12
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Latifi'nin Risale-i Esrarname isimli eseri ve eserdeki eğitim ile İslami ilimler hakkındaki görüşleri
Bu çalışmamızda, Latifi?nin Risale-i Esrarname adlı eserini eğitim ve İslami ilimler görüşleri bağlamında incelemeye çalıştık. Çalışmamız; giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, metot ve kaynaklar hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde, Latifi?nin hayatı ve eserlerini inceledik. Ayrıca Risale-i Esrarname adlı eseri Osmanlıca aslından Latin harflerine aktardık. İkinci bölümde, eseri; metafizik, ahlak ve felsefi açıdan inceledik. Üçüncü bölümde ise eseri, Latifi?nin eğitim ve İslami ilimler görüşleri kapsamında değerlendirmeye çalıştık. Anahtar Kelimeler: Latifi, Risale-i Esrarname, Eğitim, İslami İlimler
Mezhepsel çoğulculuk bağlamında Caferilerin din eğitimi ve öğretimi ile ilgili beklenti ve önerileri üzerine bir araştırma (Iğdır örneği)
Bu çalışmanın temel gayesi, Iğdır ili örnek alınarak Caferilerin din eğitimi ve öğretiminde temsil edilme sorunundan hareketle bu sorunun çözümüne yönelik Caferilerin talep ve önerilerinin tespit edilmesidir. Çalışma, literatür taraması, yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşme ve anket teknikleri kullanılarak tamamlanmıştır. Çeşitli teknikler kullanılarak elde edilen veriler değerlendirildiğinde ortaya şu sonuçlar çıkmaktadır. Caferilerin büyük çoğunluğu, okullarda verilen din eğitimi ve öğretimin gerekli olduğunu fakat yeterli olmadığını düşünmektedir-ler. Caferilerin din eğitimi ve öğretiminde yeteri kadar temsil edilmediğini, okullarda verilen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders müfredatında Caferi mez-hebine de yer verilmesi gerektiği görüşü ön plana çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Caferilik, Çoğulculuk, Din Anlayışı, Dini çoğulculuk, Din Eğitimi, Mezhepsel çoğulculuk
Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının öğrencilerin gelişim düzeylerine uygunluğu (5. ve 8. sınıflar)
Bu çalışmanın amacı Ortaokul 5. ve 8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Müfredatı kapsamında kullanılan ders kitaplarının 10 – 13 yaş arası öğrencilerin gelişim özelliklerine uygun olup olmadığını araştırmaktır. Araştırma kapsamını 2019 – 2020 Eğitim – Öğretim yılında okullarda kullanılan ders kitapları oluşturmaktadır. Tezin ilk bölümünde literatür taraması yapılmış, belirtilen yaş aralığındaki öğrencilerin gelişim özellikleri tespit edilmiştir. Bu bilgiler, "son çocukluk" ve "ilk ergenlik" dönemleri şeklinde ele alınarak verilmiştir. Böylece din eğitimine tabi tutulacak grup, yakından tanınmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise, kitaplarda yer alan konuların; bilişsel, sosyal ve ahlaki yönden öğrenci seviyelerine uygunluğu, hazırlanan içerik değerlendirme soruları aracılığıyla incelenmiştir. Bu aşamada "evet, kısmen ve hayır" ölçütlerini içeren "derecelendirme ölçeği" kullanılarak araştırma bulguları oluşturulmuştur. Bulgularla birlikte içeriğe dahil olan resim, etkinlik ve anlatıma yardımcı diğer ögeler de incelenmeye çalışılmıştır. "Sonuç ve Değerlendirme" bölümünde ise bulgular, yorumlanarak değerlendirilmiştir. Son olarak araştırmacı tarafından alanda çalışanlara yönelik yorum ve önerilerde bulunulmuştur.
Din öğretiminde eleştirel düşünme: DKAB dersinde öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması
Eleştirel düşünme, 21. yy. becerileri arasında zikredilen, öğretimde son yıllarda adı sıkça geçen bir kavramdır. Genel olarak eğitimin konusu dahilinde eleştirel düşünmenin nasıl öğretileceği sorusu farklı yaklaşımları beraberinde getirmiştir. Eleştirel düşünmenin öğretimine ilişkin yaklaşımlar içinde yer alan içerik temelli öğretim yaklaşımı her bir dersin kendi kazanımları ile mezkûr becerilerin edindirilmesi fikrine dayalıdır. Diğer öne çıkan yaklaşım olan beceri temelli öğretim, eleştirel düşünme becerisinin ayrı bir ders olarak edindirilmesine yöneliktir. Bu öğretim yaklaşımının uzantıları Türkiye'de müfredatta müstakil olarak yer alan bazı dersler ile uygulanmakta olup, sadece bu dersler aracılığı ile eleştirel düşünme becerilerinin programda yer alan diğer derslere katkısının yetersiz kalması söz konusudur. Bu çalışma, eleştirel düşünme süreçlerine yönelik yaptığı analiz doğrultusunda din öğretimi alanında eleştirel düşünmenin imkân dahilinde olduğu fikrine dayanmaktadır. Çalışma, eleştirel düşünmeyi destekleyici uygulamaların din öğretiminde nasıl uygulanacağını sorgulamayı hedeflemektedir. Bunun için araştırmada iki ayrı nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Bunlardan ilki sınıf ortamında öğrencilerin bu uygulamaları deneyimleyeceği bir eylem araştırması, diğeri benzer uygulamalar gerçekleştiren öğretmenlerle yapılan görüşmelerdir. 2004 yılı itibariyle peyderpey bütün öğretim programlarında yer almaya başlayan "eleştirel düşünme" kavramının son programlarda da geçmesiyle dersin öğretiminde nasıl işe koşulacağı temel sorusundan hareketle bir eylem araştırması tasarlanmış ve süreç ayrıntıları ile anlatılmıştır. Eylem araştırması, İstanbul'un Fatih ilçesindeki bir ortaokulda 5. sınıf şubelerinden birinde gerçekleştirilmiş; din öğretimi için sınıf ortamında eleştirel düşünme süreçlerine katkı verecek yöntem ve tekniklerle ilgili uygulamalar yapılmış, sonuçları kaydedilmiştir. Günümüz din öğretimi uygulamalarında eleştirel düşünme becerilerinin yerini değerlendirebilmek için ise, saha incelemesi yoluyla din öğretimi görevini üstlenenlerin görüşleri alınmıştır. Her biri kendi alanı olan din öğretimi alanında etkin olan, yapmakta oldukları faaliyetlerle bilinen, meslektaşları arasında temayüz etmiş 12 öğretmenin nitel araştırma deseni ve mülakat yöntemi ile eleştirel düşünmeye yükledikleri anlam araştırılmıştır. Bunun için İstanbul örneğinde ortaokul-lise düzeyinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve İmam Hatip Ortaokulu meslek dersi öğretmenlerinden kartopu örneklemesi yöntemiyle belirlenen grubun görüşleri değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile yorumlanmış, bu görüşmeler eylem araştırmasına yön vermiştir. Araştırma neticesinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde eleştirel düşünmenin ileri sürdüğü temalar çerçevesinde öğretimin gerçekleştirilebileceği ortaya konulmuş olup, sahada bulunan öğretmenlerin eleştirel düşünmenin ileri sürdüğü temalar doğrultusunda bir kılavuza ihtiyaçları bulunduğu tespit edilmiştir. Bu tez çalışması giriş bölümüne ilaveten üç bölümden oluşmaktadır: 1. Bölümde eleştirel düşünmenin ne olduğu, nasıl geliştirileceği ve Türkiye'deki mevcut uygulamalar ortaya konmuştur, 2. Bölümde çalışmanın yöntemi anlatılmıştır. Son bölümde elde edilen veriler doğrultusunda analiz yapılmış olup, yorum yapılmıştır. Sonuç ve önerilerle çalışma sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Eleştirel Düşünme Becerisi, İçerik Temelli Öğretim, Eylem Araştırması, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni
Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının öğrenme-öğretme süreçlerine katkısı bakımından eğitsel değeri
Bu çalışma, ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi (DKAB) ders kitaplarının 2010 yılında kabul edilen İlköğretim DKAB Dersi Öğretim Programına uygunluğunu ve buna bağlı olarak öğrenme-öğretme süreçlerine katkısını incelemektedir. Ders kitapları, öğretim programının benimsediği yapılandırmacı yaklaşımın öğrenme-öğretme süreci için öngördüğü ilkeler çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada veriler doküman incelemesi yoluyla tespit edilmiş ve elde edilen veriler öğrenme-öğretme sürecinin giriş, gelişme ve sonuç aşamalarına göre ayrıştırılmıştır. Böylece ders kitaplarını değerlendirme ölçütleri elde edilmiş (toplam 11 ölçüt) ve kitaplar bu kriterlere göre incelenmiştir. Bu çalışmada veriler ait olduğu temaya göre çözümlenmiş, içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre incelenen ders kitapları, öğretim programının ve genel olarak yapılandırmacı yaklaşımın öngördüğü ilkelere ortalama düzeyde (%51,2) uygun bulunmuştur. Ders kitaplarının öğrenme-öğretme süreçlerine daha etkin bir katkı sağlaması için bu oranın daha yüksek düzeyde olması beklenmektedir. Öğrenme-öğretme sürecinin giriş, gelişme ve sonuç aşamaları açısından bakıldığı zaman kitapların sürece en az katkı sağladığı aşamanın dersin gelişme aşaması (%33,7) olduğu belirlenmiştir. Bu aşamayı dersin giriş aşaması (%44,6) takip etmektedir. Dersin sonuç aşaması (%87) ise en yüksek orana sahiptir. Ders kitaplarının sürece en etkin katkı sağladığı aşamanın dersin sonuç aşaması olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmaya göre programın öğrenme-öğretme sürecinin giriş ve gelişme aşamasından beklediği niteliklerin, ders kitaplarına daha fazla yansıtılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Dini çocuk kitaplarının din eğitimi açısından incelenmesi: "Dinimi Öğreniyorum Amentü Serisi" ile "Hikayelerle 365 Gün İman Esasları" örnekleri
Bu araştırmada, örnek olarak seçilen dinî çocuk edebiyatı eserleri, içerik, biçim, üslup ve alan eğitimi açısından incelenmiştir. Bu çalışmalar "Dinimi Öğreniyorum Amentü Serisi" (Yaşar Kandemir, Ahirete İnanıyorum, İstanbul, Damla Yayınevi) ile "Hikâyelerle 365 Gün İman Esasları" (Ali Karaçam, Rabia Kılıçkaya, Hikâyelerle 365 Gün İman Esasları, 20. bs., İstanbul, Nesil Yayınları)dır. Araştırma kapsamında ilk olarak çocukluk döneminde din eğitiminin yeri ve önemi araştırılmış, bu dönemde din eğitimi gerçekleştirirken dikkat edilmesi gereken hususlar incelenmiştir. İncelediğimiz kitapların konusunu oluşturduğu için, 'İman Esasları'nın öğretilmesinde göz önünde bulundurulması gereken hususlar tespit edilmiştir. Sonrasında hikâye kitaplarında bulunması gereken temel özellikler araştırılmıştır. Örnek olarak belirlenen kitaplar bu bilgiler ışığında değerlendirilmiştir. Araştırma sürecinde çeşitli olumsuzluklar tespit edilmiştir. Örnek olarak; çocuklar için hazırlanan dinî kitapların özenle hazırlanıp hazırlanmadığına dair yeterince araştırma yapılmadığı, çocuk edebiyatı eleştirisine gereken özenin gösterilmediği, incelemek için seçilen eserlerde temel kaynaklardaki bilgilerle çelişen anlatımların yer aldığı ve son olarak çocuğun içinde bulunduğu gelişim dönemi özelliklerinin yeterince göz önünde bulundurulmadığı zikredilebilir. Biz, bu eksikliği fark ederek alana katkı sunması amacıyla yürüttüğümüz çalışmamızda "Çocukluk dönemine hitap eden hikâye kitaplarında bulunması gereken özellikler nelerdir?" sorusuna cevap aradık. Ulaştığımız sonuçlardan faydalanarak incelediğimiz hikâye kitaplarını değerlendirmeye çalıştık.
Ortaokula devam eden öğrencilerin hafızlık eğitiminde yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine yönelik bir araştırma
Bu çalışmada Milli Eğitim Sistemimizde 4+4+4 eğitim reformuna geçişin ardından örgün eğitime devam eden öğrencilerin hafızlık yapmasına kolaylık sağlamak amacıyla geliştirilen hafızlık projelerinde yaşanan sorunlara değinilmiş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerine vurgu yapılmıştır. Çalışmada, örneklem grubunun görüşleri doğrultusunda uygulanan projeler ele alınmıştır. Kurumlar arası imzalanan protokoller çerçevesinde uygulanmaya başlayan projelerin süreci uygulama sahasından alınan görüşler doğrultusunda değerlendirilmiştir. 2012 yılında örgün eğitimde yapılan reformlarla okulların özellikle ortaokul kısımlarında hafızlık eğitimi yeni bir boyut kazanmıştır. Bu süreçte canlanan hafızlık eğitiminin öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal alanlarına direkt veya dolaylı olarak etki ettiği gözlenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ortak yürüttüğü hafızlık eğitimi çalışma sahasındaki farklılıklar ele alınmış dünyada uygulanan farklı hafızlık yöntemleri doğrultusunda çözüm önerileri sunulmuştur.
İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde sorumluluk değeri ile ilgili kazanımların gerçekleşme düzeyi
Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretim programında 8. Sınıf öğrencileri örneğinde "sorumluluk" değeri ile ilgili kazanımların hangi düzeyde gerçekleştiğini tespit etmektir. Bu araştırma, ön test-son test tek grup deneme modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2012-2013 öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen Kars ve Iğdır illerindeki 8. sınıf öğrencilerinden oluşturulmuştur. İstatistiksel analizlerde SPSS paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, 8. sınıf öğrencilerin Kur'an'da Akıl ve Bilgi ünitesindeki "Dini anlamada ve sorumlulukta aklın önemini yorumlar." kazanımı öncesi ve sonrası "sorumluluk" değerine ilişkin, başarı testinde elde etmiş oldukları puanlar arasında anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet değişkeni, şube değişkeni açısından puanlar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Sorumluluk, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Değer Öğretimi, Değer Eğitimi Yaklaşımları, Değer, Değer Eğitimi
İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında saygı değerinin yeri
Bu Araştırmanın amacı ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında kazandırılması hedeflenen değerlerden saygı değerinin programdaki yerini tespit etmektir. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma konusu, problemi, amacı, önemi ve yöntemi açıklanıp, kuramsal çerçeve geliştirilmiştir. Daha sonra konu alanında yapılan çalışmalara yer verilerek değerler eğitimi yaklaşımları sunulmuştur. İkinci bölümde ise İslam eğitim geleneğinde saygı kavramının Kuran-ı Kerim, hadisler, İslam felsefecileri ve İslam mutasavvıflarındaki yeri tespit edilmiştir. Daha sonra İslam eğitimcilerinin karakter eğitimi anlayışlarında saygı değerinin eğitim öğretim süreçlerine nasıl aktarılmaya çalışıldığı incelenmiştir. Üçüncü bölümde ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında değerler eğitimi ve saygı değerine nasıl yer verildiği değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde de bulgular ve önerilere yer verilmiştir. Araştırmada, ilgili öğretim programında saygı değerine yer verilmesine rağmen eksiklerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kavramlar: Saygı, Ġlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi,Ġlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programı, Değer, Değer Eğitimi,Değer Eğitimi YaklaĢımları, Karakter Eğitimi
Çağdaş dönem tefsirinde din ve vicdan hürriyeti: Mevdûdî ve Süleyman Ateş örneği
Çağdaş Dönem Tefsirinde Din ve Vicdan Hürriyeti: Mevdûdî ve Süleyman Ateş Örneği? isimli çalışmamız, öncelikle Kur?ân?a göre ?din ve vicdan hürriyeti? kavramını değerlendirme, daha sonra çağımızın iki büyük müfessirinin gözünden, kavramın anlam alanını tespit ederek, konuya yaklaşımlarını inceleme amacı taşımaktadır. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş?te Mevdudi ve Süleyman Ateş tefsirlerinin günümüz tefsir çalışmaları arasındaki yeri ve önemi ele alınmıştır. Birinci Bölüm?de insan hürriyeti ve iradesi, kelami açıdan ele alınmış ve kavram olarak din ve vicdan hürriyeti incelenmiştir. İkinci Bölüm?de ise Kur?ân?a göre din ve vicdan hürriyeti ele alınmış ve bu bağlamda Mevdudi ile Süleyman Ateş?in inanç hürriyeti, ibadet hürriyeti, dini tebliğ hürriyeti, nasları yorumlama hürriyeti gibi konuları nasıl anladıkları örnekleri ile birlikte karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: 1) Mevdûdî, 2) Süleyman Ateş, 3) Hürriyet, 4) Din Hürriyeti, 5) Tefsir
Kur'an-ı Kerim çerçevesinde Hz Peygamber'in eğitim yöntemleri ve uygulama örnekleri
Bu çalışma, Kur?an-ı Kerim çerçevesinde Hz Peygamber?in eğitim-öğretim yöntemlerini ve uygulama örneklerini konu edinmektedir. Çalışmamızın amacı, günümüzde eğitimci pozisyonunda bulunan herkesi, Hz. Peygamber?in, yaşadığı dönemde üstlendiği eğitimcilik misyonu gereği sergilediği tavır ve davranışlardan ve söylediği sözlerden haberdar etmektir. Zira O?nun Kur?an-ı Kerim?den aldığı ilham ile sunduğu eğitim-öğretim faaliyetlerinin ve bu faaliyetlerde uyguladığı metotların, somut örneklerle müstakil bir çalışma ile gündemde tutulmasının günümüz eğitimcilerinin düşünce dünyalarına bir zenginlik katacağı kanaatindeyiz. Bu noktada çalışmamızda kavram analizlerine çok fazla girmeden, Kur?an?ın insanları eğitirken kullandığı eğitim ilke ve metotlarına ayetler ışığında geniş yer verdik. Hz. Muhammed (sav) özelinde konuyu incelediğimizde O?nun her alanda olduğu gibi bu hususta da ümmetine ve insanlığa zengin bir miras bıraktığını bir kez daha gördük. Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Din Eğitimi, Kur'an-ı Kerim, Eğitim-Öğretim,Öğretim Yöntemleri.
Kadınlarla ilgili hükümler açısından Konyalı Mehmet Vehbi Efendi ve Sait Şimşek tefsirleri
"Kadınlarla İlgili Hükümler Açısından Konyalı Mehmet Vehbi Efendi ve Sait Şimşek Tefsirleri" isimli çalışmamız da Kur'an-ı Kerim'de kadın ile ilgili hükümleri ilgili âyetler ışığında ele alıp, tezimizin ana kaynağı olan iki eserin bu âyetlere yaklaşımını mukayese ederek, İslam'ın kadına verdiği değeri anlamaya çalıştık. Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu ve problemi, amacı, önemi ve sınırlılıkları ile her iki eser ve yazarları hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde Tevrat, İncil ve Kur'an'a göre kadının yaratılışı ile İslam öncesi medeniyetlerde ve İslam'da kadının konumunu inceledik. İkinci bölümde ibadet hükümleri açısından, kadınlara özel durumlar ve kadının örtünmesi konularını Hülasâtü'l-Beyân ve Hayat Kaynağı Kur'an tefsirlerini mukayese ederek ben-zer ve farklı yorumlara dikkat çektik. Üçüncü bölümde hukuki hükümler açısından kadının konumunu aynı şekilde Hü-lasâtü'l-Beyân ile Hayat Kaynağı Kur'an Tefsirlerini mukayese ederek inceledik.