6
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Moğolistan'da ortaokul ve liserlerde tarih eğitiminin gelişimi
Moğolistan'ın yeni Anayasası vatandaşları açısından demokratik bir toplumu yaratıp geliştirme hedefiyle oluşturulmuştur. Böyle bir toplumu oluşturmak için ihtiyaç duyulan beşeri ve bireysel gereksinimleri karşılayabilecek eğitimin, amaç - içerik ve öğretim yöntemini günümüz koşullarına göre yenileme gereksinimi duyulmaktadır. Bu anlayış ve yapının oluşması ancak gençlerin ve tüm nüfusun sosyoekonomik ve siyasi hayata katılımını daha etkin ve verimli bir hale getirmek ile mümkündür.Eğitim; bir yandan toplumun mevcut gelenek ve göreneklerine, diğer yandan da ülkenin hayati koşullarına bağlı olarak gelişen ve toplumu yenileyen ve ülkenin hayat standartlarının yükselmesine etki eden önemli bir husustur.Bu sebeplerden dolayı Moğolistan'da tarih eğitiminin gelişim sürecine değinmek, konunun aydınlanmasına yardımcı olacaktır. Toplumun bir kurumundan bir diğerine geçiş yaparken değişimin ortaya çıkması muhakkaktır. Benzer şekilde, Moğolistan'da tarih eğitiminin gelişimi bazı evreler geçirerek bugünkü halini almıştır.Moğolistan'da tarih eğitiminin en köklü gelişiminin 1900'lü yılların ortasında başlamıştır. Özellikle sosyalizmin 5 yıllık planlama dönemlerinde tüm iktisadi dallar hızlı bir şekilde gelişmiştir. Bu dönemde sosyal bilimler içinden Tarih bilimi tek bir partinin düşüncesi altında kalarak kendisinin temel yönünden saptığı için yalnızca parti görüşlerinin silahı olmuştur. Böylece tarihi gerçekleri ve onun kaynaklarını toplumdan soyutlayıp, onun yerine dönemin şartlarına göre revize edilen bir tarih yazımı ve eğitimi verilmiştir. Bu dönemde bu tür olaylar sadece Moğolistan'da gerçekleşmemiş, diğer sosyalist ülkelerde de yaşanmıştır. Moğolistan'da 1990 sonrasındaki yeni dönemde tarih bilimi vatandaşlarına, tarihi olaylar ve tarihi belgeler ışığında daha bilimsel bir biçimde ulaştırılmaya başlanmıştır.1990'lı yıllarda Moğolistan'ın demokratik bir ülke olma yolunda adımlar atması, ülke için büyük bir şans olmuştur. Bu durum, özellikle Moğolistan'da tarih biliminin bilimsel gelişimi açısından faydalı olmuştur.Ayrıca, Moğol tarihinin önemli bir bölümü olan Cengiz Han ve Haleflerinin tarihi, ders içeriğine ayrıntılı bir şekilde katılması da daha yararlı olmuştur. Böylece, kendi tarihimizi birinci elden, akademik bir biçimde inceleme ve aynı zamanda yabancı tarihçilerin yazmış olduğu eserleri Moğolcaya çevirerek yararlanma, yayınlama, fikir ve düşüncelerinin pratiğe aktarma özgürlüğüne sahip olunması da sağlanmış oldu.Moğolistan'da tarih biliminin, bilimsel ölçülere göre eğitiminin yapılması, araştırma ve inceleme faaliyetlerinin sürdürülmesi günümüz itibariyle sağlanmış bulunmaktadır.
Türkiye'de ortaöğretim tarih ders kitaplarında doğal afetler nasıl yer alabilir? (bir model önerisi)
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de ortaöğretim tarih ders kitaplarında doğal afetlere değinilip değinilmediği incelenmiş ayrıca doğal afetlerin ortaöğretim ders programında nasıl yer alabileceğine ilişkin fikir oluşturulmaya çalışılmıştır.Bu araştırmada, doğal afetlerle ilgili olarak tarih ders kitaplarında hangi verilere değinildiğini belirlemek için Türkiye'de okutulan ortaöğretim tarih ders kitapları incelenmiştir. Ayrıca doğal afetlere ilişkin literatür incelemesi yapılmış olup nitel veriler ayrı ayrı toplanmış analiz edilmiş ve elde edilen veriler bir araya getirilerek Türkiye'de ve dünyada meydana gelen doğal afetler açıklanarak listelenmiştir.Araştırma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm de problem durumuna, problem cümlesine, araştırmanın amacına, önemine, varsayımlara, sınırlılıklarına, ikinci bölümde ilgili araştırmalara, üçüncü bölümde araştırmanın yöntemine, dördüncü bölümde tanımlar ve açıklamalara, beşinci bölümde bulgular ve yorumlara, son bölümde ise araştırmanın sonucuna yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tarih ders kitabı, Doğal Afetler
Türkiye ve Balkan Savaşlarına katılan Balkan ülkelerinin tarih ders kitaplarında Balkan Savaşları
Bu araştırmada, Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Arnavutlukülkelerindeki lise düzeyinde eğitim veren okullarda okutulan tarih ders kitaplarındayer alan Balkan Savaşları (1912?1913) konusunun incelemesi yapılmıştır. Türkiye,Bulgaristan, Yunanistan ve Arnavutluk tarih ders kitaplarında Balkan Savaşları nasılele alınmaktadır? Türkiye ve Balkan ülkelerinin arasında Balkan Savaşları konusuanlatım yönünden ne gibi benzerlik ve farklılıklara sahiptir? Günümüzde tariheğitiminin Türkiye'de ve Balkanlar'da geldiği nokta neresidir? Araştırmada bu vebenzer sorulara yanıt bulmak hedeflenmiş ve bu doğrultuda çalışmagerçekleştirilmiştir.Araştırma kapsamında Türkiye ve Balkan ülkelerinde 1930?2009 arasındaokutulmuş ve halen okutulmakta olan yedi adet tarih ders kitabının Balkan Savaşlarıkonusu bölümleri araştırılmıştır. Balkan dillerinde yazılan kitapların ilgilikısımlarının çevirisi yapılarak konunun detaylı incelemesi yapılmıştır. Elde edilenverilerin karşılaştırılmalı analizleri yapılarak bilimsel kriterlere göre değerlendirmesiyapılmıştır.Çalışma sonucunda Balkan ülkelerinde Balkan Savaşları konusunun eğitimmüfredatı içerisinde Türkiye'ye kıyasla daha fazla yer edindiği, ancak bu bilgileriniçinde tarihi gerçekler adına bir takım tarihi kötüye kullanım örneklerinin yer aldığıve Türkiye'de de Balkan Savaşları konusunun yeteri kadar önemsenmediği tespitivedilmiştir. Bu çalışmanın bulguları ve bulgulardan çıkarılan çözüm önerileri ile yenihazırlanacak ders kitaplarının yazımında kullanılması amaçlanmaktadır. Ayrıca buçalışma ile literatürdeki önemli bir boşluğun doldurulmasını amaçlamaktadır.Anahtar kelimeler: Balkan Savaşları, Ders Kitapları, Tarih Eğitimi,Arnavutluk, Bulgaristan, Yunanistan, Türkiye.
İlköğretim okullarında T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinin öğretiminde rol oynama yönteminin öğrenme düzeyine etkisi
Alan araştırması niteliğini taşıyan bu çalışma, Giriş, İlgili Yayın veAraştırmalar, Yöntem, Bulgular ve Yorum, Sonuç ve Öneriler olmak üzere beş anabölümde oluşmuştur.İlköğretim 8. sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersininöğretiminde rol oynama yöntemi ile düz anlatım yönteminin öğrenci erişileriüzerindeki ölçmelerinin amaçlandığı bu araştırmada aşağıdaki sorulara cevaparanmıştır.Rol oynama yöntemi, ilköğretim 8. sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi veAtatürkçülük dersinin öğretimine düz anlatım yöntemine göre;a. Bilgi düzeyinde,b. Kavrama düzeyinde,c. Uygulama düzeyinde,d. Toplam öğrenci erişilerinde daha başarılı mıdır?Araştırmada bu sorulara cevap bulabilmek için önce, yurtiçi ve yurtdışı ilgiliyayın ve araştırmalar taranmıştır. Elde edilen bulgular ışında ilköğretim 8. sınıfTürkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde uygulama yapılacakünite olarak ?Türk İnkılabı? ünitesi seçilmiştir. Bu üniteye göre test geliştirilmiştir.Hazırlanan test ön test olarak uygulama yapılacak deney ve kontrol grupların dagerçekleştirilmiştir. M.E.B. Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve AtatürkçülükProgramına uygun olarak seçilen bölüm rol oynama yöntemi ve düz anlatımyöntemine göre uygulama yapıldıktan sonra yine deney ve kontrol gruplarında sontest uygulanmıştır.Ankara ili Altındağ ilçesi Halim ŞAŞMAZ ilköğretim okulu 8/A (30), 8/B (30)olmak üzere toplam 60 öğrenci üzerinde yapılan araştırmanın sonucu olan buçalışmada istatistiksel işlemler, uygulanan ölçme araçlarının geçerli ve güvenilirolduğunu ortaya koymuştur.Araştırma sonucunda, rol oynama yönteminin İlköğretim 8. sınıf TürkiyeCumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinin öğretiminde; bilgi, kavrama,uygulama düzeyleri ile toplam öğrenci erişilerine daha başarılı olduğu bulgularınaulaşılmıştır.
Batı Anadolu Türkmen beyliklerinde eğitim-öğretim faaliyetleri
Anadolu Selçuklu Devleti'nin 1243 Köseda Sava'nda Moollarayenilmesiyle Anadolu'daki siyasi birlik bozulmu ve Anadolu'nun her yerinde birçokbeylik kurulmutur. Mentee Beylii, Aydn Oullar Beylii, Saruhan Oullar,Germiyan Oullar ve Karesi Beylii, bu Türkmen beyliklerinin Bat Anadolu'dakurulanlardr. Bu beylikler, kurulduklar bölgelerde, Türk kültürünü yaatmlar,korumular ve gelecee tamlardr. Anadolu Selçuklular ile Osmanllar arasnda birköprü görevini üstlenen bu beylikler, Türkçenin zenginlemesine katkdabulunmulardr. Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Arapça ve Farsçanngölgesinde kalan Türkçe, bu beylikler döneminde daha saygn bir konumagetirilmitir. Bunun yan sra hükümdarlar, Anadolu'ya çok farkl bölgelerden gelenilim adamlarn, düünürleri korumulardr. Tarihi belgelerde bilim adamlarnaduyulan büyük saygnn izlerini görmek mümkündür. Ayrca bu düünürlerin her türlübirikiminden faydalanmaya çalmlardr. Bu amaçla birçok yerde medreseler,kütüphaneler kurmulardr.Bu beylikler, Orta Asya Türk kültürü, /slam kültürü ve Selçuklu kültürlerininbir sentezi gibidir. Bu sentez eitim tarihi açsndan son derece önemlidir. O döneminkaynaklar incelendiinde Beylikler döneminde çok canl bir düünce ortamnn varolduu görülür. Medrese, tekke, zaviye gibi geleneksel eitim kurumlar etrafndayürütülen eitim-öretim faaliyetleri Anadolu Selçuklularnn bir devam eklindedir.Medreselerde /slami bilimler bata olmak üzere, pozitif bilimler de okutulmutur.Eitim kurumlarnda müderris-talebe ilikileri o dönemki insan düüncesini çok iyiyanstr. /bn Batuta gibi ünlü gezginler, bize o dönemin eitim-öretim atmosferiniçok iyi yanstmaktadrlar. Öretme metotlarnn klasik usullerle yapldmedreselerde, eitim ilerinin uzman bir kadro tarafndan yürütüldüünü görmekteyiz.?Müderris, Hoca, Muid? gibi ünvanlar alan öretmenlerin; ?Talebe, Danimend? adverilen örencileri vardr. Bu örenciler örenimleri sonunda ?icazet? ad verilen birçeit diploma ile mezun edilirlerdi.Anadolu'da faaliyet yürüten tasavvuf merkezli hareketlerin eitime getirdiklerifarkl bak açlar önemlidir. /ran, Orta Asya, Msr, Horasan gibi bölgelerdenAnadolu'ya gelen ünlü düünürler Anadolu'nun düünce ortamn ekillendirmilerdir.Mevlana, Hoca Ahmet Yesevi, Hac Bekta- Veli, Muhyiddin Arabî ve Yunus Emregibi mutasavvflarn düünceleri Anadolu insann derinden etkilemitir. Budüünürlerin savunduklar fikirler yaadklar çalar da amtr. Öyle ki bu büyükmutasavvflarn fikirleri yeni dinsel ve felsefi açlmlar da beraberinde getirmitir.Mevlevilik, Ekberilik, Hurufilik, Bektailik, Yesevilik, bunlardan sadece birkaçdr.Bunlarn dnda mesleki dayanma örgütlerine de rastlarz. Ahilik bunlarn bandagelmektedir. Ahilik, bir meslek örgütlenmesinin ötesinde felsefi ve dinsel niteliklertar. Vakflar da o dönemin eitim-öretimine yön veren kurumlardandr.Kütahya, Birgi, Tire, Peçin, Ayasolu, Mula, Manisa, Balat, Milas gibi BatAnadolu ehirleri, beylikler döneminde balca ilim merkezleri olmulardr. Bumerkezlerde yetien bilim adamlar, airler, edebiyatçlar, mutasavvflar, BatAnadolu'da çok canl bir düünce ortamn yaratmlardr. Bu canlln olumasndailim adamlarn koruyup gözeten yöneticilerin önemli katklar vardr. Bat AnadoluBeyliklerinden günümüze kadar kalan çok sayda medrese kalnts ve edebi eser odönemdeki düünce hayatnn zenginliinin en açk kantlardr.Bat Anadolu'da kurulmu olan Türkmen Beylikleri'nde yaratlan zengindüünce ortam, o dönem için ileri bir noktadr. Orta Asya, /slam ve Selçuklu mirasüzerine kurulan bu üç boyutlu sistem kendine özgü yeni bir üslup meydana getirmitir.
Doğal afetlerin toplumsal tarihin oluşumundaki etkisi ve tarih öğretimindeki yeri
Doğanın iç dinamikleri sonucu oluşan ve insan iradesinin tamamen dışında gelişen olaylar doğal afet olarak adlandırılmaktadır. Deprem, sel ve su bask n?, salg n hastalık, toprak kayması, heyelan, fırtına, aşırı sıcaklar, kar ve don olayları, kurakl k ve kıtlık gibi insan iradesini aşan, buna mukabil toplumsal yaşamı doğrudan etkileyen bu afetler; insan yaşamındaki önemlerine karşın modern tarihçilikte yeterince araştırılmamıştır. İlk ve orta öğretim ders kitaplarında da yeterince işlenmemiştir. Doğal afetlerin oluşumuna engel olabilmek mümkün olmamakla birlikte; toplumun bu olaylar n tarihsel boyutlar n irdeleyebilecek derecede ? ? bilgilendirilmesi, yaşanabilecek doğal afetlerin sonuçlarının en hafif şekilde atlatılmasına yardımcı olacaktır. İşte bu bilgiler ışığında toplumun bilinçlendirilmesi, doğal afetlerin toplumsal tarih üzerindeki etkilerini irdeleyebilmelerinin sağlanması, önceden al?nabilecek tedbirlerle bunlar n en az zararla atlatılabilmesine olanak sağlayacaktır. Bu tez, bu önemli konuda bir materyal olarak toplumsal bilincin gelişmesine katkıda bulunacak, ayrıca uygulanabilecek yararlı davranışları gösterme yolunda bir adım olacakt r. Araştırmalar sonucunda oluşturulan ?DOĞAL AFETLERİN TOPLUMSAL TARİHİN OLUŞUMUNDAKİ ETKİSİ VE TARİH EĞİTİMİNDEKİ YERİ? adlı tez, doğal afetin tanımı ve kapsamı, depremler, su baskınları, çekirge istilaları, kurakl?k, k?tl k gibi doğal afetlerin belli başlılarını ve bunların toplumsal hayat? nas l etkilediklerini, doğal afetler karşısında Osmanlı Devletinin tutumunu ve günümüzdeki tarih ders kitaplar nda bu konu ile ilgili bölümlere daha fazla yer verilmesinin önemini anlatmaktad