32
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Divan-ı Sırrî'de İslam inanç esasları
İslam dini, insanların hem dünyada hem de âhirette huzura ermesini sağlayacak ilkeleri sunan fıtrata uyumlu akide sistemidir. İnanç (akide), İslam'ın temeli ve özüdür. Müslüman olacak kişinin öncelikle gönülden tasdik etmesi gereken düsturlara inanç esasları veya imanın şartları denir. Kemâlât merdivenlerini adımlarken gönlünden sızan imani duygularını Divan-ı Sırrî adlı eseriyle dile getirmiş olan Harputlu âlim ve mutasavvıf Muharrem Hilmi Efendi, zahiri ve batıni ilimlerde kendini yetiştirmekle kalmamış, şiir ve edebiyat sahasında da adından söz ettirmiştir. Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı, kişiliği ve eserlerini tanıtmanın yanında Divan-ı Sırrî adlı değerli eserinde İslam inanç esasları ile ilgili geçen şiirleri tespit ve tahlil etme amacına matuf yapılan bu çalışmamız, şairin nasıl bir iman tasavvuruna sahip olduğunu gösterir niteliktedir. Muharrem Hilmi Efendi'nin talebelerinden Süleyman Ateş, hocasının Divan'ını vefa nişanesi olarak yayınlamıştır. Osmanlıca kaleme alınmış bu eseri, günümüz insanlarının anlayabileceği şekilde açıklamak, çalışmanın ehemmiyetini arttırmıştır. Çalışmada genel olarak konular, başlıklar halinde verilerek önce kısa bir tanımlama yapılmış, daha sonra önceden taranıp fişlenen şiirler ilgili oldukları bahislerde verilerek açıklanmıştır. Çalışma; Giriş'in ardından iki bölüm ve Sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde konu ile ilgili genel bir çerçeve çizilerek yol haritası belirlenmiştir. Birinci bölümde Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı; ikinci bölümde ise şairin inanç esasları ile alakalı şiirleri incelemeye tabi tutulmuştur. Sonuç bölümünde ise çalışma neticesinde elde edilen veriler genel olarak değerlendirilmiştir. Hata etmemeye azami gayret gösterdiğimiz lâkin beşer ürünü olması nedeniyle kusursuzluktan beri bu çalışmamızın yararlı olmasını içten temenni ederiz.
Molla Ahmed el-Cezerî'nin divanında İslam inanç esasları
Şark insanının öne çıkan hususiyetlerinden birisi, toplumda kabul görmüş yüce şahsiyetleri, mistik bir atmosfer içinde teneffüs etmektir. Tarihte hem mutasavvıf hem edebiyatçı kimliği ile öne çıkmış Ahmed-i Hani (ö. 1119/1707), Fakiy-i Teyrân (ö. 1041/1631-32) misali hakkında yazılı bilgiler sınırlı olmakla birlikte, şifahȋ kültürle gelen birçok menkıbe bulunmaktadır. Çalışmamızın ana konusunu teşkil eden Molla Ahmed el-Cezerî'de de aynı durum söz konusu olup, hakkında pek fazla bilgi bulunmamaktadır. Molla Ahmed el-Cezerî (1560-1640), tasavvufȋ meşrepte yol almış, şark insanının gönlünde yer edinmiş Cizreli bir âlimdir. "Divan" adlı eseriyle meşhur olmuştur. Divan edebiyatının inceliklerine vakıf olmuş, Türkçe, Arapça ve Farsçayı ileri düzeyde bilmektedir. Divanından anladığımıza göre Molla Ahmed el-Cezerî'nin Allah tasavvurunun oluşmasında, kâinatta müşahede ettiği esma-i hüsna'nın tecellileri etkili olmuştur. Tabiattaki hayretengiz hadiseler, deveranlar, kusursuz intizam ve işleyiş; Cezerî'nin gönül dünyasını farklı bir boyuta taşımıştır. O, İslam inanç esaslarını, peygamberlerin yaşamış oldukları olayları ve mucizeleri edebȋ bir üslupla ele alıp telmihlerde bulunmuştur. Çalışmamızda genel olarak konular, başlıklar halinde bildirilerek önce kısa bir açıklama yapılmış, daha sonra önceden taranan beyitler, ilgili bölümlerde verilerek açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: İslam İnanç Esasları, Divan, Telmih
Bizim Külliye dergisinde yayımlanan hikâyelerde ahlakî değerler (1-82. sayılar/ 1999- 2020)
İnsanların kendileriyle özdeşim kurabildikleri hikâyeler, tarih boyunca değerlerin aktarılmasında en kadim eğitim yöntemlerinden biri olmuş ve hayatın her döneminde yeni sesler meydana getirmiştir. Bu araştırma Bizim Külliye dergisinde yayımlanan hikâyelerdeki ahlakî değerler etrafında şekillenmiştir. Hikâyelerdeki ahlakî değerler; olumlu ve olumsuz olarak ikiye ayrılmış, Milli Eğitim Bakanlığının öğretim programlarına uygun şekilde Lawrence Kohlberg'in ahlakî gelişim düzeyleri dikkate alınmıştır. Bu çalışmamızdaki temel amaç, eğitim kurumlarında değerler eğitimi vermekte olan öğretmenlerimizin, öğrenmeyi eğlenceli ve kalıcı kılacak bu hikâyeleri bir eğitsel materyal olarak kullanımına sunmaktır. Bununla birlikte Bizim Külliye dergisinde yayımlanan bu hikâyeleri toplumun her kesimine ulaştırabilmektir.
Elazığ türkülerindeki ahlaki değerler
Türküler, bir yörenin kültürel özelliklerini içeren en önemli sözlü ve yazılı kültür unsurlarından biridir. Türkülerde kullanılan semboller, işlenen konular, anlatılan duygular; o yörenin sahip olduğu gelenekleri, sosyolojik özellikleri ve kültürü hakkında çok önemli fikirler vermektedir. Türküler, Türk toplumunun sahip olduğu özelliklerini, tarihini, gelenek ve göreneklerini en güzel şekilde yansıtan unsurlardandır. İnsana ait tüm duyguları, hisleri içeren türküler, aynı zamanda Türk toplumunun kültürel ve sosyo-ekonomik yaşamını yansıtan değerlerdir. Elazığ-Harput türküleri de Türk Halk Müziği içerisinde çok önemli bir yere sahiptir. Elazığ-Harput yöresinin eski bir yerleşim bölgesi ve içinde birçok etnik kökeni barındırması sebebiyle Türk kültürü içerisinde çok önemli bir yere sahiptir ve birçok yöreyi de kültürüyle etkilemiştir Sevgi, saygı, dürüstlük, dostluk, vefa, adalet, hoşgörü, alçakgönüllülük gibi pek çok değeri kapsayan değerler eğitimi konusu, eğitimin duyuşsal boyutunda yer almaktadır. Değerler eğitiminin öğretimi bilişsel hedeflerin öğretimi kadar kolay değildir. Zira içeriğinde göreceli olarak toplumda olması gereken ideal insani değerlerin somutlaştırılması söz konusudur. Türk kültürünün önemli kaynaklarından biri olan türkülerin; halkın değer yargılarını, yaşam biçimini, acılarını, sevinçlerini, inançlarını, örf ve âdetlerini, gelenek ve göreneklerini nesilden nesillere aktardığı görülür. Popüler kültürün etkisiyle bugünlerde öğrencilerin uzak kaldığı türkülerin; öğrencilere içeriğiyle değer yargılarını kazandırmada, ezgisiyle değerleri somutlaştırmada etkili olabileceği düşünülmektedir. Türk milli eğitim sisteminin genel amaçlarında da yer aldığı gibi eğitimin duyuşsal boyutunun en az bilişsel boyutu kadar önemli olduğu söylenmektedir. Araştırmada halk edebiyatının seçkin örneklerinden Elazığ-Harput türküleri, sevgi, saygı, sabır, vefa, hoşgörü, kanaatkârlık gibi değerler bakımından incelenmiş ve öğrencilere değerler eğitimini aktarmada işlevsel bir boyut kazandırabileceği düşünülmüştür. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi, sorumluluk sahibi, toplumsal olaylara duyarlı, kültürel değerlerinin farkında olan ve bunları yaşatan nesiller yetiştirmeyi amaçlar. Toplumun var olabilmesi ve varlığını devam ettirebilmesini sağlayan temel faktörlerden biri, değerlerini korumak ve nesilden nesillere aktarmaktır. Bu amaç doğrultusunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde ve hayatta sıkça gerekli olan değerlerin aktarımında kullanabileceğimiz Elazığ türkülerindeki değerler tespit edilerek anlatılabileceğimiz konularla ilişki kurulmuştur. Bu çalışma, türkülerden yararlanarak Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde değer eğitiminin mümkün olup olmadığını ve değer eğitiminde türkülerin etkisini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu durumu açıklamak için çalışmanın Giriş kısmında Elazığ-Harput bölgesinin fiziki, sosyo-ekonomik ve musikisi ile alakalı malumatın akabinde, birinci bölümde türkü ve değerlerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise Elazığ-Harput bölgesine ait türkülerde değerler tespit edilmiş ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde kullanımı hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç bölümünde de çalışma neticesinde elde edilen veriler genel olarak değerlendirilmiştir.
İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde türkülerle değer kazanımı (Kütahya türküleri özelinde)
Sözlü ve yazılı edebiyatımızın en önemli türlerinden biri de türkülerdir. Anadolu insanı, asırlardır sevincini, üzüntüsünü, derdini, öfkesini, hasretini türkülerle anlatmış ve anlatmaya da devam etmektedir. Böylece türküler, içinde barındırdığı değerleri ve kültürel ögeleri nesilden nesile taşıyarak kültür aktarımı sağlamaktadır. Bu kültür aktarımını zengin bir kültürel mirastan beslenen Kütahya türkülerinde de görmek mümkündür. İnsanı insan yapan en önemli unsurların başında hiç şüphesiz değerler gelir. Değerler sayesinde merhametli, yardımsever, hoşgörülü bireyler yetişir. Değerler sadece bireyin değil toplumun da gelişimini olumlu yönde etkiler. Bu sebeple daha sağlıklı nesillerin ve toplumların yetişmesi için değerler eğitimine ihtiyaç duyulmaktadır. Eğitimin duyuşsal boyutu içerisinde yer alan değerlerin kazandırılmasında ve somutlaştırılmasında farklı yöntem ve tekniklerin kullanılması önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışmamızda İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi'nde türkülerin kullanılmasının hem kültür aktarımı sağlaması hem de değer kazanımını kolaylaştırması açısından önemi gösterilmeye çalışılmıştır.
5. sınıf İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde eğitsel oyun etkinliklerinin kullanımı
Oyunların eğitim amacı ile kullanılması fikri çok eskiye dayanmaktadır. Çünkü oyunlar öğrenciler üzerindeki motivasyonel etkisi ve soyut düşünce gerektiren sıkıcı uygulamaları eğlenceli bir hale dönüştürme olanağı sunmaktadır. Çağdaş pedagojide de oyunun çocuklara öz güven duygusu kazandırma, düşünce ve hayallerini yansıtma, kendi beceri ve yeteneklerini keşfetme olanağı sunduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, eğitsel oyunların her ders için olduğu gibi, İDKAB dersi için de özellikle öğrencilerin soyut kavramları daha iyi algılaması ve kalıcı öğrenmenin sağlanabilmesi açısından aktif olarak kullanılması önerilmektedir. Çocuklar çevrelerini oyun ile anlar ve anlamlandırır. Dini duygularda buna paralel olarak geliştiğinden, özellikle soyut kavramlar içeren dini eğitimin sağlıklı ve iyi bir rehberlik ile verilebilmesi oyun ile mümkün olmaktadır. Pek çok soyut kavram içeren İDKAB dersinin etkinliğinin artırılabilmesi için bu kavramların oyun ile öğretilmesi mümkün görülmektedir. Çünkü çocukların oyun sayesinde dersi daha eğlenceli bulmaları ve ders esnasında daha aktif olmaları beklenmektedir. Sonuç olarak, İDKAB öğretiminde eğitsel oyunların ilgili yaş grubuna uygun olarak seçilmesi ve derslerde aktif olarak kullanılması durumunda öğrenicilerin derse yönelik tutum ve motivasyonlarının, dolaylı olarak da akademik başarılarının olumlu yönde artacağı değerlendirilmiştir. İDKAB dersleri ülkemizde ilkokul 4. Sınıftan itibaren zorunlu olarak verilmektedir. Ancak, ilgili literatür incelendiğinde, eğitsel oyunların çocukların gelişimi ve akademik başarısı üzerinde önemli etkileri bilinmesine rağmen, bu alanda özellikle Türkiye'de yapılan araştırmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı eğitsel oyun etkinliklerinin İDKAB dersinde kullanılabilirliğinin araştırılması olarak belirlenmiştir. Araştırmada 5. sınıf İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde "Ramazan ve Oruç" ünitesi ile ilgili kazanımların öğrencilere aktarılması ile ilgili etkinliklerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Ramazan ve Oruç ünitesi kapsamında "Kültürümüzde ramazan ve oruç ile ilgili gelenekleri tanır." kazanımına ilişkin 8 tane, "Ramazan ayı ve oruçla ilgili kavramları örneklerle açıklar." kazanımına ilişkin 22 tane ve "Ramazan orucu ve önemini fark eder." kazanımına ilişkin 10 tane, olmak üzere 3 farklı kazanıma ilişkin toplamda 40 tane eğitsel oyun etkinlikleri hazırlanıştır. Eğitsel oyunların çocuklarda kavramları anlamaya, problem çözme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olduğu, günlük yaşam becerileri kazanmaya yardımcı olduğu, soyut kavramları daha kolay anlayabildikleri, el-göz koordinasyonunun gelişmesini sağladığı, sosyal becerileri geliştirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu bakımdan Eğitsel oyunların çocukların ilgisini çekecek şekilde, gelişim dönemleri/özellikleri ve ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanması önemlidir.
Osman Bedrüddin Erzurumî'nin İrşad faaliyetlerinin yaygın eğitim açısından değerlendirilmesi
Osman Bedrüddin Erzurumî, hayatını ilim ve irfan hizmetine adamış önemli mutasavvıflardandır. İyi bir eğitim görmüş, küçük yaşta ilim tahsiline başlamıştır. Zekâsı sayesinde kısa sürede büyük mesafe kat etmiştir. Hiçbir zaman rahatlığı tercih etmemiş, insanları irşat etmek için gecesini gündüzüne katmıştır. Milli mücadeleye olan katkısı, çevresindeki insanlar tarafından dikkate alınmış ve bu anlamda gönüllerde taht kurmuştur. Ordumuzda uzun yıllar tabur imamlığı yapmış ve "İmam Efendi" lakabını almıştır. Daha sonra Şeyh Mahmud Sâminî Hazretleri ile tanışmış ve kendisine intisap etmiştir. Hocasının izni ile emekli olduktan sonra Harput'a yerleşmiş ve ömrünün sonuna kadar irşat vazifesini burada sürdürmüştür. İnsanlara irşad için yapmış olduğu sohbetlerinden tutulan notlardan da '"Sohbetler" ile "Mektûbât" adlı eserler meydana getirilmiştir. Osman Bedrüddin Efendi hem ilmi ile âmil bir şahsiyet olarak insanlara da güzel örneklik teşkil etmiş değerli bir âlimdir. İnsanları ilmi ile aydınlatmayı ve onları doğru yola sevk etmeyi kendisine bir vazife bilmiştir. İmam Efendi bunu yaparken birçok metot kullanmıştır. Bu metotlar, eserlerinden örnekler verilerek izah edilmeye çalışılmıştır.
19. yüzyılda harput'un sosyal ve dini yapısı
Harput, hem Selçuklular döneminde hem de Osmanlı Devleti döneminde, önemli bir bölgedir. Medeniyetlerin ve birçok devletin bulunduğu ve sahip olmaya çalıştığı Harput bölgesinde, Osmanlı döneminden itibaren bir gerileme ve arka planda kalma söz konusudur. Bunun temel nedeni ise Tanzimat dönemi ile birlikte ülke genelinde yaşanan ve uygulanan yeniliklerin, Harput'ta çeşitli sebeplerle uygulanamamasıdır. Osmanlı döneminin başlangıcında, Diyarbakır'a bağlı olan Harput, belli bir dönem bu kazanın gölgesinde kalmış ancak buna rağmen Osmanlı Devleti'nin ekonomisine büyük katkı sağlamıştır. Harput, hem eğitim hem ticaret hem de kültürel bakımlardan, Müslüman ve gayrimüslimlerin ortak yaşadığı bir alan olmakla birlikte, belli bir dönemde misyoner faaliyetlerinin artmasıyla da gündeme gelmiş, bu misyonerlik faaliyetlerinin gayrimüslim tebaaya oldukça olumlu katkısı olmuştur. Bölgenin demografik yapısında ve kültürel anlamda gerilemesinde, Osmanlı döneminde yaşanan gelişmelerin ciddi oranda etkisi olmuştur. Harput, birçok tasavvufi kişiliğin bir arada bulunduğu, bölgenin manevi öneminin fazla olduğu bir coğrafyada yer almıştır. Günümüzde halen bu manevi kişiliklerin mezar ve türbeleri Harput'un tepelerini ve düzlüklerini süslemektedir.
İlim ve Sanat Dergisi'nin sistematik indeksi (1-48. sayılar/1985-1998)
Derginin, o günkü yılların hem basın yayın, hem edebiyat ve sanat, hem de akademik camiasını bir araya getiren kaliteli dosya konularının ve makalelerin yer aldığı bir ilim ve kültür ocağı görevini üstlendiği söylenebilir. Bu çalışmanın amacı, 1985-1998 yılları arasında yayın hayatına devam eden ve iki aylık periyotlarla çıkan İlim ve Sanat Dergisi'nin sistematik indeksini çıkartıp günümüz okuyucularına tanıtmak ve bu suretle de edebiyat ve kültür tarihi ile Türkiye'de dergicilik üzerine yapılan araştırmalara katkıda bulunmaktır. İlim ve Sanat Dergisi'nin başyazarı olan Prof. Dr. Mahmud Es'ad Coşan'ın öncülüğünde derginin sanat, kültür ve edebiyat anlamında Türkiye ilim ve kültür muhitine kazandırdıklarının ortaya çıkarılması da hedeflerimiz arasındadır.
Yunus Emre'nin Risâletü'n-Nushiyye'sindeki ahlaki değerler
Yunus Emre ile alakalı birçok çalışma yapılmış ancak eserlerindeki ahlaki değerler pek fazla ele alınmamıştır. Araştırmanın amacı Yunus Emre gibi şiirleri çağları aşmış bir tasavvuf şairinin ahlaka verdiği önemi bizzat kendi eseriyle gözler önüne sermektir. Aynı zamanda onun sadece ahlaki değerlere ayırdığı Risalesine dikkat çekebilmektir. Araştırma, Yunus Emre'nin Risalesinde geçen ahlaki olgular çerçevesinde şekillenmiş ve bu ahlaki ilkelerin geçtiği beyitlerin müstakil başlıklar altında paylaşılmasıyla oluşmuştur. Bu nedenle çalışmamız Yunus Emre'nin kendi eserleri başta olmak üzere ve ahlak alanındaki kitap, makale ve tezler ayrı ayrı incelenerek ve bu materyallerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Çalışmamızdaki amaç, birey ve toplum açısından çok büyük bir öneme sahip olan ahlak kavramının Yunus Emre tarafından nasıl ele alındığını tespit etmektir. Anahtar Kelimler: Ahlak, Yunus Emre, Din, Değer, İslam, Risalet'ün-Nushiyye.
Bizim külliye: Üç aylık kültür sanat dergisi'nin sistematik indeksi(1-69. sayılar/1999-2016)
Çalışmamızın temelini İzzetpaşa Vakfı'nın himayesinde 1999 yılında yayın hayatına merhaba diyen ve şu an 17 yaşında olan kültür ve sanat dergisi Bizim Külliye'nin sistematik indeksi oluşturmaktadır. Bu suretle Bizim Külliye dergisinin edebiyattaki yeri ve önemi tespit edilmeye çalışılmıştır. Bizim Külliye'nin günümüz okuyucusuna tanıtılması, edebiyatımıza etkilerinin tespit edilmesi ve 69 sayılık sistematik indeksin hazırlanmasıyla derginin; edebiyat ve kültür tarihi ile Türkiye'de dergicilik üzerine yapılan araştırmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Ayrıca, özelde Elazığ iline sanatsal, kültürel ve edebi anlamda kazandırdığı değerler ortaya çıkarılmak istenmiştir.
Çocuk suçluluğunu önlemede din ve ahlakın rolü
Çocuk ve suçları konusu, ülkemizde giderek büyüyen, yaygınlaşan bir sorun halini almıştır. Dolayısıyla çocuk suçlarının artması, toplumu oluşturan bireylerin sosyal bir problemidir. Bu sorun için kullanılan ceza uygulaması mevcut problemi çözmekte yetersiz kaldığı anlaşılmıştır. Bir toplumun sağlam temeller üzerinde ileriye yönelik gelişimi, toplumun özünü oluşturan çocukların gelişimi, eğitimi ve korunması ile ilgilidir. Oysa önemli olan husus, bu soruna tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi suçu önleme, suçtan caydırma ve yeniden sosyalleştirme kavramları açısından yaklaşmak gerekmektedir. Çocuk suçlarını önlemenin birçok yollarından biri olan din ve ahlâk'ın; çocuk suçlarını önlemeye dair etkilerini, aile, çevre ve eğitim süreci içerisinde ele alınması gerektiğini; çocuğun biyolojik, fiziksel ve psikolojik yapısına dayalı bozuklukların çocuk suçlarına olan katkısına ilaveten, din duygusu, ahlakî bilgi ve terbiyeden mahrum kalmasıyla birlikte oluşacak suç potansiyelini önlemede din ve ahlâkın rolü, çocuğun ailevî ve sosyal çevresi ile dinî ve ahlâkî terbiye eksikliğinden doğan sebeplere bağlı olarak suç sayılan fiilleri işlemeye müsait hale nasıl geldiği; karşı tedbirlerin neler ve nasıl olduğu bu araştırmamızın esas konusunu teşkil etmektedir. Anahtar Sözcükler : Çocuk, Ergen, Suç, Din.
İlköğretim II. kademe din kültürü ve ahlâk bilgisi ders kitaplarında ahlâk öğrenme alanında kullanılan hadislerin din öğretimi açısından incelenmesi
İnsanlar çocukluk dönemlerinde fiziksel, bilişsel, dil, sosyal, dinî, ahlâkî ve benzeri birçok yönlerden hızlı bir gelişim içindedirler. Bu doğrultuda ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin bulunduğu dönem, bireyin ahlaki kişiliğinin şekillendiği önemli bir devredir. Ülkemizde bu dönemdeki çocuk ve gençlerin ahlak gelişimlerini dinin istekleri doğrultusunda gerçekleştirmeleri, -yaygın eğitimi gözardı etmeksizin- daha ziyade örgün eğitim kurumlarında eğitim-öğretim faaliyetlerine aktif katılmaları ile mümkün olabilmektedir. Ülkemizde ahlâk öğretimi Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersleriyle gerçekleştirilmektedir. Ahlâk öğretiminin din dersleri ile birlikte verilmesi, bu dönem çocuklarının ahlâkî kural ve kaideleri içselleştirip bunları alışkanlık halinde pratiğe dönüştürmelerini gerçekleştirmek için dinin bu konuda desteğinden faydalanma yoluna gidildiğini gösterir. ?İlköğretim II. Kademe Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Ders Kitaplarında Ahlâk Öğrenme Alanında Kullanılan Hadislerin Din Öğretimi Açısından İncelenmesi? başlıklı araştırmamızda, ilköğretim kurumlarının 6., 7. ve 8. sınıflarında ahlak öğrenme alanında kullanılan hadislerin din öğretimi açısından uygunluğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda araştırmamızın problemleri: Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi ders kitaplarında ahlak öğrenme alanında kullanılan hadisler, öğrencilerin dil ve bilişsel gelişim düzeylerine uygun mudur? Kullanılan hadisler öğrencilerin dini ve ahlaki gelişim düzeylerini desteklemekte midir? Hadisler kullanıldıkları konu, kazanım, beceri ve değerleri desteklemekte midir? Hadislerin verilişi didaktik açıdan uygun mudur? Hadislerin kullanılışı yeni programa (yapılandırmacı yaklaşım) uygun mudur? soruları üzerine tasarlanmıştır. Araştırmamızda bu problemler, öğrencilerin gelişim özellikleri çerçevesinde oluşturulmuştur. İlköğretim II. Kademe Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi ders kitaplarında yer alan hadisler, eleştirel bakış açısıyla metin analizi yapılarak tespitlerde bulunulmuştur. Metin analizi sonrasında tespit edilen eksiklikler doğrultusunda da bazı önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: İlköğretim Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Dersi, Ahlâk, Öğrenme Alanı, Hadis, Din Eğitimi, Din Öğretimi
Friedrich Nietzsche'nin insan, ahlak ve eğitim anlayışı
F. Nietzsche?nin yaşadığımız dönemde daha fazla önemsenmeye başlandığı görülmektedir. Son yüzyılda önemini koruyan bazı kavramlar vardır. Bu kavramlar üzerine farklı görüşler beyan eden filozofların başında Nietzsche gelmektedir. Özellikle onun farklı bir düşünür olduğu insan ve ahlak ile ilgili görüşlerinden anlaşılmaktadır. Nietzsche insanları sınıflandırarak görüşlerini ortaya koymuştur. Bu sınıflandırmalarla en değerli insan modeline ulaşmaya çalışmıştır. İnsanları, sürü insanı, özgür insan, üstinsan şeklinde gruplandırmış ve onun için en değerli insan tipi üstinsan olmuştur. Nietzsche, ahlaki değerleri yeniden değerlendirme ve yok etme çabası içinde olmuştur. Ona göre ahlak temelde efendi ve köle ahlakı olmak üzere iki tiptir. Ahlakın varlığı onun décadence kavramını geliştirmesine sebep olmuştur. Yaşadığı toplumun inancı olan Hristiyanlık, onu nihilizme sürüklemiştir. O, insan ve ahlakla ilgili düşüncelerini `güç istenci? kavramını temele koyarak geliştirmiştir. Yaşamının bir döneminde üniversitede hocalık yapan Nietzsche, eğitim konusuyla ilgili görüş ve düşüncelerinin de varoluş felsefesinin ekseninde geliştiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sürü insan, Özgür insan, Üstinsan, Ahlak, Hristiyanlık ahlakı, Güç istenci, Eğitim,
Şafii Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenleri açısından ilköğretim din kültürü ders kitaplarının değerlendirilmesi (Batman ili örneği)
Araştırmada Batman?da görev yapan Şafii ilköğretim Dkab öğretmenlerinin 2011-2012 eğitim-öğretim yılında okutulan Dkab ders kitaplarına ilişkin görüşleri alınmıştır. Buna göre; Ders kitaplarının, geçmiş yıllara göre metin ve görsellik açısından daha iyi hazırlanmasına rağmen, birçok konuda eksiklikleri vardır. Kitabın konu anlatımında uzun paragraflara yer verilmesi, birçok konunun öğrencilerin seviyesine uygun olmaması, tekrar edilen konuların olmasına rağmen din eğitimi açısından önem arz eden birçok konunun kitapta yer almaması, dilin akıcı olmaması, bazı örneklerin günlük hayattan uzak olması, kitapta güncelliğin sağlanamaması, ayet ve hadislerin anlaşılmasını etkileyen unsurların bulunması ve en önemlisi mezheplerüstü bir anlayışa sahip olması gereken kitabın gerçekte bu özellikleri taşımıyor olması, Dkab ders kitabına yöneltilen eleştiriler olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Batman, Din Eğitimi Tarihi, Dkab Ders Kitapları, Din Eğitimi Yaklaşımları, Medrese ve Mektepler, Şafii Öğretmenlerin Görüşleri, Yeni İlköğretim Dkab Programı
Latifi'nin Risale-i Esrarname isimli eseri ve eserdeki eğitim ile İslami ilimler hakkındaki görüşleri
Bu çalışmamızda, Latifi?nin Risale-i Esrarname adlı eserini eğitim ve İslami ilimler görüşleri bağlamında incelemeye çalıştık. Çalışmamız; giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, metot ve kaynaklar hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde, Latifi?nin hayatı ve eserlerini inceledik. Ayrıca Risale-i Esrarname adlı eseri Osmanlıca aslından Latin harflerine aktardık. İkinci bölümde, eseri; metafizik, ahlak ve felsefi açıdan inceledik. Üçüncü bölümde ise eseri, Latifi?nin eğitim ve İslami ilimler görüşleri kapsamında değerlendirmeye çalıştık. Anahtar Kelimeler: Latifi, Risale-i Esrarname, Eğitim, İslami İlimler
Mezhepsel çoğulculuk bağlamında Caferilerin din eğitimi ve öğretimi ile ilgili beklenti ve önerileri üzerine bir araştırma (Iğdır örneği)
Bu çalışmanın temel gayesi, Iğdır ili örnek alınarak Caferilerin din eğitimi ve öğretiminde temsil edilme sorunundan hareketle bu sorunun çözümüne yönelik Caferilerin talep ve önerilerinin tespit edilmesidir. Çalışma, literatür taraması, yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşme ve anket teknikleri kullanılarak tamamlanmıştır. Çeşitli teknikler kullanılarak elde edilen veriler değerlendirildiğinde ortaya şu sonuçlar çıkmaktadır. Caferilerin büyük çoğunluğu, okullarda verilen din eğitimi ve öğretimin gerekli olduğunu fakat yeterli olmadığını düşünmektedir-ler. Caferilerin din eğitimi ve öğretiminde yeteri kadar temsil edilmediğini, okullarda verilen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders müfredatında Caferi mez-hebine de yer verilmesi gerektiği görüşü ön plana çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Caferilik, Çoğulculuk, Din Anlayışı, Dini çoğulculuk, Din Eğitimi, Mezhepsel çoğulculuk
Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının öğrencilerin gelişim düzeylerine uygunluğu (5. ve 8. sınıflar)
Bu çalışmanın amacı Ortaokul 5. ve 8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Müfredatı kapsamında kullanılan ders kitaplarının 10 – 13 yaş arası öğrencilerin gelişim özelliklerine uygun olup olmadığını araştırmaktır. Araştırma kapsamını 2019 – 2020 Eğitim – Öğretim yılında okullarda kullanılan ders kitapları oluşturmaktadır. Tezin ilk bölümünde literatür taraması yapılmış, belirtilen yaş aralığındaki öğrencilerin gelişim özellikleri tespit edilmiştir. Bu bilgiler, "son çocukluk" ve "ilk ergenlik" dönemleri şeklinde ele alınarak verilmiştir. Böylece din eğitimine tabi tutulacak grup, yakından tanınmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise, kitaplarda yer alan konuların; bilişsel, sosyal ve ahlaki yönden öğrenci seviyelerine uygunluğu, hazırlanan içerik değerlendirme soruları aracılığıyla incelenmiştir. Bu aşamada "evet, kısmen ve hayır" ölçütlerini içeren "derecelendirme ölçeği" kullanılarak araştırma bulguları oluşturulmuştur. Bulgularla birlikte içeriğe dahil olan resim, etkinlik ve anlatıma yardımcı diğer ögeler de incelenmeye çalışılmıştır. "Sonuç ve Değerlendirme" bölümünde ise bulgular, yorumlanarak değerlendirilmiştir. Son olarak araştırmacı tarafından alanda çalışanlara yönelik yorum ve önerilerde bulunulmuştur.
Din öğretiminde eleştirel düşünme: DKAB dersinde öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması
Eleştirel düşünme, 21. yy. becerileri arasında zikredilen, öğretimde son yıllarda adı sıkça geçen bir kavramdır. Genel olarak eğitimin konusu dahilinde eleştirel düşünmenin nasıl öğretileceği sorusu farklı yaklaşımları beraberinde getirmiştir. Eleştirel düşünmenin öğretimine ilişkin yaklaşımlar içinde yer alan içerik temelli öğretim yaklaşımı her bir dersin kendi kazanımları ile mezkûr becerilerin edindirilmesi fikrine dayalıdır. Diğer öne çıkan yaklaşım olan beceri temelli öğretim, eleştirel düşünme becerisinin ayrı bir ders olarak edindirilmesine yöneliktir. Bu öğretim yaklaşımının uzantıları Türkiye'de müfredatta müstakil olarak yer alan bazı dersler ile uygulanmakta olup, sadece bu dersler aracılığı ile eleştirel düşünme becerilerinin programda yer alan diğer derslere katkısının yetersiz kalması söz konusudur. Bu çalışma, eleştirel düşünme süreçlerine yönelik yaptığı analiz doğrultusunda din öğretimi alanında eleştirel düşünmenin imkân dahilinde olduğu fikrine dayanmaktadır. Çalışma, eleştirel düşünmeyi destekleyici uygulamaların din öğretiminde nasıl uygulanacağını sorgulamayı hedeflemektedir. Bunun için araştırmada iki ayrı nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Bunlardan ilki sınıf ortamında öğrencilerin bu uygulamaları deneyimleyeceği bir eylem araştırması, diğeri benzer uygulamalar gerçekleştiren öğretmenlerle yapılan görüşmelerdir. 2004 yılı itibariyle peyderpey bütün öğretim programlarında yer almaya başlayan "eleştirel düşünme" kavramının son programlarda da geçmesiyle dersin öğretiminde nasıl işe koşulacağı temel sorusundan hareketle bir eylem araştırması tasarlanmış ve süreç ayrıntıları ile anlatılmıştır. Eylem araştırması, İstanbul'un Fatih ilçesindeki bir ortaokulda 5. sınıf şubelerinden birinde gerçekleştirilmiş; din öğretimi için sınıf ortamında eleştirel düşünme süreçlerine katkı verecek yöntem ve tekniklerle ilgili uygulamalar yapılmış, sonuçları kaydedilmiştir. Günümüz din öğretimi uygulamalarında eleştirel düşünme becerilerinin yerini değerlendirebilmek için ise, saha incelemesi yoluyla din öğretimi görevini üstlenenlerin görüşleri alınmıştır. Her biri kendi alanı olan din öğretimi alanında etkin olan, yapmakta oldukları faaliyetlerle bilinen, meslektaşları arasında temayüz etmiş 12 öğretmenin nitel araştırma deseni ve mülakat yöntemi ile eleştirel düşünmeye yükledikleri anlam araştırılmıştır. Bunun için İstanbul örneğinde ortaokul-lise düzeyinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve İmam Hatip Ortaokulu meslek dersi öğretmenlerinden kartopu örneklemesi yöntemiyle belirlenen grubun görüşleri değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile yorumlanmış, bu görüşmeler eylem araştırmasına yön vermiştir. Araştırma neticesinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde eleştirel düşünmenin ileri sürdüğü temalar çerçevesinde öğretimin gerçekleştirilebileceği ortaya konulmuş olup, sahada bulunan öğretmenlerin eleştirel düşünmenin ileri sürdüğü temalar doğrultusunda bir kılavuza ihtiyaçları bulunduğu tespit edilmiştir. Bu tez çalışması giriş bölümüne ilaveten üç bölümden oluşmaktadır: 1. Bölümde eleştirel düşünmenin ne olduğu, nasıl geliştirileceği ve Türkiye'deki mevcut uygulamalar ortaya konmuştur, 2. Bölümde çalışmanın yöntemi anlatılmıştır. Son bölümde elde edilen veriler doğrultusunda analiz yapılmış olup, yorum yapılmıştır. Sonuç ve önerilerle çalışma sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Eleştirel Düşünme Becerisi, İçerik Temelli Öğretim, Eylem Araştırması, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni
Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının öğrenme-öğretme süreçlerine katkısı bakımından eğitsel değeri
Bu çalışma, ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi (DKAB) ders kitaplarının 2010 yılında kabul edilen İlköğretim DKAB Dersi Öğretim Programına uygunluğunu ve buna bağlı olarak öğrenme-öğretme süreçlerine katkısını incelemektedir. Ders kitapları, öğretim programının benimsediği yapılandırmacı yaklaşımın öğrenme-öğretme süreci için öngördüğü ilkeler çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada veriler doküman incelemesi yoluyla tespit edilmiş ve elde edilen veriler öğrenme-öğretme sürecinin giriş, gelişme ve sonuç aşamalarına göre ayrıştırılmıştır. Böylece ders kitaplarını değerlendirme ölçütleri elde edilmiş (toplam 11 ölçüt) ve kitaplar bu kriterlere göre incelenmiştir. Bu çalışmada veriler ait olduğu temaya göre çözümlenmiş, içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre incelenen ders kitapları, öğretim programının ve genel olarak yapılandırmacı yaklaşımın öngördüğü ilkelere ortalama düzeyde (%51,2) uygun bulunmuştur. Ders kitaplarının öğrenme-öğretme süreçlerine daha etkin bir katkı sağlaması için bu oranın daha yüksek düzeyde olması beklenmektedir. Öğrenme-öğretme sürecinin giriş, gelişme ve sonuç aşamaları açısından bakıldığı zaman kitapların sürece en az katkı sağladığı aşamanın dersin gelişme aşaması (%33,7) olduğu belirlenmiştir. Bu aşamayı dersin giriş aşaması (%44,6) takip etmektedir. Dersin sonuç aşaması (%87) ise en yüksek orana sahiptir. Ders kitaplarının sürece en etkin katkı sağladığı aşamanın dersin sonuç aşaması olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmaya göre programın öğrenme-öğretme sürecinin giriş ve gelişme aşamasından beklediği niteliklerin, ders kitaplarına daha fazla yansıtılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Dini çocuk kitaplarının din eğitimi açısından incelenmesi: "Dinimi Öğreniyorum Amentü Serisi" ile "Hikayelerle 365 Gün İman Esasları" örnekleri
Bu araştırmada, örnek olarak seçilen dinî çocuk edebiyatı eserleri, içerik, biçim, üslup ve alan eğitimi açısından incelenmiştir. Bu çalışmalar "Dinimi Öğreniyorum Amentü Serisi" (Yaşar Kandemir, Ahirete İnanıyorum, İstanbul, Damla Yayınevi) ile "Hikâyelerle 365 Gün İman Esasları" (Ali Karaçam, Rabia Kılıçkaya, Hikâyelerle 365 Gün İman Esasları, 20. bs., İstanbul, Nesil Yayınları)dır. Araştırma kapsamında ilk olarak çocukluk döneminde din eğitiminin yeri ve önemi araştırılmış, bu dönemde din eğitimi gerçekleştirirken dikkat edilmesi gereken hususlar incelenmiştir. İncelediğimiz kitapların konusunu oluşturduğu için, 'İman Esasları'nın öğretilmesinde göz önünde bulundurulması gereken hususlar tespit edilmiştir. Sonrasında hikâye kitaplarında bulunması gereken temel özellikler araştırılmıştır. Örnek olarak belirlenen kitaplar bu bilgiler ışığında değerlendirilmiştir. Araştırma sürecinde çeşitli olumsuzluklar tespit edilmiştir. Örnek olarak; çocuklar için hazırlanan dinî kitapların özenle hazırlanıp hazırlanmadığına dair yeterince araştırma yapılmadığı, çocuk edebiyatı eleştirisine gereken özenin gösterilmediği, incelemek için seçilen eserlerde temel kaynaklardaki bilgilerle çelişen anlatımların yer aldığı ve son olarak çocuğun içinde bulunduğu gelişim dönemi özelliklerinin yeterince göz önünde bulundurulmadığı zikredilebilir. Biz, bu eksikliği fark ederek alana katkı sunması amacıyla yürüttüğümüz çalışmamızda "Çocukluk dönemine hitap eden hikâye kitaplarında bulunması gereken özellikler nelerdir?" sorusuna cevap aradık. Ulaştığımız sonuçlardan faydalanarak incelediğimiz hikâye kitaplarını değerlendirmeye çalıştık.
Ortaokula devam eden öğrencilerin hafızlık eğitiminde yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine yönelik bir araştırma
Bu çalışmada Milli Eğitim Sistemimizde 4+4+4 eğitim reformuna geçişin ardından örgün eğitime devam eden öğrencilerin hafızlık yapmasına kolaylık sağlamak amacıyla geliştirilen hafızlık projelerinde yaşanan sorunlara değinilmiş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerine vurgu yapılmıştır. Çalışmada, örneklem grubunun görüşleri doğrultusunda uygulanan projeler ele alınmıştır. Kurumlar arası imzalanan protokoller çerçevesinde uygulanmaya başlayan projelerin süreci uygulama sahasından alınan görüşler doğrultusunda değerlendirilmiştir. 2012 yılında örgün eğitimde yapılan reformlarla okulların özellikle ortaokul kısımlarında hafızlık eğitimi yeni bir boyut kazanmıştır. Bu süreçte canlanan hafızlık eğitiminin öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal alanlarına direkt veya dolaylı olarak etki ettiği gözlenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ortak yürüttüğü hafızlık eğitimi çalışma sahasındaki farklılıklar ele alınmış dünyada uygulanan farklı hafızlık yöntemleri doğrultusunda çözüm önerileri sunulmuştur.
İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde sorumluluk değeri ile ilgili kazanımların gerçekleşme düzeyi
Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretim programında 8. Sınıf öğrencileri örneğinde "sorumluluk" değeri ile ilgili kazanımların hangi düzeyde gerçekleştiğini tespit etmektir. Bu araştırma, ön test-son test tek grup deneme modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2012-2013 öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen Kars ve Iğdır illerindeki 8. sınıf öğrencilerinden oluşturulmuştur. İstatistiksel analizlerde SPSS paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, 8. sınıf öğrencilerin Kur'an'da Akıl ve Bilgi ünitesindeki "Dini anlamada ve sorumlulukta aklın önemini yorumlar." kazanımı öncesi ve sonrası "sorumluluk" değerine ilişkin, başarı testinde elde etmiş oldukları puanlar arasında anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet değişkeni, şube değişkeni açısından puanlar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Sorumluluk, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Değer Öğretimi, Değer Eğitimi Yaklaşımları, Değer, Değer Eğitimi
İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında saygı değerinin yeri
Bu Araştırmanın amacı ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında kazandırılması hedeflenen değerlerden saygı değerinin programdaki yerini tespit etmektir. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma konusu, problemi, amacı, önemi ve yöntemi açıklanıp, kuramsal çerçeve geliştirilmiştir. Daha sonra konu alanında yapılan çalışmalara yer verilerek değerler eğitimi yaklaşımları sunulmuştur. İkinci bölümde ise İslam eğitim geleneğinde saygı kavramının Kuran-ı Kerim, hadisler, İslam felsefecileri ve İslam mutasavvıflarındaki yeri tespit edilmiştir. Daha sonra İslam eğitimcilerinin karakter eğitimi anlayışlarında saygı değerinin eğitim öğretim süreçlerine nasıl aktarılmaya çalışıldığı incelenmiştir. Üçüncü bölümde ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında değerler eğitimi ve saygı değerine nasıl yer verildiği değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde de bulgular ve önerilere yer verilmiştir. Araştırmada, ilgili öğretim programında saygı değerine yer verilmesine rağmen eksiklerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kavramlar: Saygı, Ġlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi,Ġlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programı, Değer, Değer Eğitimi,Değer Eğitimi YaklaĢımları, Karakter Eğitimi
Çağdaş dönem tefsirinde din ve vicdan hürriyeti: Mevdûdî ve Süleyman Ateş örneği
Çağdaş Dönem Tefsirinde Din ve Vicdan Hürriyeti: Mevdûdî ve Süleyman Ateş Örneği? isimli çalışmamız, öncelikle Kur?ân?a göre ?din ve vicdan hürriyeti? kavramını değerlendirme, daha sonra çağımızın iki büyük müfessirinin gözünden, kavramın anlam alanını tespit ederek, konuya yaklaşımlarını inceleme amacı taşımaktadır. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş?te Mevdudi ve Süleyman Ateş tefsirlerinin günümüz tefsir çalışmaları arasındaki yeri ve önemi ele alınmıştır. Birinci Bölüm?de insan hürriyeti ve iradesi, kelami açıdan ele alınmış ve kavram olarak din ve vicdan hürriyeti incelenmiştir. İkinci Bölüm?de ise Kur?ân?a göre din ve vicdan hürriyeti ele alınmış ve bu bağlamda Mevdudi ile Süleyman Ateş?in inanç hürriyeti, ibadet hürriyeti, dini tebliğ hürriyeti, nasları yorumlama hürriyeti gibi konuları nasıl anladıkları örnekleri ile birlikte karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: 1) Mevdûdî, 2) Süleyman Ateş, 3) Hürriyet, 4) Din Hürriyeti, 5) Tefsir
Kur'an-ı Kerim çerçevesinde Hz Peygamber'in eğitim yöntemleri ve uygulama örnekleri
Bu çalışma, Kur?an-ı Kerim çerçevesinde Hz Peygamber?in eğitim-öğretim yöntemlerini ve uygulama örneklerini konu edinmektedir. Çalışmamızın amacı, günümüzde eğitimci pozisyonunda bulunan herkesi, Hz. Peygamber?in, yaşadığı dönemde üstlendiği eğitimcilik misyonu gereği sergilediği tavır ve davranışlardan ve söylediği sözlerden haberdar etmektir. Zira O?nun Kur?an-ı Kerim?den aldığı ilham ile sunduğu eğitim-öğretim faaliyetlerinin ve bu faaliyetlerde uyguladığı metotların, somut örneklerle müstakil bir çalışma ile gündemde tutulmasının günümüz eğitimcilerinin düşünce dünyalarına bir zenginlik katacağı kanaatindeyiz. Bu noktada çalışmamızda kavram analizlerine çok fazla girmeden, Kur?an?ın insanları eğitirken kullandığı eğitim ilke ve metotlarına ayetler ışığında geniş yer verdik. Hz. Muhammed (sav) özelinde konuyu incelediğimizde O?nun her alanda olduğu gibi bu hususta da ümmetine ve insanlığa zengin bir miras bıraktığını bir kez daha gördük. Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Din Eğitimi, Kur'an-ı Kerim, Eğitim-Öğretim,Öğretim Yöntemleri.
Kadınlarla ilgili hükümler açısından Konyalı Mehmet Vehbi Efendi ve Sait Şimşek tefsirleri
"Kadınlarla İlgili Hükümler Açısından Konyalı Mehmet Vehbi Efendi ve Sait Şimşek Tefsirleri" isimli çalışmamız da Kur'an-ı Kerim'de kadın ile ilgili hükümleri ilgili âyetler ışığında ele alıp, tezimizin ana kaynağı olan iki eserin bu âyetlere yaklaşımını mukayese ederek, İslam'ın kadına verdiği değeri anlamaya çalıştık. Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu ve problemi, amacı, önemi ve sınırlılıkları ile her iki eser ve yazarları hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde Tevrat, İncil ve Kur'an'a göre kadının yaratılışı ile İslam öncesi medeniyetlerde ve İslam'da kadının konumunu inceledik. İkinci bölümde ibadet hükümleri açısından, kadınlara özel durumlar ve kadının örtünmesi konularını Hülasâtü'l-Beyân ve Hayat Kaynağı Kur'an tefsirlerini mukayese ederek ben-zer ve farklı yorumlara dikkat çektik. Üçüncü bölümde hukuki hükümler açısından kadının konumunu aynı şekilde Hü-lasâtü'l-Beyân ile Hayat Kaynağı Kur'an Tefsirlerini mukayese ederek inceledik.
Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı 4-6 yaş okul öncesi eğitim kurumlarında mevcut durum ve beklentilerin saptanması
Okul öncesi dönem olarak ifade ettiğimiz 0-6 yaş, insan gelişiminde; sosyal duygusal, dil, bilişsel ve fiziksel gelişimin en hızlı ve yoğun gerçekleştiği süreci kapsar. Bu dönemde alınan eğitim insan hayatının temelini oluşturur. Bu süreci nitelikli ve uygun fiziksel koşullarda geçiren bireyler yaşamlarında daha başarılı ve mutlu olurlar. Bu dönemde bireyin tüm gelişim alanlarında desteklenmesi, ilgi ve yetenekleri doğrultusunda eğitim sürecine dahil edilmesi başarısının temelini oluşturur. İnsan yaşamının kritik bir dönemini kapsayan okul öncesi eğitim öğretim programında din eğitiminin yer almaması çocukların manevi gelişiminde büyük bir boşluk oluşturmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı 4-6 yaş okul öncesi eğitim kurumları bu noktada resmi olarak okul öncesi din eğitimini yaygın eğitim ile veren tek resmi kurum olma özelliğine sahiptir. Bu çalışmanın amacı; Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı 4-6 yaş okul öncesi eğitim kurumlarının mevcut durumlarının değerlendirilmesi ve beklentilerinin saptanmasıdır. Bu doğrultuda Bursa ilindeki 102 öğreticiye anket uygulanmış ve ankete verdikleri cevaplar doğrultusunda kurumların genel bir değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. Yapılan değerlendirmelerin sonucunda bu kurumların genel itibariyle fiziksel imkanlarının ve kullanılan eğitim materyallerinin okul öncesi kurumların standartlarına uygun olduğu, öğreticilerin aldıkları çocuk gelişimi ve eğitimi kursunun sınırlı saatlerde olması nedeniyle eğitim öğretim sürecinde zorluklar yaşadıkları tespit edilmiştir.
Bingöl masallarındaki ahlakî değerler
Masallar, hem eğitici hem de eğlendirici olmaları sebebiyle geçmişten günümüze sahip olduğumuz değerleri gelecek nesillere aktarmak amacıyla hep tercih edilen yöntemlerden biri olmuştur. İnsanlar, yüzyıllar boyunca edindikleri tecrübelerini, bilgi birikimini, geleneklerini ve göreneklerini bu yolla gelecek kuşaklara aktarmış; onları uyarmayı, eğitmeyi ve zorluklara karşı hazır tutmayı arzulamıştır. Bu nitelikleriyle masallar, kişiye kazandırılmak istenen değerlerin aktarılmasında en etkili yollardan birisi olmuş ve değerler eğitimin vazgeçilmez yöntemlerinden birisi haline dönüşmüştür. Bu çalışmanın amacı, Bingöl ilinde derlenen masallardan oluşan Okan Alay 'ın "Bingöl Masalları (İnceleme - Metin)" (2005) ve Faruk Kayman'ın "Bingöl'de Anlatılan Masalların Çocuk Eğitimi Açısından İncelenmesi" (2011) adlı eserlerinde yer alan on masalın içinde barındırdığı olumlu ve olumsuz ahlaki değerleri tespit etmek ve bu bağlamda değerlendirmelerini yaparak değerler eğitimine katkı sunmaktır.
Ekrem Bektaş'ın çocuk romanlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Günümüz toplumlarında yoğun olarak görülen değer yozlaşması başta aileler ve okullar olmak üzere tüm ilgilileri, gelecek nesillere değer aktarımı konusunda alternatif çözüm yolları bulmaya yöneltmiştir. Bilhassa eğitim kurumlarının temel taşı olarak kabul edilen okullarda, öğrencilere değer kazandırma hedefine yönelik pek çok etkinlik gerçekleştirilmektedir. Bu faaliyetler arasında en dikkat çekici olanlarından biri de son dönemlerde sıkça karşılaştığımız çocuk edebiyatının masal, şiir, biyografi, anı, tiyatro, hikâye, roman gibi türleriyle değer aktarımını gerçekleştirmektir. Bu türler arasından çocuk romanları, değerler eğitimi sahasında ön plana çıkan en temel kaynaklardan biridir. Bu araştırmanın temel amacı, günümüz çocuk edebiyatı yazarlarından biri olan Ekrem Bektaş'ın çocuk romanlarında değerlere yer verme durumunu tespit etmektir. Bu amaçla araştırmanın problemini "Ekrem Bektaş'ın çocuk romanlarında yer alan değerler Milli Eğitim Bakanlığı'nın öğretim programlarında belirlediği 10 kök değer ile örtüşmekte midir?" sorusu oluşturmaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak Ekrem Bektaş'ın 11 kitaptan oluşan çocuk romanları içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında, Ekrem Bektaş'ın çocuk romanlarında yer alan değerler, Milli Eğitim Bakanlığı'nın öğretim programlarında belirlediği "adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik" olarak belirlenen kök değerler kapsamında incelenerek sınıflandırılmıştır. Ulaşılan veriler doğrultusunda Ekrem Bektaş'ın çocuk romanlarının, Milli Eğitim Bakanlığı'nın öğretim programlarında belirtilen kök değerler ile örtüştüğü tespit edilmiştir. Araştırmanın neticesinde Ekrem Bektaş'ın çocuk romanlarının; çocukların değerler ile tanışmasını ve bu değerleri içselleştirmelerini sağlayacak birçok iletiye sahip olduğu, bundan hareketle de değer eğitimi sürecinde yararlanılabilecek kaynaklar olarak dikkate alınması gerektiği söylenebilir.
İlköğretim Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Dersinde folklorik öğelerle değerler eğitimi kazanımı (Diyarbakır ili özelinde)
Değerler eğitimi bir okul ve ders programı olmaktan ziyade yaşam boyu varlığını sürdüren bir eğitimdir. Eğitim sisteminin amaçlarına bakıldığında akademik başarı yanında temel değerleri benimseyen bireylerin yetişmesinin hedeflendiği görülmektedir. Bu nedenle değerler eğitimine öğretim programlarında ayrı bir program, konu ya da ünitede yer verilmemiştir. Değerler eğitiminin niteliği gereği soyut olması, İlköğretim çağının değerlerin benimsenmesi bakımından kritik bir eşik olması ve somut bir anlatıma da ihtiyaç duyması dolayısıyla bu eğitimin nasıl verileceği önem kazanmaktadır. Değerlerin kazanılmasında pek çok yaklaşımın birlikte kullanılması faydalı olacaktır. Bu anlamda değerler eğitimi verilirken aktarılan değerlerin özellikle çocuğun zihninde canlanması ve yaşadıklarıyla anlamlandırılması bakımından yaşadığı çevrenin folklorik öğelerine temas edilmesi önemlidir. Konu anlatımlarının arasına serpiştirilecek olan folklorik öğeler hem anlatıma zenginlik katacak hem de dersi soyut olmaktan çıkaracaktır. Böylece unutulmaya yüz tutan pek çok değer bu sayede yeni kuşaklara aktarılacak ve söz konusu değerlerin benimsenmesi daha kolaylaşacaktır. Değerler eğitiminin aktarımında folklorik öğeler olan halk türkülerinden, deyimlerinden, atasözlerinden, gelenek, görenek ve inançlarından hareketle açıklama yapmak hiç şüphesiz öğrencinin hafızasında ilgili değerlerin daha kolay yer edinmesinde de katkı sağlayacaktır. Bu nedenle söz konusu çalışmamızda İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Diyarbakır ili folklorik öğelerinde yer alan değerlerin dersle ilişkilendirilmek suretiyle hangi ünite ve konuda nasıl verilebileceği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Folklor, Değer, Değerler Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Elazığ masallarındaki ahlakî değerler
Masallar, insanların tarihsel süreç içerisinde sosyal ve kültürel alanlarda tecrübe ettikleri birikimleri, gelecek nesillere aktarmak için kullandıkları yöntemlerden biri olmuştur. Kendi içinde barındırdıkları özellikleriyle, nesilleri terbiye etmede ve hayata hazırlamada sıkça başvurulan araçlar arasında yerlerini almışlardır. Bu yönleriyle masallar, geçmişte ve günümüzde, özellikle değerler eğitimi çalışmalarında çokça tercih edilen önemli bir eğitim yöntemine dönüşmüşlerdir. Bu çalışmanın amacı, 1970 yılında Elazığ ilinde toplanan masallardan oluşan Umay GÜNAY'ın "Elazığ Masalları ve Propp Metodu"adlı eserinde yer alan on masalın barındırdığı olumlu ve olumsuz ahlaki değerleri tespit etmek ve bu çerçevede değerlendirmelerini yaparak değerler eğitimine katkıda bulunmaktır.