192
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0
Departman
0
Researcher
Archived Theses
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Mardin Sancağında eğitim
"Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Mardin Sancağında Eğitim" konulu tez çalışmamızda önemli bir eğitim, kültür ve medeniyet merkezi olan Mardin Sancağının İslamiyet öncesi ve sonrasında özellikle Tanzimat'ın eğitime dair getirdiği yeniliklerin Mardin'deki uygulama durumu ve Cumhuriyet'e kadar uğradığı değişmelerden bahsedilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, başlangıçtan modernleşme dönemine kadar Mardin Sancağında açılan klasik eğitim kurumları olan medreseler ve sıbyan mekteplerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde Arşiv kayıtlarına dayalı olarak Tanzimat dönemi ve sonrasında Mardin Sancağında teşkil edilen maarif idaresi ve maarif meclisleri ile iptidai, rüştiye, idadi, gayrimüslim ve yabancı devlet okulları hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Sonuç kısmında ise, Mardin Sancağında Tanzimat süreciyle birlikte görülen eğitim yeniliklerinden bahsedilmiştir. Devlet, bütün ekonomik ve siyasi buhranlara rağmen diğer vilayet ve sancaklarda olduğu gibi, Mardin Sancağında da modern eğitimin gelişimi ve yayılması için büyük çaba sarf ettiği ifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mardin, Tanzimat, Eğitim, Modernleşme, Misyonerlik
Türk imalat sanayinde bilgi dışsallıkları
Son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmeler neticesinde Dünya'da mesafe kavramı ortadan kalkmaya başlamıştır. Üretilen bilgi ve yenilikler başka kişi veya kuruluşlara hızlı bir şekilde yayılmaktadır. İletişim ve ulaşım teknolojilerindeki hızlı gelişmeler ülkeleri yakınlaştırarak dünyayı adeta ''küresel bir köy''e dönüştürmüştür. Bu çalışmada, Türk imalat sanayisinde meydana gelen bilgi dışsallıkları üzerine sınırlı sayıda çalışmanın bulunması, bilgi dışsallıklarının öneminin daha iyi şekilde kavranması ve konu ile ilgili yapılacak olan araştırmalara kaynak oluşturmak hedeflenmiştir. Analiz aşamasında her sektör için otokorelasyon ve değişen varyans problemlerinin var olup olmadığını belirlemek amacıyla Breush-Godfrey Serial Correlation (LM) Testi ve Heteroskedasticity (White) Testi yapılmıştır. Otokorelasyon ve değişen varyans testlerinden sonra tahmin yöntemi olarak GMM (Genelleştirilmiş Momentler Modeli) ile değişkenler test edilmiştir. İmalat sanayi alt sektörleri için ayrı ayrı yapılan GMM tahmincisi test sonuçlarına göre, MAR, Jacobs ve Porter bilgi dışsallıkları ve YENYO değişkeni hem pozitif hem de negatif etkiye sahip olabilmektedirler. MAR bilgi dışsallıkları 9 sektör, Jacobs bilgi dışsallıkları 7 sektörde ve Porter bilgi dışsallıkları ise 6 imalat sanayi alt sektörü için anlamlı bulunmuştur. YENYO değişkeni ise 9 İmalat sanayi alt sektörü için anlamlı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Bilgi Dışsallıkları, MAR, Jacobs ve Porter, Türkiye İmalat Sanayi, GMM
Vergi mükelleflerinin vergi karşısındaki tutum ve davranışları (Erzurum alt bölgesi)
Geçmişten günümüze devletin en önemli gelir kaynağı olan vergiler toplumsal yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır. Vergi, devlet için en önemli gelir kaynağı iken mükellefler açısından çoğu zaman katlanılması güç bir yük olarak algılanmaktadır. Bu nedenle mükelleflerin vergi uygulamaları karşısında sergiledikleri tutum ve davranışlar vergi gelirleri açısından önem arz etmektedir. Mükellefin vergiyi bir yük olarak algılaması vergi ödevini tam olarak yerine getirmemesine neden olacaktır. Gelir kaybına uğradığını düşünen mükellefler sosyal, siyasal, ekonomik ve mali durumlara bağlı olarak farklı tepkiler göstereceklerdir. Bu tepkiler, verginin sosyo-psikolojik açıdan incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu araştırma, mükelleflerin ödedikleri vergiyi psikolojik ve sosyal yönden nasıl algıladıklarını ve vergilendirme karşısında tutumlarının ne olduğunu tespit edebilmek amacıyla yapılmıştır. Toplumun vergiye gönüllü uyumunun arttırılması için örnek kitleyi teşkil eden Erzurum alt bölgesi (Erzurum, Erzincan ve Bayburt) için 943 mükellefe uygulanan anket çalışması ile vergi mükelleflerinin vergilemeye ilişkin düşünce ve davranışları tespit edilmiş ve vergiye gönüllü uyum konusunda olumlu düşüncelerinin olduğu görülmüştür. Yapılan ankete göre, mükelleflerin herhangi bir zorlama olmadan vergilerini ödedikleri düşüncesinin ağırlıkta olduğu söylenebilir. Ancak mükelleflerde özellikle vergi cezaları, denetimleri ve afları konusunda yapılacak düzenlemelerin vergi adaleti ile ilgili bakış açılarını olumsuz etkileyebileceği bu nedenle mevzuatta vergi aflarına mümkün olduğunca yer verilmemesi ve denetim ve cezaların etkin uygulanmasının vergiye uyumu arttıracağı ifade edilebilir
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri ve ekonomik büyümeye etkisi
Uluslararası sermaye hareketlerinin büyük bir kısmını oluşturan ve istihdam, teknoloji, işletme bilgisi, uluslararası piyasalara entegrasyon ve rekabet ortamının oluşturulması noktasında ekonomik büyümeye birçok fayda sağlamaktadır. DYSY'lerin ülke ekonomilerine sağladığı avantajlar ve bu yatırımların ülke ekonomileri açısından önemi göz önüne alındığı zaman, DYSY'lerin ülke ekonomilerini tercihini etkileyen ekonomik faktörlerin saptanması DYSY girişlerinin sürekliliğinin sağlanması açısından büyük önem arz etmektedir. DYSY'lerin belirleyicilerini tespit etmek amacıyla Türkiye ekonomisinden seçilmiş dışa açıklık oranı, döviz kuru, gayrisafi yurtiçi hâsıla, uluslararası net rezervler, faiz oranları, İstanbul menkul kıymetler borsası ve ülke riski değişkenlerinin; 2005Q1-2015Q3 dönemlerine ait zaman serisi verileri kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır. Ayrıca DYSY'ler ile ekonomik büyümeyi temsilen gayrisafi yurtiçi hâsıla değişkeni arasında Granger Nedensellik testi uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda DYSY'lerin belirleyicilerinin dışa açıklık oranı, döviz kuru, gayrisafi yurtiçi hâsıla ve uluslararası net rezervler değişkenleri olduğu ve DYSY ile gayrisafi yurtiçi hâsıla arasında çift yönlü nedenselliğin olduğu tespit edilmiştir.
Erzurum'da kış turizmi talep tahmini
Bu çalışmanın amacı; Erzurum ilini kış turizminden yararlanmak amacıyla tercih eden kişilerin bölgeyi seçme nedenlerini etkileyen faktörleri ve bu nedenlerin Sosyo ekonomik ve demografik faktörlerle ilişkisini ortaya koymaktır. Üç bölüm olarak hazırlanan bu çalışmanın birinci bölümünde, kış turizminin ekonomik ve toplumsal yararları, diğer turizm alanlarıyla ilişkisi, kış sporlarının turizm sektöründeki yeri ve önemi, dünyada kış turizmi merkezleri, Türkiye'de kış turizminin gelişimi ve bölgedeki kış turizm merkezlerinden bahsedilmiştir. Ayrıca bu bölümde kış turizminin Erzurum'daki yerine ve turizm ekonomi ilişkisine değinilmiştir. İkinci bölümde, tüketici tercihleri, talep, talep teorisi ve esnekliklerin yanında turizm talebine, önemine, turizm talebi yöntemlerine ve bu talebi etkileyen faktörlere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, araştırmanın önemi, amacı ve kapsamı ilgili literatürün eklenmesi ve desteği ile belirtilmiş ve anketin hazırlanması ve uygulanması aşamaları anlatılarak, kullanılan veri setinin işlenmesi ve çözümlenmesine değinilerek ekonometrik model hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç olarak, 531 kişiye uygulanan anketlerden elde edilen verilerin analiz edilmesiyle yaş ilerledikçe, gelir düzeyi arttıkça daha çok bireyin kış turizmi için Erzurum ilini tercih edecekleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kış Turizmi, Talep, Erzurum'da Kış Turizmi İkinci bölümde, tüketici tercihleri, talep, talep teorisi ve esnekliklerin yanında turizm talebine, önemine, turizm talebi yöntemlerine ve bu talebi etkileyen faktörlere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, araştırmanın önemi, amacı ve kapsamı ilgili literatürün eklenmesi ve desteği ile belirtilmiş ve anketin hazırlanması ve uygulanması aşamaları anlatılarak, kullanılan veri setinin işlenmesi ve çözümlenmesine değinilerek ekonometrik model hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç olarak, 531 kişiye uygulanan anketlerden elde edilen verilerin analiz edilmesiyle yaş ilerledikçe, gelir düzeyi arttıkça daha çok bireyin kış turizmi için Erzurum ilini tercih edecekleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kış Turizmi, Talep, Erzurum'da Kış Turizmi
Kadın girişimciliği: Erzurum ilinde bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, Erzurum ilinde faaliyet gösteren kadın girişimcilerin profilini ortaya koymak, girişimcilik faaliyetlerini etkileyen faktörleri ve sorunlarını araştırmaktır. Bu amaçla çalışma; kadın girişimcilerin işletmelerini kurarken, yönetirken ve kurduktan sonra karşılaştıkları problemleri; iş kurma ve yönetme süreçlerinde ailelerinden, çevrelerinden ve çeşitli kuruluşlardan destek alma durumlarını; iş ve aile hayatı arasındaki karşılıklı etkileşimi, rol çatışması yaşama durumlarını ve bölgede kadın girişimciliğini destekleyen koşullar konusunda algı düzeylerini incelemektedir. Ayrıca kadınların girişimcilik faaliyetini etkileyen faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Saha araştırması kapsamında Erzurum il merkezinde çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 200 kadın girişimciye anket uygulanmıştır. Saha araştırması kapsamında toplanan veriler öncelikle tanımlayıcı istatistikler, frekans tabloları, ortalama değerleri ile değerlendirilmiştir. Kadınların girişimcilik faaliyetini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi için altı faktör önerilmektedir: işletme yönetiminde zorluk, rol çatışması, destekleyici çevresel koşullar, ataerkil toplumsal yapı, sosyo-ekonomik durum. Bu altı faktörün toplam varyansa yaptığı katkının %55,927 olduğu görülmektedir.
Varlık Gazetesine göre Cumhuriyet döneminde Erzurum(1923-1935)
Ağırlıklı olarak Varlık gazetesi ve diğer kaynaklardan faydalanılarak hazırladığımız bu çalışmanın amacı; Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Erzurum'un yakın tarihinde önemli bir yer tutan ve çeşitli kırılmalara yol açan 1923-1935 yılları arasını incelemektir. Erzurum bu döneme yeni umutlarla girmiştir. Çünkü 1916'da Ruslar tarafından işgal edilen şehir, 1918'de Ermeniler tarafından yapılan büyük bir katliama sahne olmuş ve ardından 12 Mart 1918'de kurtarılmıştır. Takip eden Milli Mücadele döneminde, bu mücadelenin fitilini ateşleyen ve bunu Erzurum Kongresi ile taçlandıran şehir, bu bakımdan Cumhuriyet'in ilanına giden yolda önemli bir konum elde etmiştir. Bu amaçla başta Varlık gazetesi olmak üzere çeşitli kaynaklar taranarak 1923-1935 yılları arasında Erzurum'daki siyasî ve idarî yapı incelenmiştir. Siyasi yapı içerisinde özellikle CHF'nin Erzurum'daki kuruluş aşaması, faaliyetleri, yöneticileri, özellikle Şeyh Sait İsyanı ve Şapka Hadisesi karşısında şehir halkının takındığı tutum ve mücadele, Erzurum'da görev yapmış değişik kademedeki yöneticiler hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra iktisadî hayat, ekonomik faaliyetler, 1929 Ekonomik Krizi'nin şehir ekonomisine yaptığı olumsuz etkiler, Aşar sisteminin dezavantajları ve vergi toplamadaki usulsüzlükler bunun akabinde modern vergi sistemine geçiş, tarım ve hayvancılığın bu bölgedeki potansiyeli, belediyecilik ve imar faaliyetleri, alt yapı çalışmaları bu kapsamda özellikle I. Dünya Savaşı ve Rusya'nın savaştan çekilmesi sonucunda destekledikleri Ermeni çetelerinin şehri tahrip ederek kullanılamaz hale getirmesi sonucunda Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki şehirleşme çalışmaları, ulaşım, demir ve karayolu ulaşımının bu bölgedeki tarihsel gelişimi ve yapılan faaliyetler, eğitim alanında yapılan çalışmalar, halkın günlük yaşantısı, kültürel ve sosyal faaliyetler, sağlık alanında Erzurum ve bölgenin içinde bulunduğu durum ve sağlık alanında yapılan çalışmalar, Türk Ocakları'nın kurulması ve faaliyetleri hakkında bilgiler verilmiştir.
Bölgesel kalkınma ajansları ve yenilik faaliyetleri: Erzurum-alt bölgesinde bir uygulama
Çalışmanın amacı, bölgesel kalkınma ajansından mali destek alan işletmelerde yenilik faaliyetlerini araştırmaktır. Bu doğrultuda çalışma, 2013-2015 yılları arasında Kuzey Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı'nın mali destek programlarından faydalanan Erzurum alt-bölgesinde faaliyet gösteren işletmelere uygulanan bir saha araştırması üzerine inşa edilmiştir. Çalışma kapsamında işletmelerin yenilik faaliyetleri, bu faaliyetler için kullandıkları bilgi kaynakları, ajans desteğinin yenilik faaliyetlerine katkısı konuları araştırılmıştır. Ayrıca, işletmelerin neden ajans desteğine başvurdukları, ajans desteğinden sonra işletmede yaşanan değişimler ve proje sürecinde diğer kuruşlularla gerçekleştirilen işbirliği faaliyetleri incelenmiş, işletmelerin yaşadıkları sorunlar aşamalı olarak değerlendirilmiştir. Veri seti tanımlayıcı istatistikler, Tek Örneklem Kolmogorov-Smirnov testi ve Spearman korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Saha araştırması sonucunda işletmelerin; yeni pazarlara açıldığı (%86.9), üretim sürecinde değişiklik yaptığı (%81.5), yeni bir ürün/hizmet ürettiği (%71.1), organizasyonel yenilik yaptığı (%52.6) tespit edilmiştir. Ayrıca işletmeler, yenilik faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde kalkınma ajansı desteğinin önemli katkısı olduğunu (%89.5) ifade etmişlerdir.
Karayolu yük taşımacılığı için ağır ticari araç sektöründeki çekici araç seçimi problemine yönelik Copras-G yöntemi ile karar verme
Bu tez çalışması karayolu yük taşımacılığında kullanılan ve ülkemizde de bu sektörde tedarikçi pozisyonunda olan sekiz firmanın en çok tercih edilen sekiz farklı model aracının çok kriterli karar verme tekniklerinden olan COPRAS-G yöntemi ile seçilmesini kapsar. Çalışma bu sektörde faaliyette bulunan gerek kurumsal gerek bireysel kullanıcılara maliyetleri oldukça yüksek olan bu araçların satın alım süreçlerinde yol göstermeyi amaç edinmektedir. Bu bağlamda uzman görüşlerine başvurarak ve literatür incelenerek araç seçiminde kullanılan ana ve alt kriterler belirlenmiş daha sonra incelenen bu kriterler araçların teknik broşürlerinden elde edilen verilerle modele alınarak COPRAS-G yöntemi uygulanıp en ideal çözüme ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmamız üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm karayolu yük taşımacılığına, dünyadaki ve Türkiye'deki otomotiv sektörüne genel bir bakışı kapsamaktadır. Yine ikinci bölümde karar verme teorisine, çok kriterli karar verme tekniklerine ve uygulamada kullanılan COPRAS-G tekniğine değinilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise çalışmamızda kullanılan ana ve alt kriterler belirlenerek COPRAS-G yöntemi ile karar verme süreci analiz edilmiş daha sonra ise sonuç bölümünde bulgulardan ve önerilerden bahsedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Karayolu Yük Taşımacılığı, Ağır Ticari Araçlar, Çok Kriterli Karar Verme, COPRAS-G Yöntemi
Kümelenme ve ihracat karar süreci: Bursa'da tekstil kümesinde bir uygulama
Bu araştırmanın amacı, ihracat karar sürecini etkileyen faktörleri kümelenme literatürü çerçevesinde araştırmaktır. Araştırmada bu amaçla; ihracat yapan firmaların ilk ihracat süreci incelenmiş; öte yandan ihracat yapmayan firmaların neden ihracat yapmadıkları araştırılmıştır. Saha araştırmasının, kümelenme literatüründe bahsedilen avantajları en yüksek düzeyde işletmelere sağladığı düşünülen bölgelerden biri olan Bursa'da tekstil kümesinde gerçekleştirilmesi tercih edilmiştir. Bu bölge içinde yer alan 246 işletmeye anket uygulanmış, ihracat karar sürecini etkileyen faktörler açısından ihracat yapan ve yapmayan firmalar arasında farklılık bulunma durumu araştırılmıştır. Küme içinde yerleşik firmaların faydalandığı avantajlar ve hizmetler ortaya konulmaya çalışılmış, firmaların bu bölgede yerleşik olma konusundaki görüşleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın analizinde değişkenlerin normal dağılım gösterme durumu Tek Örneklem Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiş, gruplar arası farklılık bulunma durumu Mann-Whitney U testi ile araştırılmış, değişkenler arasındaki ilişkiler parametrik olmayan Spearman korelasyon katsayısı ile değerlendirilmiştir. Çalışmada, ihracat yapan ve yapmayan firmalar arasında, çeşitli değişkenler açısından istatistiki olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: ihracat karar süreci, ihracat, kümelenme, tekstil kümesi, Bursa