2
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Karaman'dan yurt dışına giden ailelerin beslenme alışkanlıkları
Bu araştırmada, Karaman'da yurt dışından (Avrupa ülkelerinden) emekli olarak kesin dönüş yapmış ailelerin (Araştırma grubu) beslenme alışkanlıkları ile yurt dışına hiç gitmemiş ailelerin (Kontrol grubu) beslenme alışkanlıklarını karşılaştırma amaçlanmıştır. Çalışma, araştırma grubu (75) ve kontrol grubun (75)'dan toplam 150 aile üzerinde yapılmıştır. Veriler yüzyüze görüşme tekniği kullanılarak ev kadınlarından toplanmıştır. Araştırma ve kontrol grubundaki kadın ve erkeklerin çoğunluğu ilkokul mezunu olup bunu okur-yazar olanlar izlemiştir. Araştırmaya katılan, araştırma grubundaki erkeklerin % 48'i, kadınların % 50.7'si 51-60 yaş gru bunda; kontrol grubundaki erkeklerin % 38.7'si 61 ve üstü, kadınların % 44'ü ise 30-50 yaş gruplarında toplanmıştır. Beden kitle indeksine göre şişmanlık oranı araştırma grubunda, bireysel olarak da kadınlarda daha yüksek bulunmuştur. Araştırma grubundaki erkek lerde hipertansiyon, kalp-damar ve diyabet görülme oranı, kontrol grubundaki erkeklerden daha yüksektir. Hipertansiyon, kontrol grubundaki kadınlarda, araştırma grubundaki kadınlara göre daha yüksek olup, genel olarak ise kadınlarda erkeklerden daha yüksek bulunmuştur. Ağırlık artışı ile hiper tansiyon, kalp-damar ve diyabette artış olmaktadır. Araştırmada, sofra düzeninde değişmeler göze çarpmaktadır. Araştırma grubundaki ailelerin çoğunlukla (% 58.7) masada ve ayrı kaplardan (% 73.3), kontrol grubu ailelerin ise (% 76.0) yer sofrasında ve ayrı kaplardan (% 68.0) yemek yedikleri saptanmıştır. Öğün aralarında ve kahvaltıda her iki grupta da çoğunlukla çay içilmektedir. Ancak öğün aralarında araştırma grubunda yabancı kahve tüketimine alışıldığı saptanmıştır. Araştırma grubunda, ekmek ve diğer tahıllar, et, balık, tavuk ve sıvı yağlar kontrol grubundan ve önerilenden daha fazla tüketildiği belirlenmiştir. Süt-yoğurt ve katı yağların günlük tüketiminin her iki grupta da önerilenden az; peynir, sebze ve meyvelerin tüketiminin ise fazla olduğu bulunmuştur.201 Aile bireylerinin çoğunlukla alkol tüketmediği ortaya çıkmıştır. Mayonez, ketçap gibi sosların araştırma grubunda daha fazla tüketildiği belirlenmiştir. Yemek hazırlamada yağları yakarak kullanma alışkanlığının devam ettiği görülmüştür. Yörede, çoğunlukla mayalı (bazlama) denilen ekmek yapılmaktadır. Ev teknolojisi ile çeşitli besinleri hazırlayan ailelerin oranı kont rol grubunda araştırma grubundan, köylerde ise şehirlerden daha yüksektir. Bayram, düğün gibi özel günlerde toyga çorbası, etli yaprak sarma, etli bamya, patlıcan ya da patatesli kebap, pirinç pilavı, su böreği, baklava ve oklavadan çekme gibi yemekler çoğunlukla her iki grupta da hazır lanmaktadır. Ailelerin yurt dışında yaşamış olmaları, özellikle sofra düzeni ve servis ile ilgili alışkanlıklarında çoğunlukla gelişme ve değişmelere neden olmuştur. Ancak besin hazırlama ve tüketim alışkanlıklarında önemli bir değişme görülmemiştir. Yerleşmiş olan bu alışkanlıkların özellikle ileri yaşlarda ter- kedilmesi kolay olmamaktadır.
Farklı eğitim düzeyindeki öğrencilerin hızlı hazır yiyecek (fast food) tüketim durumlarının ve alışkanlıklarının saptanması üzerine bir araştırma
Günümüzde gençler arasında geleneksel aile öğünlerinin önemini yitirmesi ve kentleşme gibi etmenler hızlı hazır yiyecek denilen ucuz ve pratik yemek sistemini tercih etmelerine neden olmuştur. Hızlı hazır yemek sistemi sağlık açısında değerlendirildiğinde doymuş yağ içerikleri ve sodyum miktarları fazla, kalsiyum, A ve C vitamini, posa içeriği bakımından yetersizdir. Karsinojen yapıcı özelliği nedeniyle de toplum sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle araştırma, yaşları 17- 24 arası değişen farklı eğitim düzeyinde bulunan öğrencilerin hızlı hazır yiyecekleri tüketme durumlarını tesbit etmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma kapsamına kolejde okuyan 300, üniversitede okuyan 300, toplam 600 öğrenci alınmıştır. Çalışmada öğrenciler tesadüfi örnekleme yöntemiyle tesbit edilmiş, öğrencilere ve ailelerine yönelik genel bilgiler ite öğrencilerin beslenme alışkanlıklarını tesbit etmek amacıyla hazırlanan soru formu araştırmacı tarafından öğrencilere uygulanm ıştır. Sonuçlar khi kare (x2) istatistiksel istem ile değerlendirilmiştir Araştırmaya katılan öğrencilerin annelerinin ve babalarının yaşları 41- 50 arasında olduğu, anne ve babalarının büyük bir kısmının fakülte veya yüksekokul mezunu olduğu, anne ve babalarının eğitim durumu yükseldikçe öğrencilerin hızlı hazır yiyecek tüketimleri azaldığı görülmüştür (p< 0.05). KOO'in ve ÜOÖ'in aileleri hızlı hazır yiyecekler ( fast food) sağlıksız olduğundan dışarıda yemelerin onaylamadıkları %54.7'si, %50.0'ı, ancak ailelerin bir kısmı çocuklarının arkadaşlarından farklı davranmasını istemediğinden dışarıda yemelerini onayladıkları %10.3'ü, %5.3'ü) tesbit edilmiştir. Ailelerin öğrencilerin dışarıda yemelerini onaylama durumları arasındaki istatistiksel fark anlamlı bulunmuştur ( p<0.05).KOÖ'in ve ÜOÖ'in hızlı hazır yiyecekten önem derecelerine göre tercihlerinde birinci ve ikinci derecede lezzetli, üçüncü derecede ise karın doyurucu olduğundan tükettikleri tesbit edilmiştir. Hızlı hazır yiyeceklerin önem derecesi, arasındaki istatistiksel fark anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ancak her iki gruptaki öğrencilerin bir kısmı hızlı hazır yiyecekleri tercih etmemelerini birinci derecede besin değeri düşük olduğundan 15 kişisi ile 36 kişisi, ikinci derecede ise KOÖ yiyecekler temiz hazırlanmadığından 9kişisi, ÜOÖ ise ikinci dereceyi yiyeceklerin içerisinde birden fazla katkı malzemesi kullanıldığından 16 kişisi, üçüncü dereceyi de KOÖ'in ve ÜOÖ'in yiyeceklerin içerisinde birden fazla katkı malzemesi kullanıldığı için 18 kişi ite 17kişinin tercih etmedikleri saptanmıştır. Her iki gruptaki öğrencilerin hızlı hazır yiyecek (fast food) hazırlayan yerlere çoğunlukla hafta sonu ve hafta içi gittikleri bulunmuştur. Hızlı hazır yiyecek hazırlayan yerlere ise, arkadaşlarıyla zaman geçirmek için gittikleri %95.0'ı, %91.9"u tesbit edilmiştir. Kotejde ve üniversitede okuyan öğrenciler arasında çoğunlukla hamburgeri 166 kişi ite 162 kişi, patates kızartmasını 118 kişi, 111 kişi hafta içi ve yaş pastayı 72 kişi hafta sonu, dondurrnalı pastadan 10 kişi, 14 kişi hafta içi yemeyi, coco cotedan 194 kişi, 190 kişi, nescafeden 117 kişi, 120 kişi hafta içi ve biradan 58 kişi ite 46 kişi hafta sonu içmeyi tercih ettikleri bulunmuştur.