sınırlı kalmayıp, fotonik nöromorfik hesaplama, fotonik sinir ağları, fotonik LiDAR ve kuantum fotonik gibi birçok ileri teknoloji alanında da önemli bir potansiyel sunmaktadır.

Dielektrik dalga kılavuzuOptik fizik
Ahmet Oğuz Sakın
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessEN

Designing a monitoring system for photovoltaic applications utilizing Lora technology

Solar array systems with photovoltaic (PV) modules are extensively utilized in remote fields, agriculture, military, and various other sections. However, the challenge lies in the long distances between these installations and end-users, necessitating remote monitoring systems. In this study, we leverage Long Range (LoRa) wireless communication technology due to its extended range, cost-effectiveness, and user-friendly nature. Our thesis focuses on the design and implementation of a Monitoring System (MS) tailored for PV applications, utilizing LoRa technology. The primary objective is to enhance the efficiency, reliability, and maintenance of PV installations by continuously monitoring system health and performance. The MS encompasses sensors, microcontrollers, and processors to collect and process data on PV, battery banks, load, and grid parameters, including voltage, current, temperature, and state of charge (SoC). Processed data is transmitted via LoRa to a centralized control station for analysis and decision-making. LoRa's attributes, such as long-range coverage, low power consumption, and obstacle penetration, make it particularly suitable for remote PV installations. We provide a detailed overview of the system architecture, components, communication protocols, as well as data processing algorithms and battery health estimation techniques. Experimental evaluation conducted on a test PV setup demonstrates the MS's effectiveness in monitoring battery health, anomaly detection, and facilitating remote maintenance in the normal and up-normal conditions and modes. Simulation on the MATLAB Simulink platform validates the system's functionality under various operating conditions, ensuring robust performance.

Safaa Thamer Hawas
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Design of complex-geometry parts for multi-axis robotic additive manufacturing technology and its simulation

This thesis presents the design, development, and simulation of complex-geometry parts for multi-axis Robotic Additive Manufacturing (RAM). A Rhino–Grasshopper–KUKA | prc software environment is integrated to generate customized multi-axis toolpaths for geometries that conventional CAD software cannot easily produce. A KUKA KR210 R2700-2 anthropomorphic robot with a positioner is used for simulation, while Altınay Robotics provided an identical robot (without a positioner) for the physical implementation of the generated trajectories. The RAM system is intended for producing intricate geometries using both polymer extrusion and metal deposition. To identify the most suitable method, the study evaluates Wire Arc Additive Manufacturing (WAAM), Wire Laser Additive Manufacturing (WLAM), and Wire-Laser Hybrid Additive Manufacturing (WLHAM) in terms of structural efficiency, deposition quality, and integration feasibility. A multi-color polymer pellet extruder was co-developed with Altınay Robotics and MEF University interns under the supervision of the author and Altınay's mechanical manager, demonstrating multi-material printing. Additionally, an industrial Nolega polymer extruder was procured with MEF BAP research funding for future use. Beyond its technical contributions, this study emphasizes the integration of robotics and additive manufacturing within a unified production workflow. The research adopts a multidisciplinary and collaborative framework, combining engineering, design, and computational modeling to advance manufacturing education and practice. Experimental studies were conducted in collaboration with students from diverse disciplines, fostering hands-on learning and cross-domain knowledge exchange. This integrative approach highlights the thesis as a convergent study bridging theory, practice, and education through robotics-driven digital fabrication. The outcome is a globally competitive RAM technology offering scalable, precise, and sustainable solutions for advanced manufacturing in both engineering and creative fields.

Industrial robotsComputational design
Sümeyye Şüheda Bingöl
MEF University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Derin öğrenme yöntemleriyle görsel, metinsel ve sayfa düzeni özelliklerini kullanarak belge görüntülerinin sınıflandırılması

Dijitalleşmenin hızla artması, belgelerin yönetimi ve sınıflandırılması süreçlerini daha önemli hale getirmiştir. Bu bağlamda, belge sınıflandırma alanında önemli adımlar atılmıştır. Bu tez çalışmasında, belge sınıflandırma alanında görsel özelliklere dayalı evrişimsel yöntemler, görsel özelliklere dayalı Transformer tabanlı yöntemler ve görsel, metinsel ve sayfa düzeni bilgisine dayalı yöntemler altında farklı modellerin performansları karşılaştırılmıştır. Çalışmada, evrişimsel sinir ağları, Transformer tabanlı ViT ve ViC modelleri ile LayoutLMv3 mimarisi kullanılarak kapsamlı bir karşılaştırma yapılmıştır. Bu mimariler, Tobacco-3482 ve RVL-CDIP Small-200 veri setleri üzerinde test edilerek, her bir yöntemin belge sınıflandırma süreçlerindeki etkisi, belge tipindeki etkisi ve başarı oranları değerlendirilmiştir. Tez çalışması, görsel, metinsel ve sayfa düzenine dayalı çok yönlü sınıflandırma yaklaşımlarını bir araya getirerek, belge sınıflandırma alanında özgün bir analiz sunmaktadır. Derin öğrenme yöntemleri arasında LayoutLMv3 modeli ile belge sınıflandırmada %95,78 ile en yüksek doğruluk Tobacco-3482 veri seti üzerinde elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Belge Sınıflandırma, Derin Öğrenme, Evrişimsel Sinir Ağları, ViT, ViC NLP, LayoutLMv3, Transformer

Melike Burcu Ayhan
Eskişehir Osmangazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Wireless optical systems for aircraft

Aircraft is one of the most preferred transportation and military mission vehicles that contain many subsystems and can perform tasks with the coordinated operation of these systems. Since the emergence of the fly-by-wire concept, many systems such as flight control, navigation, communication, identification, propulsion and landing system have been coordinated with electronic communication infrastructures and many electro-mechanical parts are controlled with digital data. Current communication techniques in aircraft are provided either with wired infrastructures or with wireless radio frequencies. These technologies have reached a saturation level that cannot meet the increasing data demand and it has become increasingly difficult to provide new capabilities to aircraft. In this study, optical wireless communication infrastructures that have gained momentum in recent years have been examined, radio frequency infrastructures used by aircraft and infrastructures in the communication of avionics equipment with each other have been scanned, and accordingly, the gains that can be obtained with optical wireless communication systems that can replace current systems in avionic communication in aircraft have been evaluated.

İsmet Ekrem Çoşkun
Çankaya University · Institute of Graduate Studies
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Green and sustainable cellular base stations powered by renewable energy

This research focuses on design and simulation of a hybrid energy management system, which utilizes solar and wind energy as dual power sources. The research is motivated by energy scarcity and unreliability in certain locations, highlighting the importance of renewable energy sources. The main objective is the development of an effective, efficient, and robust control system of the energy. So, this study aims to optimize the performance of energy modules. The methodology and algorithm has been developed and utilized to enhance efficiency of hybrid power sources. The maximum power point tracking (MPPT) of the solar modules will be maximized through this method, facilitating optimal power conversion from solar to load. The aim is to increase the efficiency of solar cells by optimizing the MPPT algorithm, providing a reliable, stable electricity supply with minimal disruptions. In this study, a hybrid system with solar and wind turbine energy sources has been simulated. The implementation of a fuzzy logic controller using the MPPT algorithm is presented to extract maximum possible power from the source efficiently and powerfully.

Solar energyHybrid energyRenewable energy
Inam Abbas Razooqı Al-saddaee
Çankırı Karatekin Üniversitesi · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Topluluk öğrenme yöntemleri ile beyin MR görüntüleri üzerinden alzheimer tespiti

Alzheimer hastalığı, dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyen, yavaş ilerleyen ve bireyin bilişsel, davranışsal ve motor becerilerini ciddi biçimde bozan nörodejeneratif bir hastalıktır. Demansın en yaygın türü olan Alzheimer, sinir hücrelerinin ve sinapsların hasar görmesi veya ölmesi sonucunda gelişir; bu durum hafıza, dil ve karar verme gibi temel bilişsel işlevlerde gerilemeye yol açar. Hastalığın erken evrelerinde görülen unutkanlık ve dikkat bozukluğu gibi belirtiler, genellikle yaşa bağlı değişikliklerle karıştırıldığı için erken teşhis güçleşmektedir. Alzheimer'ın patolojik temellerini, beyinde biriken beta-amiloid plakları ve tau proteinleri oluşturmaktadır. Bu birikimler sinir hücrelerine zarar vererek, beyin dokusunda küçülmelere ve yapısal deformasyonlara neden olmaktadır. Bu yapısal değişimlerin tespitinde Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) önemli rol oynamaktadır. Ancak erken evrelerdeki ince değişimler klasik görüntüleme yorumlarıyla fark edilemeyecek kadar belirsiz olabildiğinden, geleneksel yöntemler çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Ayrıca bu yöntemlerin uzman yorumuna dayalı olması, süreci subjektif ve zaman alıcı hale getirmektedir. Son yıllarda Yapay Zeka (YZ) ve özellikle Derin Öğrenme (Deep Learning) tabanlı yaklaşımlar, tıbbi görüntü analizinde büyük başarılar elde etmiştir. Görsel örüntü tanımada yüksek performans gösteren Evrişimli Sinir Ağları (Convolutional Neural Networks – CNN), Alzheimer evrelerinin sınıflandırılmasında yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bununla birlikte, tek bir CNN modelinin sınırlılıklarını aşmak amacıyla farklı mimarilerin güçlü yönlerini birleştiren Topluluk Öğrenmesi (Ensemble Learning) yöntemleri tercih edilmektedir. Bu çalışmada, bu yaklaşımlardan yığınlama (stacking) yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, Kaggle platformunda yer alan ve Alzheimer'ın dört evresini (Alzheimer Olmayan, Çok Hafif, Hafif ve Orta Derecede Alzheimer) içeren açık erişimli MR veri seti kullanılmıştır. Veri seti dengeli şekilde eğitim, doğrulama ve test kümelerine ayrılmıştır. Önceden büyük veri kümelerinde eğitilmiş AlexNet, DenseNet, ResNet, GoogleNet, EfficientNet, MobileNet ve VGG16 modelleri, transfer öğrenme yöntemiyle yeniden eğitilmiş ve performansları doğruluk, F1 skoru, AUC-ROC ve log-loss metrikleriyle karşılaştırılmıştır. Elde edilen model çıktıları, yığınlama yöntemiyle birleştirilerek genel başarımı artıran bir meta model oluşturulmuştur. Modelin karar verme süreçlerini açıklamak amacıyla Grad-CAM (Gradient-weighted Class Activation Mapping) yöntemi uygulanmıştır. Grad-CAM haritaları, modellerin Alzheimer'a özgü beyin bölgelerine özellikle hipokampüs ve temporal lob odaklandığını göstermiştir. Bu bulgu, modelin yalnızca istatistiksel değil, aynı zamanda nörolojik olarak anlamlı kararlar verebildiğini kanıtlamaktadır. xviii Sonuçlar, transfer öğrenme kullanılan CNN modellerinin sıfırdan eğitilen modellere göre daha başarılı olduğunu; topluluk öğrenmesinin ise bireysel CNN mimarilerinden daha yüksek doğruluk sunduğunu ortaya koymuştur. Geliştirilen sistem, Alzheimer teşhisinde yaklaşık %98 doğruluk oranına ulaşarak, tıbbi görüntüleme tabanlı karar destek sistemleri için güvenilir ve açıklanabilir bir araç olduğunu göstermiştir. Bu çalışma hem teknik performans hem de klinik uygulanabilirlik açısından Alzheimer teşhisine yenilikçi bir katkı sağlamaktadır.

Derya Mert
Bursa Technical University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessEN

Optimal design of a hybrid PV-Battery System for on-grid applications

Photovoltaic (PV) systems with integrated battery energy storage systems (BESs) play a crucial role in promoting energy efficiency, sustainability, and the use of renewable energy sources. The main aim of this study is to develop an artificial neural network (ANN) based maximum power point tracking (MPPT) method that eliminates the drawbacks of conventional perturb & observe (P&O) and incremental conductance (INC) MPPT methods. Moreover, an optimal operation of the grid-connected hybrid PV-BES system is presented by considering the real atmospheric data taken from the Turkish State Meteorological Service. MATLAB/Simulink is used to design and test the constructed 12 kW PV system with 10 kWh capacity BES. In this study, a scenario is created for all operating modes of the hybrid system. The solar irradiation curve of a-determined day is created from the real meteorological data of Tarsus/Mersin. In addition, simulation results for constant irradiation values as 1000 W/m2 and for 500 W/m2 at 25°C are analyzed separately. It is observed from the simulation results that the presented ANN-based MPPT method gives better total harmonic distortion (THD) results than conventional MPPT methods for variable atmospheric conditions and all operating modes of the system. Especially at low irradiance values, the ANN-based MPPT illustrate better performance values for parameters such as efficiency, THD, and tracking capability. Keywords: Battery Energy Storage System (BESs), Total Harmonic Distortion (THD), ANN-Based MPPT, Grid Connected Hybrid Systems.

BatteryEnergy management systemsHarmonic distortion+2
Helin Bozkurt
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessEN

Ultra-fast simulation and design of nanophotonic devices

This thesis explores advanced methodologies for the ultra-fast simulation and design of nanophotonic devices, emphasizing the efficiency and accuracy of inverse design processes. The study introduces a multi-scale hierarchical inverse design approach that optimizes the fabrication compatibility and performance of nanophotonic components. A significant contribution is the development of a factorization caching method that dramatically reduces computational overhead in the gradient computation phase of inverse design, thereby accelerating the overall optimization process. This method proves particularly effective for two-dimensional finite-difference frequency-domain (FDFD) simulations, offering substantial time savings without compromising physical accuracy. Furthermore, the integration of deep learning techniques into nanophotonic simulations is examined. A dual-stage model trained with physics-based losses is presented, achieving simulation speeds up to 3408 times faster than traditional three-dimensional finite-difference time-domain (FDTD) methods. This model ensures high fidelity in the simulation results, maintaining robustness across various device geometries and sizes. The advancements detailed in this thesis not only enhance the computational efficiency of photonic device design but also expand the feasible design space, paving the way for the development of innovative and practical nanophotonic devices.

Ahmet Onur Daşdemir
Koç University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
10
Master'sOpen AccessTR

Elektrik dağıtım şebekesinde meydana gelen elektrik kesintilerine ait kalite parametrelerinin makine öğrenimi ile ölçülmesi: Diyarbakır ili Çınar ve Ergani ilçelerine ait performans ölçümü

Elektrik enerjisinin, üretim noktasından tüketim noktasına güvenilir, kaliteli ve kesintisiz bir şekilde taşınması gerekmektedir. Elektrik enerjisinin tüketiciye ulaşmadan hemen önceki dağıtım şebekesi bölümünde, birçok nedenden dolayı arıza meydana gelmektedir. Bu sebepler arasında elektriksel, mekanik, atmosferik, dış müdahaleler, ekonomik ömrünü tamamlama ve yanlış manevralar öne çıkmaktadır. Arızalar sonucu oluşan elektrik kesintilerinde iletişim, ulaşım ve güvenlik sistemleri aksaklığa uğrar; elektriğin çok önemli olduğu hastaneler, havalimanları ve sınır karakollarında istenmeyen sorunların ve toplumsal olayların yaşanmasına neden olabilir. Elektrik kesinti nedenlerinin iyi bilinmesi sayesinde doğru analiz yapılarak olumsuz etkilerinin azaltılması sağlanabilir. Diyarbakır ili Çınar ve Ergani ilçelerinde elektrik enerjisinin tüketiciye ulaşmasını sağlayan elektrik dağıtım şebekesinin büyük bölümü havai hatlardan oluşmaktadır. Havai hatlardan oluşan elektrik dağıtım şebekesi, hava şartlarından doğrudan etkilenmektedir. Bu durum doğrudan arıza sayı ve süresini de etkilemektedir. Bu nedenle, elektrik arızalarının hava şartlarından ne kadar etkilendiğinin bilinmesi sağlıklı bir performans ölçümü için önemlidir. Bu çalışmada, Diyarbakır ili Çınar ve Ergani ilçelerinde elektrik dağıtım şebekesi arızalarında oluşan tedarik sürekliliği kalite parametrelerinin hava koşullarına göre tahmin edilebilirliği, makine öğrenimi modelleri kullanılarak incelenmiştir. Makine öğrenimi modelleri; günlük maksimum sıcaklık, minimum sıcaklık, sıcaklık farkı, yağış miktarı ve rüzgâr hızı öznitelikleri kullanılarak eğitilmiştir. Bu çalışmada kullanılan veriler, makine öğrenimi derin öğrenme modelleri arasında yer alan LSTM'e ve karar ağacı modelleri olarak XGBoost, CatBoost, LightGBM ve Rastgele Orman'a dayalı olarak 3 farklı strateji ile eğitilmiştir. 3 stratejinin ortalaması göz önüne alındığında CatBoost modelinin diğer yöntemlere kıyasla daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. CatBoost modelinin, 3 strateji için elde ettiği ortalama doğruluk performansları sırasıyla %75,1; %80,07; %78,49 olduğu gözlemlenmiştir. CatBoost modeli sayesinde elektrik dağıtım şebekesinin hava şartlarına olan hassasiyeti ölçülebilmektedir. Önerilen bu model sayesinde performans karnelerinin daha sağlıklı hesaplanması, elektrik kesintilerinin hangi hava koşullarına daha fazla hassasiyet gösterdiğinin tespiti ve bu tespit sayesinde daha etkin bakım, onarım ve yatırım stratejilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, hava koşullarından bağımsız olarak meydana gelen arıza sayı ve sürelerindeki artışların tespit edilmesi de amaçlanmıştır.

Yapay zeka
Esra Topkaç
Dicle University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

İnsansız hava aracı ile gerçek zamanlı nesne tanıma

Yapay zekâ alanında bugüne kadar birçok çalışma yapılmış ve bu çalışmalar neticesinde birçok algoritma geliştirilmiştir. Donanım üreticileri de her geçen gün daha iyi donanımlar üretmektedirler. Bugün geldiğimiz noktada yüksek donanım gücü sayesinde, daha önce gerçekleştirilmesi mümkün olmayan algoritmaları kullanan uygulamalar geliştirilmektedir. Bilgisayarla görü alanındaki denetimli öğrenme algoritmalarının gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan büyük veri miktarı, cep telefonu kameraları ve internet sayesinde elde edilebilir bir hale gelmiştir. Bu sayede birçok farklı sınıfa ait görüntüler içeren PASCAL VOC, ILSVRC, COCO gibi açık erişimli görsel veri setleri oluşturulmuştur. Fakat bu veri setleri insansız hava aracıyla görüntü işleme için ihtiyaç duyulan kuşbakışı perspektifinden çekilen görüntüleri içermemektedir. Bu tez çalışmasında insansız hava araçları ile gerçek zamanlı görüntü işleme amaçlanmıştır. Bu amaçla insansız hava araçları ile çekilmiş görüntülerden oluşan özgün bir veri seti oluşturulmuştur. Gerçek zamanlı görüntü işleme hızına sahip bir evrişimsel sinir ağı modeli olan YOLO v4 seçilmiş ve oluşturulan veri seti ile eğitilmiştir. Geliştirilen uygulama ile insansız hava aracından alınan görüntüler YOLO v4 Modeli ile işlenerek, veri setinin içerdiği "insan" ve "koyun" sınıfları özelinde, gerçek zamanlı nesne tanıma yapılmıştır.

Gökhan Keskintaş
Bitlis Eren University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Mikrodenetleyici kontrollü bir ısıl sistem tasarımı ve gerçekleştirilmesi

Bu çalışmada; On/Off, Oransal (P), Oransal+Türevsel (PD), Oransal+ ntegral(PI) ve Oransal+ ntegral+Türevsel (PID) denetleyici algoritmalarının, gömülübir mikrodenetleyici yazılımı aracılığıyla, tasarlanan model bir ısıl sistemüzerinde uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sistem yazılımı; kontrol sistemininsıcaklık kontrolünü yapmasının yanı sıra, bir ?süreç-kontrol? deney seti olarakkullanılabilmesini, çeşitli kontrol türlerinin model üzerindeki etkileriningözlenebilmesini sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. Kontrol sisteminde; mikro-denetleyici ile dış dünya arasındaki iletişim, sayısal büyüklüklerin analoğadönüşümleri ayrıca elde edilen verilerin işlenerek istenen çıktıların eldeedilebilmesi ve mikrodenetleyicinin, tasarımlanarak çevre birimleriyle birbütün olarak ?model bir sistem? üzerinde uygulanması amaç edinilmiştir.Bilim Kodu : 905.1.084Anahtar Kelimeler : Gömülü Yazılım, Sıcaklık Kontrolü, Mikrodenetleyici,On/Off, Oransal (P), Oransal + Türevsel (PD), Oransal +ntegral (PI) ve Oransal + ntegral + Türevsel (PID)Denetleyiciler.Sayfa Adedi : 152Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Veysel S L ND R

Murat Altıparmak
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2005
00
Master'sOpen AccessTR

Nanometre hassasiyetinde robotik taşıma sistemi tasarımı

Bu tez kapsamında nanometre hassasiyetinde istenen değerde doğrusal biçimde bir uzama hareketi yapabilen doğrusal bir piezoelektrik motor sistemi ve denetimi için piezoelektrik eyleyici tasarlanmıştır. Bu çalışmada sadece maddenin hareketinin mikroskop görüntüleri ile ölçülmesi ve istenilen konuma gelip orada kalabilecek kadar kararlı bir denetleyici tasarımı olacaktır. Nanometre hassasiyetindete bir motorun tasarlanması için Piezoelektrik madde kullanılmalıdır. Diğer tür motorlarda istenilen hassasiyetin yakalanması piezoelektrik maddeye göre çok daha zordur. Piezoelektrik maddenin özelliği gereği yüksek gerilimlerde düşük yer değiştirme oranlarına sahip olmalarıdır. Bu tezde kullanılan piezoelektrik madde için önerilen voltaj değişimi 0-150volt aralığında olup bu gerilim değişiminde uzama miktarı kullanılan piezoelektrik malzemeye göre 0-40mikrometre yer değiştirmeye sahiptir. Bu tez kapsamında ilk önce piezoelektrik madde için bir sürücü devresi tasarlanmıştır. Bu sürücü devresi PWM tekniği ile çalışan bir sürücü devresidir. Tasarlanan sürücü devresi Bilgisayar ortamında modellenerek PWM tekniği ile nasıl çalıştığı ve istenilen şartları sağladığı kontrol edilmiştir. Piezoelektrik madde çok az yer değiştirmeye sahip olduğu için görüntü işleme teknikleri ile yerdeğiştirme miktarı ölçülmüştür. Bu ölçüm tasarlanan geribeslemeli denetim sisteminin geribesleme bilgisi olarak kullanılarak, istenen uzama miktarı ile arasındaki hata en aza indirilmeye çalışılmıştır. Denetim algoritması olarak PID denetleyici kullanılmıştır. Kamera ile ölçülen yerdeğiştirme bilgisi arzu edilen uzama değerinden çıkarılarak PID denetleyiciye gönderilmiş ve istenilen yerdeğiştirmeye göre bir denetim sinyalinin üretilip PWM tekniği ile piezoelektrik sürücüye gönderilmesi sağlanmıştır.

Görüntü işlemeNanometrePID+2
Sinan Köksu
Başkent University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
DoctorateOpen AccessEN

A micro named data networking (µNDN framework for internet of things over ieee 802.15.4

The Internet of Things (IoT) is a concept that is increasing in popularity day by day. These IoT devices, which we increasingly encounter daily, are used in many areas, such as health, smart home/office, agriculture, and automation. IoT networks are primarily based on receiving data from these IoT devices. This data-centric approach aligns with the data-centricity of Named Data Networks (NDN), one of the Information Centric Network (ICN) architectures increasing in popularity today. As a result, the combination of the IoT concept and NDN architecture gave rise to the NDNoT concept. While this study focuses on improvements in the relatively new NDNoT concept, it proposes the µNDN protocol stack and the innovative IfNoT mechanism on top of µNDN. In addition, the study also presents the TM-RONR forwarding mechanism to the literature. Along with these studies, concepts such as caching and FIB size, which may impact the µNDN stack, were also examined comprehensively and subjected to performance analysis.

Computer networksInternet of things
Sedat Bilgili
Adana Alparslan Türkeş University of Science and Technology · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Dağıtılmış enerji kaynaklarının ve mikro şebekelerin uyarlamalı ve hesaplamalı zekâ denetimi

Modern elektrik güç dağıtım sistemleri, evsel ve endüstriyel yüklerin artan elektrifikasyonu ve yenilenebilir enerji kaynaklarının (rüzgâr, fotovoltaik güneş, yakıt hücresi, hidro elektrik santraller) ve ulaşımın (elektrikli araçlar) artan entegrasyonu ile daha karmaşık ve zor yönetilebilir hale gelmektedir. Güç taleplerinin aralıklı doğası ve yenilenebilir enerji kaynakları güç dağıtım sistemlerini oldukça karmaşık hale getirmektedir. Bu tez çalışmasında bu ana soruna çözüm önerisi olarak, mikro şebekelerin ve yenilenebilir enerji kaynaklarının (fotovoltaik güneş panelleri, ve yakıt hücresi) gerçek zamanlı denetimi ve enerji yönetimi için yapay zekâ tabanlı, dayanıklı ve uyarlamalı denetim sistemleri geliştirmek amaçlanmaktadır. Fotovoltaik güneş panellerinin için yeni bir uyarlamalı sinirsel bulanık maksimum güç izleme yöntemi, B-spline fonksiyonları ile elde edilmektedir. B-spline fonksiyonları ile fotovoltaik güneş panellerinin performansı, dönüşüm verimliliği ve dinamik cevabı açısından önemli ölçüde iyileşmiştir. Fotovoltaik güneş panellerinin dönüşüm verimliliği %17.14 civarında artmıştır. Bu tezin bir diğer önemli katkısı da katı oksit yakıt hücresinin denetimi olmuştur. Katı oksit yakıt hücresi sisteminin için uyarlamalı dalgacık tabanlı denetim yöntemi önerilmiştir. Önerilen denetim diğer klasik denetimlere kıyasla çıkış gerilimi, yakıt kullanımı, yakıt akışı, dönüşüm verimliliği ve geçici ve sabit durum yanıtı açısından daha iyi performans sağlamaktadır. Katı oksit yakıt hücresi sisteminin önerilen denetim ile dönüşüm verimliliği %5.04 civarında artmıştır. Mikro şebekelerde enerji yönetimine dair ise bir uyarlamalı sinirsel bulanık denetim yöntemi tasarlanmıştır. Çalışılan enerji yönetim sistemi, 24 saat boyunca yük gereksinimlerini karşılamak için mikro şebeke sistem bileşenleri arasında güç akışını ve güç paylaşımını yönetmiştir. Sonuç olarak, fotovoltaik güneş panellerinin ve yakıt hücrelerinin maksimum güç izleme performansı artırılmış ve aynı şartlar altında daha fazla enerji üretimi sağlanarak verim artırılmıştır.

Adaptif denetimDağıtılmış enerji kaynaklarıFotovoltaik sistemler+3
Tarıq Kamal
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Yüksek gerilim güç şebekesinde oluşan iç ve dış kaynaklı arızaların analizi

Elektrik enerjisi genel kullanım alanı olarak, kişisel ve kurumsal hayatın en önemli gereksinimleri arasındadır. Hem tüketiciler, hem de güç sistemini oluşturan üretim, iletim ve dağıtım unsurları açısından özellikle ekonomik rekabetin çok fazla arttığı günümüz koşullarında, elektrik enerjisindeki kısa süreli bir kesinti dahi pek çok problemi beraberinde getirmektedir. Bu nedenle güç sisteminin temel işletme yapılarından biri olan enerji iletim ve dağıtım hatları göz önüne alındığında, sistemde olan bir arıza en kısa sürede giderilmelidir. Bu tez çalışmasında gerçek bir güç sisteminde meydana gelen arıza akım seviyeleri ve oluşma sebepleri; elektriksel sebepler, mekanik sebepler, doğal sebepler, hatalı manevralar, aşırı ısınmalar, delinmeler, ayırıcı ve kesici arızaları, bara bağlantı noktalarındaki kuvvetler, şebekelerdeki tahribatlar, trafo arızaları gibi yaygın olarak karşılaşılan arızalar, kaynakları ve yapıları açısından analiz edilmiş, çözüm yöntemleri sunulmuştur.

ArızaAşırı gerilimlerEnerji iletim hatları+1
Yiğit Esen
Bandırma Onyedi Eylül University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessEN

Basit doğrusal olmayan mekanik sistemler için yeni gözlemci tabanlı sürtünme tahmini ve kontrol yöntemleri

Friction is a common nonlinear phenomenon in inertial mechanical systems, often leading to undesirable effects such as stick-slip motion, hysteresis, and reduced tracking accuracy. Effective friction compensation is essential for enhancing robustness and achieving high precision in controlling such systems. Both model-based and non-model-based approaches have been widely utilized for friction compensation, with friction observers playing a significant role in estimating the friction acting on the system. This study focuses on observer-based adaptive estimation techniques, specifically employing the Friedland-Park observer to estimate the parameters of a friction model in an inertial system. The proposed approach aims to mitigate stick-slip motion and enhance tracking performance. The research evaluates various applications of the Friedland-Park observer for friction compensation and its implementation in high-order systems. Both two state and single-state observers are examined, alongside different system models and controllers, to ensure the robustness of the proposed methods. Performance metrics include velocity reference tracking accuracy and the compensator's responsiveness during velocity sign reversals, assessed under diverse reference input conditions. Simulation results demonstrate a significant improvement in velocity tracking accuracy, with up to a 65% reduction in tracking error. The proposed friction compensation methods effectively handle varying friction conditions, ensuring system robustness and precision. This study contributes a comprehensive approach to friction compensation, offering various design options for inertial mechanical systems. Future work will extend this research by incorporating a gyroscope model to address the noisy nature of inertial sensors and performing the hardware implementation of the proposed methodology on gyro-stabilized platforms to validate its practical applicability. This work can also be extended within the scope of system identification by developing a novel approach for estimating plant parameters through the adaptation of Friedland-Park observer equations.

Emre Orta
İhsan Doğramacı Bilkent University · Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessEN

İşbirlikli kontrolde görülen çok araçlı buluşma problemi için optimal bir çözüm

The multi-agent rendezvous problem appearing in cooperative control is considered in this thesis. There are variousapproaches to this topic as the objectives and problem set-ups vary in real-life rendezvous problems. Some of theapplications can be given as the coordination of autonomous mobile robots or unmanned air vehicles (UAVs) for jointtasks, and motion planning for vehicle convoys. The problem is basically on providing a rendezvous for mobile agentsat a specified or unspecified destination. What makes the topic interesting is maintaining a coordination between themobile agents so that the agents reach the rendezvous point simultaneously. Early or late arrivals are not desired.An energy optimal solution is obtained for the problem. Imperfectroad conditions, obstacles, internal problems of the agents or similar disturbancesare also tried to be handled. As these factors are included in the problem, it is assumed that theagents communicate between each other at specified time instants exchanginginformation about their expected arrival times in order to maintain a commonrendezvous time among the team.The solution is initially derived for rendezvous in one-dimensioned space. Then, the problemconfiguration is altered for two-dimensioned motions, and the target point is assumed to be moving in order to extend thesolution to possible practical applications. The effect of increasing disturbance on the control inputand time delays in the communication are also discussed.

Fatih Kölmek
İhsan Doğramacı Bilkent University · Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Uyarlanabilir akıllı yüzey-destekli uzaysal modülasyonun farklı sönümlenmeli kanallardaki performans analizi

Her geçen gün gelişmekte olan teknolojiyle birlikte kablosuz iletişim cihazlarının kullanıcı sayısı da artmakta ve çok daha hızlı veri iletimine ihtiyaç duyulmaktadır. Ancak geleneksel radyo-frekans haberleşme yöntemleri ultra hızlı veri transferi ve yüksek bant genişliği gibi yeni nesil kablosuz haberleşme teknolojilerinin hedeflerini sağlamakta yetersiz kalmaktadır. Hali hazırda kullanılan haberleşme tekniklerinin gerekli spektral verimliliği sağlayamaması yeni verici-alıcı yapılarının tasarlanmasını ve yenilikçi modülasyon tekniklerinin geliştirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu tez çalışmasında; kablosuz haberleşme sistemlerinde kanallar arası girişim ve alıcı karmaşıklığı gibi sorunları giderebilmek amacıyla öne sürülen uzaysal modülasyon (spatial modülation, SM) teknikleri ve çok yollu sönümlenmeli kablosuz ortamlarından kaynaklanan veri iletimindeki performans düşüklüğünü azaltmak amacıyla öne sürülen uyarlanabilir akıllı yüzey (reconfigurable intelligent surface, RIS) teknolojisinin birleştirilmesiyle ortaya atılan RIS – destekli SM (RIS-SM) şemaları Rayleighi Ricean ve κ – μ gibi farklı çok yollu sönümlenmeli kanallar üzerinde ele alınmıştır. RISlerin kablosuz kanalı etkin biçimde kontrol etme ve değiştirme yeteneğinden yararlanarak, farklı kablosuz kanallar üzerindeki hata performans analizi bit hata oranı (bit error rate, BER) açısından yapılmıştır. Ele alınan tüm sistemlerin analizinde en yüksek olabilirlik (maximum likelihood, ML) sezimi metodu kullanılmıştır. Elde edilen hata performans sonuçları bilgisayar simülasyonları ile sunulmuştur. Özet olarak bu tezin amacı, kablosuz haberleşme sistemlerinde RIS-SM teknikleri ile veri iletimi sağlayarak yüksek veri iletim hızlarına ulaşmak, antenler arası senkronizasyon sorununu çözmek, daha güvenilir bir iletim ortamı sağlamak ve RIS aracılığıyla kör noktada bulunan antenler arasında doğrudan görüş hattı sağlayarak iletim ortam kapasitesini artırmaktır.

Hata oranıMaksimum olabilirlik yöntemiMinimum kaydırmalı anahtarlama+1
Alper Ateş
Konya Technical University · Institute of Graduate Studies
2022
10