Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı
6
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Dilate kardiyomiyopatili hastalarda MRP1 ve MPR2 gen ekspresyonlarının analizi
Dilate kardiyomiyopati (DKMP), normal sol ventrikül duvar kalınlığı ile beraber kasılma disfonksiyonu ve ventrikülde genişleme ile karekterize, ilerleyici kalp kası hastalığıdır. Kardiyomiyopatinin kalıtımsal hastalıklar, infeksiyonlar ve toksinleri de içeren birçok nedeni bulunmaktadır. DKMP'nin yaklaşık dörtte biri idiyopatiktir. Ekokardiyografi ve aile ağacı çalışmalarıyla idiyopatik olarak adlandırılan DKMP hastalarının %20'si ailesel bulunmuştur. Ailenin diğer bireylerinde de hastalık çeşitli şekillerde kendini gösterebilir. Dilate kardiyomiyopati saptanan kişilerde hastanın diğer aile bireylerinin de (Çocukları dahil) araştırılmasının önemi belirtilmektedir. Hastalığın tedavisi sırasında ilaçlara gösterilen direnç mekanizmaları ve ilaçlara bağlı yan etkiler, ilaç metabolize eden enzimlerdeki genetik varyasyonlara bağlı olarak aynı toplumdaki bireyler arasında farklılık gösterir. Bu fark, ilaç direnci oluşturan MRP genlerinin ekspresyonuna bağlı olabilir. Bu çalışmada, MRP-1 ve MRP-2 genlerinin ifade düzeylerinin belirlenmesi ile tedavide çoklu ilaç kullanımı gerektiren DKMP' li hastalarda tedaviye yanıttaki kişisel farklılıkların açıklanması ve hastalığa ait tedavinin moleküler temellerinin daha fazla aydınlatılmasına destek olunmasını amaçladık. 90 DKMP tanısı konan hasta ile 90 sağlıklı erişkin kontrolden oluşan 2 grubun periferik kan örneklerinden total RNA izolasyonu gerçekleştirildi. Total RNA örnekleri cDNA'ya çevirildi. Hedef gen (MRP-1 ve MRP-2) ve referans gene (ABL) ait tasarlanan primerler kullanılarak gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (Q PCR) yapıldı. Böylece referans ve hedef gene ait cDNA'lar çoğaltıldı. Genlerin ekspresyon düzeyleri ölçülerek, veriler kaydedildi. Elde edilen veriler doğrultusunda, DKMP hastalarında sağlıklı kontrol grubuna göre MRP-1 mRNA düzeyinin 6 kat, MRP-2 mRNA düzeyinin ise 77 kat fazla olduğu hesaplandı. Bu çalışmanın sonucunda, MRP-1 ve MRP-2 genlerin ifade düzeylerinin belirlenmesi DKMP hastalığının tedavisine katkı sağlayabilir. Ancak bunun için DKMP' li hastalarda daha fazla gen ailesinin ve sayısının artırılarak elde edilen verilerin desteklenmesine ihtiyaç vardır.
Romatoid artritli hastalarda omentin seviyesinin değerlendirilmesi
Romatoid artrit (RA), nüfusun yaklaşık % 1 ini etkileyen inflamatuvar ve otoimmun olan bir hastalıktır. Eklem kıkırdağında geri dönüşü olmayan hasarlar ile karakterizedir. Yakın zaman önce tanımlanan omentinin çeşitli inflamatuvar hastalıklarda rol aldığı bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı; omentinin RA'in patogenezindeki muhtemel rolünü hem genetik hemde protein düzeyde değerlendirmekdir. Bu çalışma, Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniğine başvurmuş 87 hastayı içermektedir. Serum omentin seviyesi ELISA, Val109Asp genotipleri ise PZR-RFLP yöntemleriyle analiz edildi. Serum omentin seviyesi ve Val109Asp polimorfizmi açısından hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunamadı. Bu çalışma, omentin adipokininin RA'in pathogenezindeki muhtemel rolünü inceleyen ilk araştırmadır. RA ile omentin arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çalışmada kullandığımız hastalarımız önceden tanısı konulmuş ve ilaç kullanan bireyler olması çalışmamızın başlıca kısıtlayıcı faktörü olarak düşünülebilir. Fakat omentinin RA'in patogenezindeki muhtemel rolünü açıklığa kavuşturmak için bu çalışma, ilaç kullanmamış hastalardan meydana gelen daha büyük popülasyonlarla tekrarlanmalıdır.
İnsülinoma kökenli fare beta hücre hatlarında TRAIL'ın apoptotik etkinliğinin araştırılması
Tip 1 Diyabet'te (T1D), pankreatik beta hücrelerinin, progresif insülitis sürecinde, proinflamatuar sitokinlerin etkisi ile yıkıldığı bilinmektedir. TNF ve FasL'ın yanında, IFN-gama ve IL-1beta'nın da beta hücre ölümüne katkıda bulunarak T1D'in ortaya çıkmasında önemli rol oynadığı gösterilmiştir. 1995 yılında keşfedilen TNF-Related Apoptosis Inducing Ligand'ın (TRAIL) ise, TNF ailesi üyesi diğer sitokinlerin aksine otoimmun reaksiyonları baskılayabildiği gösterilmiştir. Ancak TRAIL'ın, beta hücrelerinin ölüm mekanizmasında da rol alıyor olabileceği düşünülmektedir. Dolayısıyla, TRAIL'ın beta hücreleri üzerindeki etkisi, ve genel olarak T1D'teki kesin rolü henüz açığa çıkarılamamıştır. Sonuçlarımız, kullandığımız NIT-1 fare beta hücre hattında TRAIL hücre yüzey reseptörlerinden DR5'in en yüksek oranda sentezlendiğini, DcR1 ve DcR2 yalancı reseptörlerinin de belirgin oranda ifade edildiğini göstermiştir. Çalışmamızda, NIT-1 hücrelerinde TRAIL'ın çözülebilir formunun (sTRAIL) orta derecede sitotoksik etki yarattığı gösterilmiştir. TRAIL inflamatuar sitokinlerle birarada uygulandığında kısa dönemde (24 st) hücre canlılığını azaltıcı yönde ek bir etki göstermesine rağmen, uzun dönemde (48 st) bu etkinin kaybolduğu, koruyucu etkinin dahi ortaya çıkabildiği gözlenmiştir. Bu sonuçlarla uyumlu olarak, DR5 ölüm reseptörünün inflamatuar sitokinlerin etkisi ile 48. saatte baskılandığı görülmüştür. NIT-1 hücreleri üzerinde TRAIL ligand ekspresyonu da yine proinflamatuar sitokinlerin etkisi ile 24. ve 48. saatlerde baskılanmıştır. Bulgularımız, NIT-1 pankreatik beta hücrelerinde proinflamatuar sitokinler ile birlikte TRAIL uygulamasının, ilk aşamada ölüm oranının artırdığı, ancak sonrasında TRAIL'ın bu hücrelerde inflamatuar sitokinlerin etkisine ek olarak canlılığı inhibe edici etkisinin olmadığı, koruyucu etkinin dahi ortaya çıkabildiği gözlenmiştir. Sonuçlarımızın TRAIL'ın T1D'teki rolünün daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacağını düşünüyoruz.
Akciğer kanserinde rekombinant adenovirüs aracılı TRAIL transferinin potansiyel terapötik etkisi
AKC ĞER KANSER NDE REKOMB NANT ADENOV RÜS ARACILITRAIL TRANSFER N N POTANS YEL TERAPÖT K ETK SÇ ĞDEM AYDIN ACARAkciğer kanseri ölüme sebebiyet veren kanserler arasında hem erkeklerdehem de kadınlarda birinci sırada yer almaktadır. Günümüzde akciğer kanserine karşıen yaygın olarak kullanılan tedavi şekilleri arasında yer alan kemoterapi veradyoterapinin tümöre karşı etkisini gösterebilmesi, p53 tümör baskılayıcı proteinininvarlığını gerektirir. Sonuç olarak, p53 proteini olmayan tümörler, hem kemoterapihem de radyoterapiye karşı dirençlilik gösterir. TRAIL gibi ölüm ligantları kanserhücrelerinde p53'den bağımsız olarak apoptozisi indükleyebilmektedir ve bu nedenlegen tedavisi için potansiyel tedavi edici ajanlar olarak düşünülmektedir. Buna karşın,akciğer tümörünü de kapsayan bazı tümörlerde TRAIL' a karşı dirençlilikgözlenmiştir. Ayrıca, TRAIL'ın dirençlilik mekanizması da anlaşılamamıştır.Şimdiye kadar kanser hücrelerinde TRAIL dirençliliği ile TRAIL reseptör sentezprofili arasında bir korelasyon gösterilememiştir. Aksine, böyle bir korelasyonun varolmadığına inanılmaktadır. Bu çalışmada ilk olarak, akciğer kanserli hastalar içinpotansiyel bir gen tedavi modeli olduğu düşünülen TRAIL'ın adenovirüs aracılığı ileverilimi test edildi. A549 akciğer kanser hücre hattının TRAIL aracılı hücre ölümünekarşı tamamen dirençli olduğu belirlendi. Ayrıca, IKK inhibisyonunu (AdIKKβKA)kapsayan bütünleyici bir gen tedavi metodu ile akciğer kanser hücreleri TRAIL' akarşı duyarlı hale getirildi. kincil olarak, akciğer kanser hücrelerinin TRAILreseptör kompozisyonu Real Time RT-PCR ve akış sitometrisi analizleri ile tespitedildi. A549 akciğer kanser hücre hattındaki TRAIL dirençliliği hücre yüzeyindekiTRAIL-R4 dekoy reseptör senteziyle ilişkilendirildi.Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, adenovirüs, gen tedavi, TRAIL, IKKinhibisyonu
Kronik myeloid lösemi hücre hattında tirozin kinaz inhibitörlerine karşı direnç mekanizmalarının araştırılması
Kronik myeloid lösemi (KML), kimerik Bcr-Abl onkoproteininin sentezlenmesinden sorumlu t(9;22)(q34;q11) translokasyonu ile karakterize bir hematopoetik kök hücre hastalığıdır. KML tedavisinde, imatinib gibi tirozin kinaz inhibitörlerinin Bcr-abl'in işlevini engelleyerek sağladıkları önemli başarıya rağmen ilaç direnci bugün hala hastaların %20-30'unu etkileyen ciddi ve belki de en önemli sorundur. İlaç direncinin altında yatan sebepleri anlamak üzere in vitro olarak tasarlanan çalışmalarımızı, laboratuarımızda daha önce imatinib baskısı altında doğal seçilimle elde ettiğimiz, BCR-ABL mutasyonu/amplifikasyonu bulunmayan, yaşam sinyalleri Bcr-Abl'den bağımsız, tirozin kinaz inhibitörlerine dirençli bir K562 alt-klonu (K562-Ir) üzerinde yaptık. Tez kapsamında hücre ölümü çalışmaları, senesens çalışmaları, akım sitometrisi ile yüzey belirteç molekülleri taraması, üç-boyutlu hücre kültürü çalışmaları, farklı TKI'lerle dozaj denemeleri, proliferasyon deneyleri, Western blot, immünofluoresans teknikleri ile gen ifadesi çalışmaları, hücre farklılaştırma deneyleri, mRNA mikrodizin (transkriptom) analizi, Q-PCR ile amplifikasyon varlığının saptanması ve ekspresyon doğrulama çalışmaları, microRNA mikrodizin analizi gerçekleştirildi. K562-Ir hücrelerinin atasal hücrelerden farklı olarak yapışkan (adherent) özellik kazandığı gözlendi. Dirençli hücrelerin daha yavaş çoğaldıkları, tedavide kullanılan TKI'lerden imatinib'e olduğu kadar nilotinib, dasatinib, bosutinib ve ponatinib'e de dirençli oldukları; hücre ölüm sinyallerinin azaldığı, embriyonik yüzey markerları kazandıkları, birçok hücre-doku-organ farklılaşmasında rol oynayan genleri yeniden regüle ettikleri; üç boyutlu hücre kültürü ortamında tümör sferoidleri oluşturabildikleri gözlemlendi. Ayrıca İlaç direnci, hücre çoğalması, apoptoz direnci, hücre farklılaşmasından sorumlu tutulan mikroRNA'ların ifadesinde artış olduğu izlendi. Tüm verilerimiz bir arada değerlendirildiğinde, lösemik popülasyondaki bazı hücrelerde imatinib yanıtının transkripsiyonel instabilite ile sonuçlanmasıyla fenotipik adaptasyon gösteren, Bcr-Abl-bağımsız, agresif bir popülasyonun ortaya çıktığını ileri süren yeni bir TKI direnç modeli sunulmuştur.
İnsan mitokondriyal DNA'sında RFLP yöntemi ile polimorfizmin değerlendirilmesi
ÖZET Moleküler genetik tekniklerinin ortaya çıkması ve gelişmesi ile biyoloji ve genetik bilimi ivme kazanmıştır. Geliştirilen teknikler birçok çalışmada kullanılmaya başlanmış ve moleküler genetik tıp, ziraat ve biyoloji gibi birçok bilim dalında uygulama alanı bulmuştur. Bu bilim dallarında birçok problemin çözümünde moleküler genetik yöntemlerinin kullanımı zorunlu hale gelmiştir. Polimeraz zincir reaksiyonu (Polymerase Chain Reaction : PCR) yönteminin keşfedilmesi ve geliştirilmesi genetikte devrim olmuş ve nükleotid dizilerinin in vitro ortamda çoğaltılması sağlanmıştır. Mitokondriyal DNA bağlantılı ilk hastalığın (Lebers Hereditary Optic Neuropathy; LHON) moleküler patolojisinin açıklanmasından sonra, moleküler genetik teknikleri kullanılarak birçok hastalığın etiyopatogenezinde mitokondriyal DNA'nın rol oynadığı ortaya konulmuştur. Bu konudaki çalışmalar arttıkça bireyler arasındaki DNA dizi farlılıklarının her zaman hastalıkla sonuçlanmadığı anlaşılmıştır. Bu dizi farklılıkları populasyonlarda sabitlenmekte ve populasyonlar arası farklılıklar göstermektedir. Ayrıca DNA dizisinde zamanla orantılı bir değişimin olduğunun farkına varılması modern, insanın gelişimini ortaya koymada moleküler genetik tekniklerinin kullanımına yeni bir alan sağlamıştır. Sağlıklı bireyler arasında DNA dizilerindeki farklılıkların ortaya konulması, klinik patolojiyle bağdaştırılan moleküler değişikliklerin her zaman bir etiyolojik etken olmayabileceği düşüncesini doğurmuştur. Bu nedenle polimorfizm çalışmaları gündeme gelmiştir. Klinik çalışmalarda yanılgılara düşmemek için çalışılan populasyonun polimorfik yönünün iyi algılanmış olması gereklidir. Biz bu çalışmamızda sağlıklı bireylerin oral kavite mukoza epitelinden mitokondriyal DNA izolasyonu yaparak, mitokondriyal DNA'nın, biri konstant diğeri de hipervaryabl olmak üzere iki segmentini PCR ile amplifiye ettik. Her bir bölge için iki adet farklı restriksiyon enzimi uyguladık. DNA fragmentlerini %3,5'lik agaroz gelde yürüttük. Çalışmaya dahil edilen 38 bireyin tamamının konstant bölgelerinde farklı kesim olgusuna rastlanmazken, hipervaryabl bölgede 4 bireyde farklı kesime rastlanmıştır. Bu 4 bireyde Hint I enzimi kesim bölgesi kaybolmuştu. Bu bireylerden birisinin birinci derece 2 yakını ile diğerinin bir yakını incelenmiş ve bunların da Hint I kesim bölgesini kaybettikleri görülmüştür. Bu çalışma, bölgemizdeki populasyonda, mitokondriyal genetik hastalıkların teşhis çalışmalarına girişilmeden önce yapılması gereken çalışmalardan ilkidir. EldeIV edilen sonuçlar, çevremizdeki populasyonda, incelenen mitokondriyal DNA segmentlerindeki polimorfizmin boyutlarını ortaya koyması yönünden henüz yetersiz ise de, incelenen iki genetik bölgedeki varyasyon beklenen bir model ortaya koymuştur. Bu ve benzer çalışmalara daha çok marker kullanarak ve istatistiksel açıdan belli bir güvenilirlik düzeyine ulaşılıncaya kadar devam edilmesi gerekmektedir.